Είδαμε την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν: Αριστούργημα ή υπερβολικά φιλόδοξο εγχείρημα;
Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, ευχήσου να είναι μακρύς ο δρόμος ... Ο Καβάφης με την φράση αυτή μπορεί να αποτυπώσει την «Οδύσσεια» του καταξιωμένου σκηνοθέτη Κρίστοφερ Νόλαν μέχρι την κυκλοφορία της ταινίας.
Η αναμονή ήταν μεγάλη, οι προσδοκίες αρκετά υψηλές και οι αντιδράσεις στην διαδικασία προώθησης της ταινίας μπορούμε να πούμε δίχασαν το κοινό, πολύ πριν την πρεμιέρα της.
Έχουν δίκαιο ή μήπως υπερβάλλουν ;
Σαφέστατα, ο Νόλαν , δημιουργός διάσημων και βραβευμένων ταινιών, όπως το Oppenheimer, το Interstellar και το The Dark Knight είχε το όραμα να "ζωντανέψει" στη μεγάλη οθόνη το ομηρικό έπος. Ωστόσο, ο τρόπος προσέγγισης του δίχασε το κοινό πρωτίστως με την επιλογή της Lupita Nyog'o στο ρόλο της Ωραίας Ελένης , αλλά και με τις φήμες που κυκλοφόρησαν σχετικά με πιθανή συμμετοχή του Elliot Page στον ρόλο του Αχιλλέα.
Όσο για το αν πρόκειται για την ταινία της χρονιάς, από πολλές απόψεις δύσκολα μπορεί κανείς να διαφωνήσει. Ο προϋπολογισμός της, που αγγίζει τα 250 εκατομμύρια δολάρια (περίπου 218,6 εκατομμύρια ευρώ), αποτυπώνεται σε κάθε πλάνο, χαρίζοντας ένα οπτικό υπερθέαμα που εντυπωσιάζει από την πρώτη έως και την τελευταία σκηνή της σχεδόν τρίωρης διάρκειάς της. Η μεγαλοπρέπεια της παραγωγής, η επιβλητική σκηνοθεσία και η κινηματογράφηση συνθέτουν ένα έπος που καθηλώνει, μεταφέροντας τον θεατή σε έναν κόσμο όπου ο μύθος και η ιστορία συναντιούνται με τρόπο μοναδικό.
Φωτογραφία / Instagram : @theodysseymovie
Όσον αφορά την ιστορική ακρίβεια, η ταινία, όπως συμβαίνει συχνά στις μεγάλες χολιγουντιανές παραγωγές, επιλέγει σε ορισμένα σημεία να ακολουθήσει τη δραματουργία αντί της απόλυτης πιστότητας στα γεγονότα. Παρ' όλα αυτά, ο θρύλος του Δούρειου Ίππου ζωντανεύει στη μεγάλη οθόνη με έναν ρεαλισμό και μια κινηματογραφική δύναμη που δύσκολα έχουμε ξαναδεί. Προσοχή ακολουθούν Spoilers !
Τι μας έμεινε από το ταξίδι επιστροφής του Οδυσσέα στην Ιθάκη ;
Παρακολουθώντας την ταινία, παρατηρούμε πως ο Νόλαν σεβάστηκε πλήρως την χρονολογική σειρά που εκτειλίσονται τα γεγονότα στο ομηρικό έπος, όπου όλα ξεκινάνε από την παραμονή του Οδυσσέα (Matt Damon) στο νησί της νύμφης Καλυψούς (Charlize Theron). Η επιλογή του Ομήρου να ξεκινήσει την αφήγηση από τη μέση των γεγονότων, τεχνική γνωστή ως in medias res, δεν αποτελεί απλώς έναν τρόπο αφήγησης, αλλά έναν μηχανισμό αποκάλυψης. Ο αναγνώστης, όπως και ο θεατής του κινηματογράφου, γνωρίζει μόνο ένα μέρος της αλήθειας και καλείται σταδιακά να συμπληρώσει τα κενά.
Πίσω στην Ιθάκη, η Πηνελόπη (Anne Hathaway) βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διαφορετική δοκιμασία. Ενώ εξακολουθεί να ελπίζει πως ο Οδυσσέας παραμένει ζωντανός και πως κάποτε θα επιστρέψει, καλείται να αντιμετωπίσει την πολιορκία των 108 μνηστήρων που έχουν καταλάβει το παλάτι και απαιτούν να επιλέξει νέο σύζυγο. Στο πλευρό της μητέρας του βρίσκεται ο νεαρός Τηλέμαχος (Tom Holland) όπου προσπαθεί να διατηρεί τις ισορροπίες στο παλάτι ανεπιτυχώς βέβαια, καθώς οι μνηστήρες τον υποτιμούν, ενώ παράλληλα ψάχνουν τρόπους να τον σκοτώσουν.
Φωτογραφία / Instagram : @theodysseymovie
Οι άνδρες αυτοί δεν αποτελούν απλώς μια απειλή για την εξουσία της· συμβολίζουν την κατάρρευση της τάξης που άφησε πίσω του ο Οδυσσέας. Καθένας από αυτούς επιθυμεί τον θρόνο της Ιθάκης και προσπαθεί να κάμψει την αντίσταση της Πηνελόπης μέσα από την πίεση και τον εκφοβισμό. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Αντίνοος, ο πιο αδίστακτος και φιλόδοξος από τους μνηστήρες, τον οποίο ερμηνεύει ο Robert Pattinson, προσδίδοντάς του μια ψυχρή και απειλητική παρουσία.
Οι σταθμοί του Οδυσσέα
Ο Οδυσσέας από την στιγμή που ξεκίνησε από την Τροία, σύμφωνα με το έπος, επισκέφτηκε 12 γεωγραφικούς και μυθικούς προορισμούς πριν την άφιξη του στην πατρίδα. Από την άλλη, λόγω χρονικού περιορισμού στην ταινία παρουσιάστηκαν οι 8, ξεκινώντας ορθά από το νησί των Κικώνων. Εκεί αυτός και το πλήρωμά του λεηλάτησαν την περιοχή. Εν συνεχεία, καταφτάνουν στο νησί των Κυκλώπων και ανακαλύπτουν την σπηλιά του Πολυφήμου, γιου του Ποσειδώνα. Η συνάντηση με τον Πολύφημο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δοκιμασίες του ήρωα, καθώς φέρνει αντιμέτωπη την ανθρώπινη ευφυΐα με την ωμή δύναμη. Η παράλειψη της φράσης "Κανένας" από την ταινία αφαιρεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της ομηρικής πολυμήχανης φύσης του Οδυσσέα.
Έπειτα, καταφτάνουν στο νησί των Λαιστρυγόνων, όπου εκεί τους περίμεναν οι ανθρωποφάγοι γίγαντες χάνοντας τα δύο από τα τρία καράβια του στόλου του. Έπειτα, κάνουν στάση στο νησί της μάγισσας Κίρκης, όπου οι σύντροφοι μεταμφιέζονται σε γουρούνια και ο Οδυσσέας τους σώζει. Εκείνη φεύγοντας τους εξηγεί πως για να μπορέσουν να γυρίσουν στην Ιθάκη, πρέπει να πάρουν χρησμό από τον μάντη Τειρεσία, που πλέον βρίσκεται στον κάτω κόσμο. Η σκηνή του κάτω κόσμου απέκλινε αρκετά από το έπος. Τα πρόσωπα που συνάντησε ήταν διαφορετικά , παρόλα αυτά συνέδραμαν στην εκτύλιση της ιστορίας.
Μετά τον κάτω κόσμο, σειρά έχουν οι Σειρήνες όπου με το μαγευτικό τραγούδι τους σαγήνευαν τους ναύτες. Εκεί, ο Οδυσσέας δεμένος στο κατάρτι και οι σύντροφοί του με βουλωμένα αυτιά κατάφεραν να ξεφύγουν. Ακολουθεί έπειτα η Σκύλλα και η Χάρυβδη, τα δύο μυθικά πλάσματα που αποδεκάτισαν τον στόλο του Οδυσσέα.
Έτσι, καταφτάνουν στο νησί του Θεού Ήλιου. Ο Οδυσσέας είχε λάβει χρησμό από τον Τειρεσία, κατά την παραμονή τους στο νησί να μην αγγίξουν τα ιερά βόδια του Ήλιου. Οι σύντροφοι αθέτησαν την υπόσχεσή τους και έτσι κατέληξαν να υποστούν τη θεία δίκη. Ο Οδυσσέας ξεβράστηκε στο νησί της Καλυψούς από όπου μας αφηγείται την ιστορία του κάνοντας αναφορές και στην πολιορκία της Τροίας, όπου ο Νόλαν αποτυπώνει εξαιρετικά.
Με την σχεδία του έπειτα από 7 χρόνια ο Οδυσσέας με την μορφή ρακένδυτου ζητιάνου επιστρέφει στην Ιθάκη υπό την αιγίδα της θεάς Αθηνάς, που υποδύθηκε η Zendaya. Στην ταινία, ο Βρετανός σκηνοθέτης επέλεξε να αλλάξει λίγο τα στοιχεία. Οι αναγνωρίσεις του Οδυσσέα έγιναν αρκετά πιστά, πέρα από αυτόν της Πηνελόπης. Ιδανικά, θα θέλαμε να έχει σταθεί περισσότερο στο έπος αυτό καθ' αυτό, αλλά αποτελεί μια μηδαμινή λεπτομέρεια. Συγκινητική χαρακτηρίζεται η σκηνή με την αναγνωριση και το θάνατο του Άργους, του επιστήθιου φίλου του Οδυσσέα, αναμένοντας τον 20 χρόνια να επιστρέψει.
Φωτογραφία: Universal Pictures
Όσον αφορά την σκηνή της μνηστηροφονίας, έγινε μια πολύ καλη προσπάθεια αποτύπωσης της μάχης με τους μνηστήρες. Είχε δράση,ωραία χορογραφία και οι ερμηνείες των ηθοποιών αξιοπρεπέστατες.
Γενικά, η ταινία απέσπασε αρκετά καλές κριτικές, παρόλη την αμφιβολία που είχε σπείρει. Αν γίνει σύγκριση με το πρωτότυπο κείμενο σίγουρα υπάρχουν ευδιάκριτες διαφορές. Ωστόσο, επειδή μιλάμε για μια χολιγουντιανή παραγωγή , η ιστορία προσαρμόζεται στις ανάγκες και στις δυνατότητες των συντελεστών. Αντικειμενικά , αποτελεί μια πολύ καλή προσπάθεια μεταφοράς του έπους στη μεγάλη οθόνη.
