Μπήκε ξανά στο σπίτι-ιατρείο του παππού της μετά από 80 χρόνια -Πώς του έδωσε νέα ζωή
Ο οικογενειακός γιατρός του χωριού Turís στην Ισπανία δέχτηκε κάποτε τους ασθενείς του σε αυτό το σπίτι. Οκτώ δεκαετίες αργότερα, η εγγονή του επιστρέφει για να του δώσει ξανά ζωή.
Το 1941, οι παππούδες της Νίλντα νοίκιασαν το σπίτι στο χωριό Turís στην περιφέρεια της Βαλένθια, όπου ο παππούς της δημιούργησε το ιατρείο του. Χτισμένο περίπου δεκαπέντε χρόνια νωρίτερα και περιτριγυρισμένο από χωράφια, το σπίτι αποτέλεσε από την αρχή έναν χώρο άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικογενειακή ζωή.
Αργότερα, η οικογένεια κατάφερε να το αγοράσει και προχώρησε στην πρώτη επέκταση προς τον μεγάλο κήπο, ενώ ένα τμήμα του σπιτιού διαμορφώθηκε ως ιατρείο για την καθημερινή επαφή του γιατρού με τους κατοίκους της περιοχής.
Το σπίτι-ιατρείο που ανακαινίστηκε 80 χρόνια μετά
Στην άκρη του κήπου, ο γιατρός δημιούργησε μια μικρή υπερυψωμένη κατασκευή, όπου αποσυρόταν για να διαβάσει όταν ήθελε να ξεφύγει για λίγο από τον θόρυβο και την ένταση της οικογενειακής καθημερινότητας. Η οικογένεια παρέμεινε στο Turís μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970. Όταν ο γιατρός συνταξιοδοτήθηκε, μετακόμισαν στη Βαλένθια, χωρίς όμως να εγκαταλείψουν το σπίτι, το οποίο διατήρησαν ως δεύτερη κατοικία.
Τις επόμενες δεκαετίες έγιναν κατά διαστήματα διάφορες τροποποιήσεις, όμως το κτίριο σταδιακά έχασε την πρακτικότητα που απαιτούσε μια κατοικία για καθημερινή χρήση. Η επιφάνειά του έπρεπε πλέον να εξυπηρετεί δύο διαφορετικές πραγματικότητες. Για το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου θα φιλοξενούσε ένα ή δύο άτομα, ενώ τους καλοκαιρινούς μήνες και στις γιορτές θα έπρεπε να μετατρέπεται ξανά στο σημείο συνάντησης ολόκληρης της οικογένειας.
Σε αυτό το σημείο η ιστορία περνά στην επόμενη γενιά. Η Νίλντα, εγγονή του γιατρού, αποφάσισε να εγκατασταθεί μόνιμα στο σπίτι. Το έργο της ανακαίνισης ανέλαβε το αρχιτεκτονικό γραφείο José Costa ARQ, με επικεφαλής τον José Costa, έχοντας μπροστά του μια κατοικία 345 τετραγωνικών μέτρων και μια ιδιαίτερη πρόκληση: να εκσυγχρονίσει το σπίτι χωρίς να διαγράψει τα ίχνη των τριών γενεών που είχαν ζήσει μέσα του.
«Τα σχεδόν 300 τετραγωνικά μέτρα του κύριου κτιρίου έπρεπε να προσαρμοστούν σε έναν διπλό σκοπό: να στεγάζουν την καθημερινή ζωή ενός ή δύο ανθρώπων για το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου και να διευρύνονται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και των διακοπών, ώστε να συνεχίσουν να αποτελούν το σημείο συνάντησης της οικογένειας, όπως ήταν πάντα», εξηγεί το γραφείο στο ισπανικό Telva.
Αυτή η διαφορετική κλίμακα χρήσης καθόρισε σε μεγάλο βαθμό και την αρχιτεκτονική παρέμβαση. Η κατοικία έπρεπε να λειτουργεί άνετα για τη Νίλντα όταν βρισκόταν μόνη της εκεί για μεγάλα χρονικά διαστήματα, αλλά να μπορεί παράλληλα να υποδέχεται ξανά ολόκληρη την οικογένεια όταν εκείνη επέστρεφε στο Turís.
Ο José Costa βρήκε ένα κτίριο που έμοιαζε ήδη να είναι χωρισμένο σε δύο διαφορετικές εποχές. «Το υπάρχον σπίτι παρουσίαζε δύο σαφώς διαφοροποιημένα τμήματα», εξηγεί.
Το τμήμα που βλέπει προς τον δρόμο είχε διατηρηθεί σε καλή κατάσταση, με την πλινθόκτιστη πρόσοψη και τα ξύλινα κουφώματα να αποτελούν σημαντικά στοιχεία της αρχικής του ταυτότητας. Εκεί συγκεντρώνονταν οι χώροι που προορίζονταν για την οικογένεια, με πέντε υπνοδωμάτια και τρία μπάνια.
Η μεγάλη ξύλινη πόρτα αποκαταστάθηκε, όπως και τα υπάρχοντα ξύλινα στοιχεία, ενώ διατηρήθηκαν και επαναχρησιμοποιήθηκαν τα πλακάκια που μπορούσαν να σωθούν, μαζί με τα αυθεντικά δάπεδα. Με αυτόν τον τρόπο, η ανακαίνιση δεν επιχείρησε να δημιουργήσει ένα σπίτι που μοιάζει καινούργιο, αλλά μια κατοικία όπου το παρελθόν παραμένει ορατό και ενσωματώνεται στη νέα ζωή του χώρου.
Περνώντας στο πρώτο τμήμα της κατοικίας, πολλά από τα χαρακτηριστικά του αρχικού σπιτιού παραμένουν αναγνωρίσιμα. Η μεγάλη ξύλινη είσοδος και η πλινθόκτιστη πρόσοψη διατηρούν τον χαρακτήρα τους, ενώ στο χολ παραμένουν στοιχεία μιας οικιακής αρχιτεκτονικής που παραπέμπει ξεκάθαρα στην εποχή κατά την οποία χτίστηκε.
Το ξύλο εμφανίζεται στα δοκάρια της οροφής και στις παλιές εσωτερικές πόρτες. Δίπλα τους διατηρούνται τμήματα από έντονα χρωματιστά πλακάκια, υπενθυμίζοντας τον διακοσμητικό χαρακτήρα της αρχικής κατοικίας.
Στο πίσω μέρος, η εικόνα ήταν αρκετά διαφορετική. «Το δεύτερο τμήμα, που βλέπει προς τον εσωτερικό κήπο, φιλοξενεί το κύριο πρόγραμμα», εξηγεί ο José Costa.
Εκεί βρίσκονται πλέον οι χώροι της καθημερινής ζωής της Νίλντα. Το συγκεκριμένο τμήμα, όμως, είχε φτάσει σε πολύ πιο επιβαρυμένη κατάσταση. Χρειάστηκε να κατεδαφιστούν οι στέγες και να ανακατασκευαστούν τμήματα των πλακών, ενώ η πίσω όψη του κτιρίου επανασχεδιάστηκε ώστε να αποκτήσει πολύ πιο άμεση σχέση με τον κήπο.
Το μεγάλο βάθος της κατοικίας δημιούργησε παράλληλα μια σημαντική πρόκληση ως προς το φυσικό φως. Η λύση δόθηκε πάνω από την κουζίνα, όπου δημιουργήθηκε ένα αίθριο με γυάλινη κάλυψη, επιτρέποντας στο φως να φτάσει μέχρι την καρδιά του σπιτιού.
«Με τη γυάλινη οροφή και το περίβλημά του, απέκτησε την ποιότητα ενός εσωτερικού κήπου», εξηγεί το γραφείο.
Ο χώρος ορίζεται από μια μεταλλική κατασκευή βαμμένη σε πράσινο, η οποία χρησιμοποιείται και στις γυάλινες πόρτες. Οι πόρτες μπορούν να ανοίγουν πλήρως, αλλάζοντας τη σχέση της κουζίνας με τους γειτονικούς χώρους και επιτρέποντας στο σπίτι να αποκτά διαφορετική αίσθηση ανάλογα με τη χρήση του.
Το πράσινο λειτουργεί ως οπτικός σύνδεσμος ανάμεσα στη νέα αρχιτεκτονική και τον κήπο που βρίσκεται στην άλλη πλευρά της κατοικίας. Στην κουζίνα, τα ξύλινα ντουλάπια συνδυάζονται με μάρμαρο Macael στους πάγκους, ενώ το ατσάλι χρησιμοποιείται τόσο στο περίβλημα όσο και σε μέρος των νέων κατασκευών.
Για τα εσωτερικά δάπεδα επιλέχθηκε πορσελανάτο, ενώ στους εξωτερικούς χώρους χρησιμοποιήθηκε κεραμικό τούβλο, διατηρώντας μια αισθητική συνέχεια με τον χαρακτήρα της αυλής.
Η ανακαίνιση έδωσε ιδιαίτερη σημασία και στον κήπο των παιδικών χρόνων της Νίλντα. Η πίσω όψη του σπιτιού ανοίγει πλέον προς αυτόν με μεγάλα παράθυρα, ενώ μια αποκατεστημένη ξύλινη πόρτα διατηρεί τη σύνδεση με την αρχική αρχιτεκτονική.
Πίσω από την κατοικία παραμένουν τα δέντρα που μεγαλώνουν στο οικόπεδο εδώ και δεκαετίες. Ανάμεσά τους δημιουργήθηκε μια μικρή πισίνα, με διαστάσεις που ταιριάζουν στην κλίμακα της οικείας αυλής που υπήρχε εκεί πολύ πριν από τη νέα ανακαίνιση.
Στο εσωτερικό, ένας πέτρινος τοίχος αποκαλύπτεται δίπλα σε μια νέα ξύλινη σκάλα, η οποία καμπυλώνει καθώς ανεβαίνει προς τον επάνω όροφο. Η σκάλα δεν αποτελεί απλώς ένα λειτουργικό στοιχείο, αλλά ένα από τα βασικά σημεία αναφοράς της νέας διαρρύθμισης.
«Η νέα σκάλα έγινε το σημείο εστίασης, συνδέοντας τα δύο τμήματα του σπιτιού και δημιουργώντας μια οπτική σχέση με την αυλή», εξηγεί ο José Costa.
Ο σχεδιασμός της επιτρέπει την κίνηση δίπλα στον υπάρχοντα πέτρινο τοίχο και την πρόσβαση στον επάνω όροφο, διατηρώντας παράλληλα ανοιχτή τη θέα προς τον κεντρικό χώρο.
Στον επάνω όροφο βρίσκονται τα υπνοδωμάτια, ενώ η ανακαίνιση επεκτάθηκε και στον κήπο με τη δημιουργία ενός εργαστηρίου ζωγραφικής, προσθέτοντας μια νέα χρήση στην κατοικία.
Ωστόσο, ένα από τα πιο ιδιαίτερα σημεία του οικοπέδου παρέμεινε σχεδόν αναλλοίωτο. Η μικρή κατασκευή που είχε δημιουργήσει ο παππούς της Νίλντα πριν από δεκαετίες, για να αποσύρεται και να διαβάζει μακριά από την οικογενειακή φασαρία, εξακολουθεί να βρίσκεται εκεί.
Ο José Costa επέλεξε να την αποκαταστήσει και να της δώσει έναν νέο, ψυχαγωγικό ρόλο. Περισσότερα από ογδόντα χρόνια αφότου ο γιατρός αναζητούσε σε εκείνη τη μικρή γωνιά λίγες στιγμές ησυχίας, το καταφύγιό του εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της οικογενειακής ζωής.
Η ανακαίνιση του σπιτιού στο Turís αποτελεί μια προσπάθεια να συνυπάρξουν διαφορετικές εποχές κάτω από την ίδια στέγη, με τα αρχιτεκτονικά ίχνη του παρελθόντος να παραμένουν ενεργό κομμάτι της καθημερινότητας. Η ιστορία του γιατρού, της οικογένειάς του και των τριών γενεών που συνδέθηκαν με το σπίτι συνεχίζει να γράφεται στον ίδιο χώρο, αυτή τη φορά μέσα από μια σύγχρονη κατοικία που εξακολουθεί να κοιτάζει προς τον κήπο της.
