Αυτό το φόρεμα δημιουργήθηκε από τα απομεινάρια ναυαγίου του 17ου αιώνα
Ένα ναυάγιο τριών αιώνων στη Φινλανδία απέκτησε νέα ζωή μέσα από ένα πρωτοποριακό φόρεμα.
Ερευνητές του Aalto University κατάφεραν να μετατρέψουν ξύλο ηλικίας 300 ετών από ένα ιστορικό ναυάγιο σε νήμα και στη συνέχεια σε ένα εντυπωσιακό φόρεμα μηδενικών αποβλήτων, συνδυάζοντας την επιστήμη, τη βιωσιμότητα και τη σύγχρονη αισθητική.
Το φόρεμα δημιουργήθηκε από κομμάτια ξυλείας που ανακτήθηκαν από το ναυάγιο Hahtiperä, το οποίο εντοπίστηκε το 2019 κάτω από χώρο στάθμευσης στην πόλη Όουλου της κεντρικής Φινλανδίας. Το εμπορικό πλοίο χρονολογείται από το 1684 και, παρά τις προσπάθειες διάσωσης, δεν κατέστη δυνατό να διατηρηθούν όλα τα τμήματά του.
Πώς δημιουργήθηκε ένα φόρεμα από ξύλα πλοίου που ναυάγησε
Μια διεπιστημονική ομάδα ειδικών στους τομείς του υφασματικού σχεδιασμού, της χημείας και της δασολογίας εργάστηκε πάνω στο ιδιαίτερο αυτό εγχείρημα υπό την καθοδήγηση της συμβούλου του πανεπιστημίου Πίρζο Κααριάνεν.
Η επιστήμονας Ίνγκε Σλάπ Χάκλ ανέλαβε να μετατρέψει τα ξύλινα υπολείμματα του πλοίου σε υφαντική πρώτη ύλη, όταν έγινε σαφές πως μέρος του ναυαγίου δεν θα μπορούσε να διασωθεί.
Η θαλάσσια αρχαιολόγος Μίννα Κόιβικο πρότεινε τότε να δοθεί στα απομεινάρια του ξύλου «μια ουσιαστική δεύτερη ζωή». Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «το ναυάγιο είχε διασωθεί μόνο εν μέρει και δεν μπορούσαν να διατηρηθούν τα πάντα, παρότι κάθε κομμάτι είχε καταγραφεί». Σύμφωνα με την ίδια, η ιδέα ότι τα θραύσματα ξύλου θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν με έναν νέο τρόπο έδωσε διαφορετική διάσταση στο έργο.
Η Κόιβικο σημείωσε επίσης πως «η υποθαλάσσια πολιτιστική κληρονομιά παραμένει συχνά αόρατη, όμως το φόρεμα από το ναυάγιο τη φέρνει στην καθημερινότητα των ανθρώπων». Όπως είπε, λειτουργεί σχεδόν «σαν εκπρόσωπος της ιστορίας με σύγχρονη ματιά».
Η διαδικασία ξεκίνησε με τη μετατροπή των μεγάλων τμημάτων ξύλου σε μικρότερες σανίδες. Η εξωτερική επιφάνεια αφαιρέθηκε προσεκτικά ώστε να απομακρυνθούν οι ρύποι και τα κατάλοιπα που είχαν συσσωρευτεί επί αιώνες. Στη συνέχεια, το ξύλο τεμαχίστηκε και μετατράπηκε σε πολτό υψηλής περιεκτικότητας σε κυτταρίνη, το βασικό δομικό στοιχείο των φυτικών κυττάρων και φυσικών ινών όπως το βαμβάκι και το λινό.
«Ο πολτός από το ναυάγιο περιείχε ελάχιστες ακαθαρσίες και ήταν εντυπωσιακά εύκολος στην επεξεργασία», εξήγησε η Σλαπ Χακλ.
Η ερευνητική ομάδα αξιοποίησε την τεχνολογία Ioncell, η οποία αναπτύχθηκε το 2013 στο Aalto University. Η μέθοδος χρησιμοποιεί ένα ιοντικό υγρό, δηλαδή ένα είδος άλατος σε υγρή μορφή, ως μη τοξικό διαλύτη που διασπά την κυτταρίνη και τη μετατρέπει σε παχύρρευστο πολυμερές υλικό, το οποίο στη συνέχεια μετατρέπεται σε νήμα.
«Οι ίνες Ioncell έχουν μεταξένια αίσθηση και είναι πιο ανθεκτικές από το βαμβάκι», ανέφερε η επιστήμονας, προσθέτοντας πως «το τελικό νήμα είναι εκπληκτικά ισχυρό».
Η σχεδιάστρια πλεκτών Άννα Μάρι Λέπισααρι χρησιμοποίησε το νήμα για να δημιουργήσει δύο πανομοιότυπα αμάνικα maxi φορέματα με βιομηχανική πλεκτική μηχανή. Τα ενδύματα σχεδιάστηκαν χωρίς ραφές ώστε να μην προκύπτουν υπολείμματα υφάσματος και περιττή σπατάλη υλικού.
Τα φορέματα διατηρούν τη φυσική καφέ απόχρωση του ξύλου και μια διακριτική γυαλάδα, ενώ παρέμειναν άβαφα και χωρίς λεύκανση ως φόρος τιμής στο ιστορικό ναυάγιο Hahtiperä. Ξεχωρίζουν επίσης για τα αφαιρετικά μοτίβα τους, εμπνευσμένα από τα νερά του ξύλου και τον ψηφιακό θόρυβο, τα οποία δημιουργήθηκαν με τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης που ανέπτυξε ο ερευνητής Σεβέρι Ουουσιτάλο.
Τα δύο φορέματα χρειάστηκαν χρόνια έρευνας και ανάπτυξης μέχρι να ολοκληρωθούν και πλέον παρουσιάζονται στην έκθεση Tomorrow’s Wardrobe, η οποία φιλοξενείται στο Μουσείο Τέχνης του Όουλου.
Με έδρα το Έσποο, κοντά στο Ελσίνκι, το Aalto University είναι γνωστό για τη διεπιστημονική προσέγγισή του και τη διαρκή έμφαση στη βιωσιμότητα και τον καινοτόμο σχεδιασμό. Κάθε χρόνο διοργανώνει την έκθεση Designs for a Cooler Planet, μέσα από την οποία παρουσιάζονται νέα υλικά και εφαρμογές βασισμένες στην κυτταρίνη, από φυτικά υφασμάτινα γεμίσματα μέχρι βιοδιασπώμενα υλικά συσκευασίας.
