Από την Αθήνα έως την Ύδρα και την Κέα: 6 σπίτια-ατελιέ Ελλήνων καλλιτεχνών που αξίζει να επισκεφθείτε το καλοκαίρι

Πέρα από τα μεγάλα μουσεία, η Αθήνα και τα κοντινά νησιά κρύβουν σπίτια και ατελιέ όπου σπουδαίοι Έλληνες καλλιτέχνες έζησαν, εργάστηκαν και άφησαν ανεξίτηλο το αποτύπωμά τους. Σήμερα, οι χώροι αυτοί προσφέρουν μια μοναδική βιωματική εμπειρία.

Μεταξύ Αθήνας, Αίγινας, Ύδρας και Κέας σώζονται κατοικίες και ατελιέ που διατηρούν ανέπαφη την ατμόσφαιρα της δημιουργίας σημαντικών μορφών της νεότερης ελληνικής τέχνης.

Το σπίτι και εργαστήριο του Γιάννη Τσαρούχη στο Μαρούσι, την Πινακοθήκη και κατοικία του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα στο κέντρο της Αθήνας, το σπίτι του Νίκου Νικολάου στην Αίγινα, το μουσείο-εργαστήριο του Χρήστου Καπράλου επίσης στην Αίγινα, το σπίτι-ατελιέ του Αλέκου Φασιανού στην Κέα και την οικία-ατελιέ του Παναγιώτη Τέτση στην Ύδρα.

Τα σπίτια-ατελιέ 6 σημαντικών Ελλήνων ζωγράφων

Κάθε ένα από αυτά τα σπίτια αφηγείται τη δική του ιστορία, φωτίζοντας την καθημερινότητα, το έργο και τον δημιουργικό κόσμο των καλλιτεχνών:

Nikolaou Residence -Σπίτι και ατελιέ Νίκου Νικολάου

Διεύθυνση: Νίκου Καζαντζάκη 39, Αίγινα

Ωράριο λειτουργίας: Κάθε Σάββατο 18:30-19:30

Είσοδος ελεύθερη

Από το 1964 ο Νίκος Νικολάου εγκαταστάθηκε στην Αίγινα, όπου το σπίτι του εξελίχθηκε σε σημείο συνάντησης σημαντικών προσωπικοτήτων όπως ο Γιάννης Μόραλης, ο Οδυσσέας Ελύτης και ο Χρήστος Καπράλος. Οι βραδινές συγκεντρώσεις στους κήπους, ανάμεσα σε φυστικιές, ελιές και δεντρολίβανο, αποτελούν πλέον μέρος της ιστορίας του τόπου.

Η κατοικία ανακαινίστηκε και λειτουργεί σήμερα ως χώρος φιλοξενίας και έκθεσης. Περιλαμβάνει έξι ξενώνες, ενώ το ατελιέ του ζωγράφου έχει ανασυσταθεί και παραμένει ελεύθερα επισκέψιμο. Η ιδέα της επαναλειτουργίας της βασίστηκε στη σύνδεση της φιλοξενίας με την καλλιτεχνική κληρονομιά του δημιουργού.

Στο εργαστήριο εκτίθενται 52 έργα του Νίκου Νικολάου μαζί με προσωπικά του αντικείμενα, τοποθετημένα με βάση φωτογραφικό αρχειακό υλικό και οικογενειακές μαρτυρίες ώστε να ανασυσταθεί η ατμόσφαιρα στην οποία έζησε και δημιούργησε. Παράλληλα, στους ξενώνες διατηρούνται πρωτότυπα σχέδια και αντικείμενα τέχνης, συνεχίζοντας τον διάλογο ανάμεσα στη σύγχρονη φιλοξενία και τη δημιουργική ιστορία του χώρου.

Μουσείο Χρήστου Καπράλου

Διεύθυνση: Νίκου Καζαντζάκη 73, Αίγινα

Ωράριο λειτουργίας: Τετάρτη-Παρασκευή 08:30-15:30, Σάββατο-Κυριακή 09:30-16:30

Είσοδος ελεύθερη

Το εργαστήριο του Χρήστου Καπράλου στα Πλακάκια της Αίγινας λειτουργεί ως μουσείο από το 1995 και από το 2006 αποτελεί παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης. Πρόκειται για τον χώρο όπου ο γλύπτης δημιούργησε μεγάλο μέρος του έργου του, έχοντας επιλέξει την Αίγινα ως τόπο κατοικίας και δημιουργίας.

Στις αίθουσες και στον υπαίθριο χώρο παρουσιάζονται γλυπτά από ξύλο, πωρόλιθο και μάρμαρο, ζωγραφικά έργα, καθώς και δείγματα μικρογλυπτικής σε πηλό και μπρούντζο, όλα φιλοτεχνημένα στην Αίγινα. Ανάμεσα στα σημαντικότερα εκθέματα ξεχωρίζουν το γύψινο εκμαγείο της ζωφόρου «Το Μνημείο της Μάχης της Πίνδου» και η σύνθεση «Παρωδία από το Αέτωμα της Ολυμπίας».

Η κατοικία και το εργαστήριο διατηρούν έξι διαμορφωμένους χώρους, ενώ και ο κήπος φιλοξενεί χαρακτηριστικά γλυπτά και μωσαϊκά του καλλιτέχνη. Ο επισκέπτης έχει έτσι τη δυνατότητα να γνωρίσει το έργο του μέσα στον φυσικό χώρο όπου δημιουργήθηκε, αποκτώντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της καλλιτεχνικής του πορείας.

Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη

Διεύθυνση: Πλουτάρχου 28, Μαρούσι

Ωράριο λειτουργίας: Δευτέρα-Παρασκευή 09:00-15:00

Κόστος επίσκεψης: 5 ευρώ

Το σπίτι και εργαστήριο που έχτισε ο Γιάννης Τσαρούχης το 1965 στο Μαρούσι δημιουργήθηκε από μια βαθιά δημιουργική ανάγκη. Όπως ο ίδιος εξηγούσε, επιθυμούσε έναν χώρο όπου θα μπορούσε να εργάζεται σε έργα μεγάλων διαστάσεων. Στο ισόγειο βρίσκονταν οι προσωπικοί του χώροι, ενώ ο πρώτος όροφος και το δώμα φιλοξενούσαν το εργαστήριό του.

Το 1981 ίδρυσε το ομώνυμο Ίδρυμα, μετατρέποντας τους χώρους του εργαστηρίου σε εκθεσιακούς χώρους, οι οποίοι άνοιξαν για πρώτη φορά στο κοινό το 1982. Στο Ίδρυμα δώρισε 5.000 έργα, το σπίτι του και το πλούσιο προσωπικό του αρχείο, ενώ ο ίδιος αποκαλούσε το κτίριο «Μουσείο Αμαρουσίου» και επιμελούνταν τις εκθέσεις μέχρι τον θάνατό του.

Σήμερα, ο επισκέπτης γνωρίζει μια αναβίωση του εργαστηρίου μέσα από αδημοσίευτο αρχειακό υλικό, προσωπικά αντικείμενα, πιστά αντίγραφα έργων σε φυσικό μέγεθος, φωτογραφίες και τεκμήρια που αποδίδουν τον τρόπο με τον οποίο ο Τσαρούχης ζούσε και δημιουργούσε από το 1965 έως το 1989. Στο πλαίσιο της έκθεσης πραγματοποιούνται επίσης εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις για γονείς και παιδιά.

Μουσείο Μπενάκη - Πινακοθήκη Νίκου Χατζηκυριάκου Γκίκα

Διεύθυνση: Κριεζώτου 3, Αθήνα

Ωράριο λειτουργίας: Πέμπτη 12:00-20:00, Παρασκευή-Κυριακή 10:00-18:00

Κόστος επίσκεψης: 9 ευρώ

Το κτίριο της οδού Κριεζώτου ανήκε στον Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα και περιήλθε στο Μουσείο Μπενάκη ύστερα από δωρεά του ίδιου του καλλιτέχνη. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 εγκαταστάθηκε μόνιμα εκεί, προσθέτοντας έναν ακόμη όροφο, τον οποίο διαμόρφωσε ο ίδιος με τη βοήθεια των μαθητών του.

Στον έκτο όροφο δημιούργησε το φωτεινό εργαστήριό του και τη βιβλιοθήκη του, ενώ στον πέμπτο όροφο διαμορφώθηκε η κατοικία του. Εκεί έζησε και εργάστηκε επί σαράντα συνεχή χρόνια, έως τον θάνατό του το 1994. Οι χώροι διατηρούνται μέχρι σήμερα όπως τους είχε οργανώσει και διακοσμήσει ο ίδιος.

Η Πινακοθήκη άρχισε να λειτουργεί το 1991 με μόνιμη έκθεση που είχε οργανώσει ο ίδιος ο δημιουργός. Μετά την ανακαίνιση του κτιρίου, διατηρήθηκαν ως βασικά εκθέματα η κατοικία, το εργαστήριο και η πινακοθήκη των έργων του, ενώ οι υπόλοιποι χώροι αφιερώθηκαν στην ανάδειξη της ελληνικής πνευματικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας της περιόδου από το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου έως τις παραμονές της δικτατορίας του 1967.

Οικία και Ατελιέ Παναγιώτη Τέτση

Διεύθυνση: Ύδρα

Ωράριο λειτουργίας: Καθημερινά 10:00-16:00

Κόστος επίσκεψης: 4 ευρώ

Το 2007 ο Παναγιώτης Τέτσης δώρισε στην Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος το σπίτι των παππούδων του στην Ύδρα, με την επιθυμία να μετατραπεί μετά τον θάνατό του σε μουσείο που θα στεγάσει το ατελιέ και τα έργα του. Το σπίτι συνδέθηκε με τις πρώτες του αναμνήσεις από τη ζωγραφική και παρέμεινε για δεκαετίες τόπος δημιουργίας.

Πρόκειται για μια χαρακτηριστική υδραίικη κατοικία του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, όπου διατηρούνται όχι μόνο το ατελιέ αλλά και οι χώροι της οικογενειακής κατοικίας, το μπακάλικο, το κηροπλαστείο και η αποθήκη κρασιού. Η βούληση του δημιουργού ήταν να διασωθεί ολόκληρο το σύνολο, όπως ακριβώς λειτουργούσε.

Στον όροφο παραμένει ανέπαφο το εργαστήριο του ζωγράφου με τα έργα, τα σύνεργα, τα προσωπικά αντικείμενα, τα βραβεία και το αρχειακό υλικό του. Παράλληλα, τα αντικείμενα της καθημερινής ζωής της οικογένειας παρουσιάζονται μαζί με το καλλιτεχνικό του έργο, αναδεικνύοντας τη στενή σχέση του Παναγιώτη Τέτση με την Ύδρα, τόπο που αποτέλεσε διαρκή πηγή έμπνευσης σε όλη τη ζωή του.

Σπίτι-ατελιέ Αλέκου Φασιανού

Διεύθυνση: Οδός Αλέκου Φασιανού, Ιουλίδα, Κέα

Ωράριο λειτουργίας: Πέμπτη-Κυριακή 10:00-13:00 & 18:00-21:00

Κόστος επίσκεψης: 3 ευρώ

Στην Ιουλίδα της Κέας, το σπίτι-ατελιέ του Αλέκου Φασιανού αποτελεί ένα αυθεντικό δείγμα κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής, όπου οι λευκοί ασβεστωμένοι τοίχοι, η πέτρα και οι ώχρες συνθέτουν έναν χώρο απόλυτα δεμένο με το φως και το τοπίο του Αιγαίου. Ο καλλιτέχνης γνώρισε το νησί το 1967 και γρήγορα ανέπτυξε μια βαθιά σχέση μαζί του.

Αποφάσισε να αποκτήσει εκεί μια θερινή κατοικία, η οποία λειτούργησε ταυτόχρονα ως εργαστήριο δημιουργίας και τόπος συνάντησης φίλων και σημαντικών προσωπικοτήτων της τέχνης. Έτσι δημιουργήθηκε ένας ζωντανός πυρήνας πολιτιστικών ανταλλαγών, που άφησε έντονο αποτύπωμα στην ιστορία του χώρου.

Το εσωτερικό αποκαλύπτει την προσωπική εικαστική γλώσσα του Φασιανού μέσα από χειροποίητα αντικείμενα, κεραμικά, γλυπτά, παιχνίδια και έπιπλα σχεδιασμένα από τον ίδιο. Σήμερα, το σπίτι-ατελιέ λειτουργεί ως χώρος γνωριμίας με την αισθητική και την καθημερινότητα του δημιουργού, προσκαλώντας το κοινό να περιηγηθεί σε έναν κόσμο όπου η ζωή και η τέχνη παραμένουν αδιαχώριστες.