Έλλη Λαμπέτη: Μια ζωή σαν μυθιστόρημα, 100 χρόνια μετά
Η μορφή της Έλλη Λαμπέτη έχει μείνει χαραγμένη στη συλλογική μνήμη ως κάτι σχεδόν άυλο: μια εύθραυστη παρουσία με έντονη καλλιτεχνική ακτινοβολία. Ωστόσο, πίσω από τον μύθο της «αιθέριας ντίβας» κρύβεται μια ζωή γεμάτη αντιφάσεις, σκληρότητα, αυτοκριτική και βαθιά υπαρξιακή αγωνία. Με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννησή της, αξίζει να δούμε όχι μόνο όσα γνωρίζουμε, αλλά και όσα αποκαλύπτουν τις λιγότερο φωτισμένες πλευρές της.
1 Ένα παιδί που παραλίγο να μην επιζήσει: Η γέννησή της στα Βίλια Αττικής στις 13 Απριλίου του 1926 ήταν δραματική. Οι γιατροί πίστεψαν πως δεν θα ζούσε. Από την πρώτη της στιγμή, η ζωή της ήταν μια μάχη.
2. Το όνομά της δεν ήταν δικό της: Το «Λαμπέτη» δεν ήταν οικογενειακό. Το πραγματικό της όνομα ήταν Έλλη Λούκου και το Λαμπέτη το δανείστηκε από τους ήρωες του Αστραπόγιαννου στο ομώνυμο ποίημα του Βαλαωρίτη, δείχνοντας από νωρίς τη ροπή της προς το δραματικό και το ποιητικό.
3. Η απόρριψη που θα μπορούσε να την είχε σταματήσει: Απορρίφθηκε και από τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και από τη σχολή της Μαρίκα Κοτοπούλη, μια διπλή αποτυχία που για πολλούς θα ήταν το τέλος.
4. Η καθοριστική «ματιά» που την έσωσε:Η ίδια η Κοτοπούλη τελικά την δέχθηκε, αναγνωρίζοντας κάτι που οι άλλοι δεν είδαν. Χωρίς αυτή τη στροφή, ίσως η ιστορία του ελληνικού θεάτρου να ήταν διαφορετική.
5. Πίστευε πως δεν αξιοποίησε το ταλέντο της: Παρά την αναγνώριση, η ίδια ένιωθε ότι «σπατάλησε» το χάρισμά της, μια σκληρή αυτοκριτική που τη συνόδευε μέχρι το τέλος. Παρόλο αυτά έζησε την αποθέωση και την αμφισβήτηση μαζί. Από τη μία, διεθνής αναγνώριση (Οι The New York Times είχαν γράψει «Ποτέ, από την εποχή της Γκάρμπο, ο φακός δεν ερωτεύτηκε τόσο μια πρωταγωνίστρια»), από την άλλη, προσωπική αμφιβολία.
6. Η σχέση της με την τέχνη ήταν βασανιστική: Δεν έπαιζε ποτέ με άνεση. Κάθε ρόλος ήταν αγωνία, κάθε παράσταση ένα στοίχημα με τον εαυτό της.
7. Ο κινηματογράφος ήταν σχεδόν αναγκαστικός: Παρότι έμεινε αξέχαστη σε ταινίες όπως η «Κάλπικη Λίρα», η ίδια παραδεχόταν πως έπαιζε για οικονομικούς λόγους και δεν τον αγαπούσε.
8. Το θέατρο ήταν εμμονή, όχι απλώς επάγγελμα: Για τη Λαμπέτη, το θέατρο δεν ήταν καριέρα αλλά τρόπος ύπαρξης. Όταν δεν μπορούσε να δουλέψει, ένιωθε ότι η ζωή χάνει το νόημά της.
9. Δεν ήθελε να γίνει μητέρα από επιλογή ευθύνης: Αγαπούσε τα παιδιά, αλλά αρνήθηκε να αποκτήσει, γιατί δεν θα μπορούσε να τους αφιερωθεί όπως πίστευε ότι έπρεπε.
10. Η υιοθεσία που κατέληξε σε τραύμα: Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 η Λαμπέτη υιοθέτησε τη μικρή Ελίζα μαζί με τον Γουέικμαν. Τέσσερα χρόνια μετά την υιοθεσία, οι φυσικοί γονείς του μικρού κοριτσιού διεκδίκησαν και πήραν την κηδεμονία του παιδιού το 1974. Η απώλεια της μικρής Ελίζας την βύθισε σε βαθιά θλίψη και απομάκρυνση από τη σκηνή.
11. Οι έρωτες της ήταν έντονοι και συγκρουσιακοί: O μεγαλύτερος έρωτας της ζωής της, όπως η ίδια έχει δηλώσει, ήταν ο Θ. Σγουρδέλης, διπλωμάτης και ποιητής που ζούσε μόνιμα στη Γαλλία και βρέθηκε στην Ελλάδα λόγω του πολέμου. Η σχέση τους κράτησε δυο χρόνια, εκείνος εγραψε για χάρη της μια ποιητική συλλογή με τίτλο «Ατέρμονη πορεία προς τον ήλιο». Με τον Αλέκο Αλεξανδράκη έζησαν πάλι έναν θυελλώδη έρωτα το καλοκαίρι του 1949 που διήρκεσε έξι μήνες ενώ συμπρωταγωνίστησαν και στο θέατρο.
12. Ένας έρωτας βασισμένος στον αμοιβαίο θαυμασμό: Με τον Χορν, όπως έλεγε, υπήρχε «ισοτιμία», κάτι που δεν βρήκε ποτέ ξανά.
13. Ένας γάμος που κράτησε από συνήθεια:Με τον Frederick Wakeman έζησε 17 χρόνια, αλλά η ίδια τον χαρακτήριζε «παρεξήγηση».
14. Η κοινωνική διαφορά την επηρέασε βαθιά: Ένιωθε πως η καταγωγή της στάθηκε εμπόδιο στη σχέση της με τον Χορν.
15. Είχε μια σχεδόν σκληρή άποψη για τους σκηνοθέτες: Πίστευε ότι το θέατρο ανήκει στους ηθοποιούς και τον συγγραφέα και ότι ο καλός σκηνοθέτης «δεν φαίνεται».
16. Δεν ζήλευε αλλά μισούσε τη μετριότητα: Λάτρευε τους μεγάλους καλλιτέχνες, αλλά δεν άντεχε τους κακούς.
17. Η αυτοειρωνεία ήταν μέρος της γοητείας της: Στη «Νόρα», αυτοσαρκαζόταν επί σκηνής και αυτό ήταν που μάγεψε τον Χορν.
18. Ζούσε με τον φόβο του ανεκπλήρωτου: Φοβόταν ακόμα και να πεθάνει πριν «προλάβει» να δείξει έναν ρόλο στο κοινό.
19. Η ασθένεια άλλαξε όχι μόνο το σώμα αλλά και την ψυχή της:Η χαρακτηριστική βραχνάδα της φωνής της αλλοιώθηκε από τις θεραπείες. Ο καρκίνος δεν της στέρησε μόνο τη φωνή, αλλά και την αγάπη που ένιωθε για τους ανθρώπους, όπως η ίδια έλεγε.2
20. Μέχρι το τέλος παρέμεινε πιστή στο θέατρο: Ακόμα και εξαντλημένη, επέστρεψε στη σκηνή με «Τα παιδιά ενός κατώτερου Θεού», σαν μια τελευταία πράξη αντίστασης.
Η Έλλη Λαμπέτη δεν ήταν μόνο η «ντίβα» που μάγεψε κοινό και κριτικούς. Ήταν μια βαθιά αντιφατική προσωπικότητα: δυνατή και εύθραυστη, αυστηρή με τον εαυτό της αλλά γενναιόδωρη στην αγάπη, λαμπερή στη σκηνή και συχνά σκοτεινή μέσα της.
Ίσως τελικά αυτό που την κάνει διαχρονική δεν είναι μόνο το ταλέντο της, αλλά αυτή η αδιάκοπη πάλη με την τέχνη, τον εαυτό της και τον χρόνο.
