Από το Παρίσι και τη Νέα Υόρκη στην Αθήνα -Το εντυπωσιακό clinamen που μετατρέπει το νερό σε μουσική
Η έκθεση «clinamen» του Céleste Boursier-Mougenot έρχεται στην Onassis Mandra, στην Πλάκα, μετατρέποντας το νερό και την κίνηση εκατοντάδων πορσελάνινων μπολ σε μια απρόβλεπτη μουσική σύνθεση.
Από τις 26 Σεπτεμβρίου έως τις 5 Δεκεμβρίου 2026, η ανακαινισμένη Onassis Mandra, στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, μετατρέπεται στο ιδιότυπο υπαίθριο ηχητικό τοπίο του καλλιτέχνη Σελέστ Μπουζιέ-Μουζενό.
Η παρουσίαση στην Αθήνα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή το clinamen εγκαταλείπει, για πρώτη φορά, το προστατευμένο περιβάλλον μιας εσωτερικής αίθουσας και παρουσιάζεται σε εξωτερικό χώρο.
Η έκθεση «clinamen» έρχεται στην Αθήνα
Τρεις κυκλικές πισίνες γεμάτες νερό φιλοξενούν εκατοντάδες λευκά πορσελάνινα μπολ. Τα μπολ επιπλέουν, παρασύρονται από την κίνηση του νερού, συναντιούνται, συγκρούονται απαλά και παράγουν έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο ήχο.
Δεν υπάρχει μαέστρος, ούτε μουσικός που να καθορίζει τη σύνθεση. Η μουσική γεννιέται μόνη της. Κάθε κίνηση του νερού, κάθε μικρή αλλαγή στην τροχιά ενός μπολ, κάθε καινούργια συνάντηση δημιουργεί ένα διαφορετικό ηχητικό γεγονός. Το αποτέλεσμα είναι μια παρτιτούρα χωρίς προκαθορισμένο τέλος, ένα έργο που δεν επαναλαμβάνεται ποτέ ακριβώς με τον ίδιο τρόπο.
Ο τίτλος clinamen παραπέμπει στην αρχαία έννοια της «παρέγκλισης», την απρόβλεπτη απόκλιση που, στην επικούρεια φιλοσοφία, αφήνει χώρο στο τυχαίο και στην ελευθερία. Αυτή ακριβώς η ιδέα βρίσκεται στον πυρήνα της εγκατάστασης.
Ο Boursier-Mougenot δεν προσπαθεί να ελέγξει κάθε παράμετρο. Αντίθετα, σχεδιάζει τις συνθήκες μέσα στις οποίες το τυχαίο μπορεί να γίνει δημιουργικό. Το νερό κινείται, τα αντικείμενα αντιδρούν, οι ήχοι προκύπτουν και ο επισκέπτης παρακολουθεί μια διαδικασία που βρίσκεται διαρκώς σε εξέλιξη.
Έτσι, το έργο βρίσκεται κάπου ανάμεσα στην εικαστική εγκατάσταση, τη γλυπτική και τη μουσική σύνθεση. Τα καθημερινά αντικείμενα παύουν να είναι απλώς αντικείμενα και αποκτούν μια νέα λειτουργία: γίνονται μουσικά σώματα.
Ο αέρας, το φως, η θερμοκρασία, οι φωνές από τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, οι μακρινοί ήχοι της Αθήνας, ακόμη και η βροχή μπορούν να εισέλθουν στην εμπειρία.
Η εμπειρία εξαρτάται από τη στιγμή της άφιξης, από την κίνηση του νερού και των μπολ, από τη θέση του σώματος στον χώρο, από τους εξωτερικούς ήχους και από τις συνθήκες του καιρού.
Ο Céleste Boursier-Mougenot παρουσίασε την πρώτη εκδοχή του clinamen το 1997 στο Παρίσι, στο CAPC Musée de Bordeaux. Από τότε το έργο έχει εξελιχθεί μέσα από περισσότερες από είκοσι διαφορετικές εκδοχές, προσαρμοζόμενο κάθε φορά στην αρχιτεκτονική και την ατμόσφαιρα του εκάστοτε χώρου.
Η πορεία του το έχει οδηγήσει σε σημαντικές διεθνείς παρουσιάσεις, μεταξύ άλλων στην Bourse de Commerce-Pinault Collection στο Παρίσι και στο Park Avenue Armory της Νέας Υόρκης.
Στην Αθήνα, όμως, η εγκατάσταση αποκτά μια διαφορετική συνθήκη. Δεν μεταφέρεται απλώς από έναν χώρο σε έναν άλλο. Καλείται να συνυπάρξει με ένα ιστορικό αστικό τοπίο και με τα φυσικά στοιχεία της Αττικής.
Η Onassis Mandra, το μοναδικό σωζόμενο αθηναϊκό υπαίθριο θέατρο της Belle Époque, λειτουργεί έτσι όχι ως ουδέτερο σκηνικό αλλά ως ενεργό κομμάτι του έργου.
Η καλλιτεχνική πρακτική του Boursier-Mougenot ξεκινά από τη μουσική, αλλά απομακρύνεται από την παραδοσιακή εικόνα του συνθέτη. Αντί για μουσικούς και συμβατικά όργανα, χρησιμοποιεί αντικείμενα, ζώα, μηχανισμούς, νερό και χώρους, αναζητώντας τις ηχητικές δυνατότητες που κρύβονται μέσα τους.
Πριν τα πορσελάνινα μπολ γίνουν το χαρακτηριστικό στοιχείο του clinamen, ο καλλιτέχνης πειραματίστηκε με παιχνίδια, ξύλινα αντικείμενα, μικρά μουσικά όργανα και ακόμη και ένα γιουκαλίλι.
info
clinamen -Céleste Boursier-Mougenot
26 Σεπτεμβρίου - 5 Δεκεμβρίου 2026
Onassis Mandra, Διονυσίου Αρεοπαγίτου 2, Πλάκα
Τετάρτη - Κυριακή, 11:00-14:30 & 17:30–21:30
Ημερήσιο εισιτήριο: 5 €
Παιδιά έως 15 ετών: δωρεάν
Με το ημερήσιο εισιτήριο, η έκθεση μπορεί να γίνει επισκέψιμη όσες φορές επιθυμεί ο επισκέπτης μέσα στην ίδια ημέρα.
