Η Kendall Jenner με Givenchy by Alexander McQueen του 1997 στο Met Gala after party το 2024

Γιατί η vintage μόδα έχει γίνει το απόλυτο «flex» -Η άνοδος του archival fashion αλλάζει τους κανόνες του στιλ

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η αγορά vintage ρούχων ήταν μια αγαπημένη συνήθεια όσων αναζητούσαν οικονομικές επιλογές, ενδιαφέρονταν για τη βιωσιμότητα ή είχαν ιδιαίτερη αγάπη για τη μόδα περασμένων δεκαετιών. Σήμερα, όμως, το σκηνικό έχει αλλάξει ριζικά.

Το vintage και ειδικά το λεγόμενο archival fashion έχουν εξελιχθεί στο απόλυτο σύμβολο πολυτέλειας, αποκλειστικότητας και προσωπικού στιλ. Δεν είναι τυχαίο ότι ολοένα και περισσότερες celebrities, stylists και fashion editors αναζητούν δημιουργίες που δεν ανήκουν στις τελευταίες συλλογές, αλλά σε ιστορικές στιγμές μεγάλων οίκων μόδας. Ένα φόρεμα Roberto Cavalli των αρχών της δεκαετίας του 2000, μια δημιουργία Tom Ford για τον Gucci ή ένα σχέδιο του John Galliano για τον Dior μπορούν πλέον να προκαλέσουν μεγαλύτερο ενθουσιασμό από ένα ολοκαίνουργιο κομμάτι που μόλις παρουσιάστηκε στην πασαρέλα.

Σε μια εποχή όπου οι νέες συλλογές γίνονται αμέσως διαθέσιμες μέσω των social media και οι τάσεις αλλάζουν με απίστευτη ταχύτητα, η πραγματική πολυτέλεια δεν είναι πλέον απλώς η αγορά ενός ακριβού designer κομματιού. Είναι η δυνατότητα να ανακαλύψεις ένα σπάνιο κομμάτι με ιστορία, το οποίο ελάχιστοι άνθρωποι στον κόσμο διαθέτουν.

Η Ζεντάγια με την εμβληματική ρομποτική δημιουργία του Thierry Mugler από τη συλλογή Υψηλής Ραπτικής Φθινόπωρο/Χειμώνας 1995, στην πρεμιέρα της ταινίας Dune: Part Two το 2024/ Φωτογραφία: AP Images

Από τη δεύτερη ευκαιρία στο απόλυτο fashion statement

Η συλλέκτρια vintage και content creator Sophie Cohen θυμάται ότι πριν από μερικά χρόνια αρκετοί αντιμετώπιζαν με δυσπιστία τα μεταχειρισμένα ρούχα. Όπως έχει αναφέρει στο The Zoe Report, πολλοί απορούσαν γιατί να φορέσει κάποιος ένα ρούχο που είχε ήδη χρησιμοποιηθεί.

Σήμερα, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Τα ίδια κομμάτια που κάποτε θεωρούνταν ξεπερασμένα ή παλιακά αποτελούν πλέον αντικείμενα συλλογής και διεκδικούνται από fashion lovers σε όλο τον κόσμο.

Η Μάργκοτ Ρόμπι στο πάρτι του Vanity Fair μετά τα Όσκαρ 2024, με κορμάκι του Thierry Mugler από τη συλλογή Άνοιξη/Καλοκαίρι 1996/ Φωτογραφία: Getty/ Ideal Image

Η αλλαγή αυτή δεν έγινε από τη μία ημέρα στην άλλη. Τροφοδοτήθηκε από τη δύναμη των social media, την επιστροφή της νοσταλγίας στη μόδα αλλά και την κόπωση που δημιούργησε ο ασταμάτητος κύκλος των micro trends. Όταν κάθε εβδομάδα εμφανίζεται μια νέα τάση, η πραγματική διαφοροποίηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία.

Η Κάιλι Τζένερ με δημιουργία Atelier Versace του 1999 στην τελετή απονομής των Χρυσών Σφαιρών το 2025/ Φωτογραφία: Instagram

Το archival fashion δεν είναι απλώς vintage

Η έννοια του archival fashion πηγαίνει ένα βήμα πιο πέρα από το κλασικό vintage. Δεν αφορά απλώς ένα παλιό ρούχο, αλλά μια συγκεκριμένη συλλογή, μια σημαντική δημιουργική περίοδο ενός σχεδιαστή ή ένα κομμάτι που έχει γράψει ιστορία στις πασαρέλες.

Η Κιμ Καρντάσιαν στο Met Gala 2022 με το εμβληματικό φόρεμα που σχεδίασε ο Jean Louis για τη Μέριλιν Μονρόε το 1962 και η θρυλική ξανθιά φορούσε όταν τραγούδησε το Happy Birthday στον Τζον Κένεντι/ AP Images

Ένα φόρεμα από την εποχή του Tom Ford στον Gucci ή μια δημιουργία του Galliano για τον Dior κουβαλούν μαζί τους ολόκληρη τη φιλοσοφία εκείνης της περιόδου. Όποιος τα φορά δεν επιλέγει μόνο ένα όμορφο ρούχο, αλλά αφηγείται και μια ιστορία της μόδας.

Γι' αυτό και σήμερα η γνώση της fashion history θεωρείται σχεδόν εξίσου σημαντική με το ίδιο το ντύσιμο. Δεν αρκεί να γνωρίζει κανείς τον οίκο. Σημασία έχει να αναγνωρίζει ποια χρονιά σχεδιάστηκε ένα κομμάτι και ποιος βρισκόταν τότε στο δημιουργικό τιμόνι του brand.

Η Κένταλ Τζένερ με δημιουργία υψηλής ραπτικής Givenchy από το 1999 στο Met Gala 2024/ Φωτογραφία: Getty/ Ideal Image

Το προσωπικό στιλ επιστρέφει στο προσκήνιο

Για δεκαετίες, το απόλυτο fashion statement ήταν η τελευταία it τσάντα ή το πιο πολυσυζητημένο κομμάτι της νέας συλλογής ενός μεγάλου οίκου.

Σήμερα, όμως, η μόδα φαίνεται να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Οι καταναλωτές επιθυμούν να δημιουργήσουν μια πιο προσωπική γκαρνταρόμπα, η οποία δεν βασίζεται αποκλειστικά στις τάσεις αλλά αντικατοπτρίζει τη δική τους αισθητική.

Οι stylists επισημαίνουν ότι η αγορά vintage απαιτεί έρευνα, υπομονή και γνώση. Δεν πρόκειται για μια αυθόρμητη αγορά, αλλά για μια διαδικασία ανακάλυψης, γεγονός που κάνει κάθε εύρημα ακόμη πιο ξεχωριστό.

Η Πόπι Ντελεβίν με δημιουργία του John Galliano από τη συλλογή Φθινόπωρο/Χειμώνας 2007 στο φετινό Φεστιβάλ Καννών/ Φωτογραφία: AP Images

Κάθε κομμάτι έχει τη δική του ιστορία

Πέρα από την αισθητική του αξία, το archival fashion δημιουργεί και μια διαφορετική συναισθηματική σύνδεση με το ρούχο.

Πολλά από αυτά τα κομμάτια έχουν εμφανιστεί σε εμβληματικές επιδείξεις μόδας, έχουν φορεθεί από διάσημες προσωπικότητες ή αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα μιας ολόκληρης εποχής. Έτσι, όποιος τα επιλέγει δεν νιώθει απλώς ότι φορά ένα designer ρούχο, αλλά ότι συμμετέχει σε ένα μικρό κομμάτι της ιστορίας της μόδας.

Αυτός είναι και ο λόγος που αρκετοί stylists επιλέγουν αρχειακές δημιουργίες για εμφανίσεις στο κόκκινο χαλί ή σε φωτογραφίσεις, καθώς μεταφέρουν μαζί τους μια πολιτισμική και καλλιτεχνική αξία που δύσκολα μπορεί να προσφέρει ένα σύγχρονο σχέδιο.

Η Κάιλι Τζένερ με δημιουργία Gucci από τη συλλογή Φθινόπωρο/Χειμώνας 1999 από τον Tom Ford/ @tabvintage

Η σπανιότητα ανεβάζει και τις τιμές

Όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα όταν αυξάνεται η ζήτηση, έτσι και στον κόσμο του archival fashion οι τιμές έχουν εκτοξευθεί.

Δημιουργίες του John Galliano για τον Dior, του Marc Jacobs για τον Louis Vuitton, του Alaïa ή του Roberto Cavalli αλλάζουν χέρια σε εξειδικευμένες πλατφόρμες μεταπώλησης ή μέσω ιδιωτών συλλεκτών σε ποσά που συχνά ξεπερνούν κατά πολύ την αρχική τιμή πώλησής τους.

Η Σαμπρίνα Κάρπεντερ στα MTV Video Music Awards 2024 με μια vintage δημιουργία του Bob Mackie, την οποία είχε φορέσει πρώτη η Μαντόνα στα Όσκαρ το 1991/ Φωτογραφία: Getty/ Ideal Image.

Η λέξη «archival» έχει πλέον αποκτήσει τη δική της αξία στην αγορά της μόδας και λειτουργεί σχεδόν όπως ο όρος «συλλεκτικό» στον κόσμο της τέχνης.

Παράλληλα, έχουν δημιουργηθεί νέες υπηρεσίες ενοικίασης σπάνιων vintage δημιουργιών, επιτρέποντας σε περισσότερους ανθρώπους να φορέσουν ιστορικά κομμάτια για ιδιαίτερες περιστάσεις, χωρίς να χρειάζεται να επενδύσουν χιλιάδες ευρώ για την αγορά τους.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αυτής της αλλαγής είναι ότι δεν αφορά μόνο τη μόδα, αλλά και τη συνολική φιλοσοφία της κατανάλωσης. Όσοι ανακαλύπτουν τον κόσμο του vintage συνήθως δεν περιορίζονται σε μία μόνο αγορά. Σταδιακά αρχίζουν να χτίζουν μια γκαρνταρόμπα που βασίζεται περισσότερο στη διαχρονικότητα και λιγότερο στις εφήμερες τάσεις.

Η Kendall Jenner με Givenchy by Alexander McQueen του 1997 στο Met Gala after party το 2024/ Getty/ Ideal Image

Σε μια εποχή όπου η υπερκατανάλωση αμφισβητείται όλο και περισσότερο, το archival fashion υπενθυμίζει ότι η πραγματική αξία ενός ρούχου δεν βρίσκεται μόνο στην τιμή ή στη δημοτικότητά του, αλλά στην ιστορία, την ποιότητα κατασκευής και τη μοναδικότητά του.

Ίσως τελικά η μεγαλύτερη πολυτέλεια σήμερα να μην είναι να αποκτήσεις το πιο καινούργιο κομμάτι της αγοράς, αλλά εκείνο που κατάφερε να αντέξει στον χρόνο και εξακολουθεί να θεωρείται επίκαιρο δεκαετίες μετά τη δημιουργία του.