Το Met ακύρωσε την έκθεση για τον John Galliano -Και άνοιξε ξανά μια μεγάλη συζήτηση στη μόδα
Σαν κεραυνός εν αιθρία ήταν η χθεσινή ανακοίνωση, 31 Αυγούστου, του John Galliano ότι η αναδρομική έκθεση του στο Metropolitan Museum of Art δεν θα πραγματοποιηθεί τελικά.
Μετά από αυτήν την ανακοίνωση όμως ανοίχτηκε ο «ασκός του Αιόλου» με πολλά αναπάντητα ερωτήματα να αιωρούνται και δύσκολα να κλείνειη συζήτηση γύρω από τον σχεδιαστή. Αντίθετα, με όσα συνέβησαν δημιουργείται ένα παράδοξο, η έκθεση που δεν θα γίνει ίσως απέκτησε μέσα σε λίγες ώρες μεγαλύτερο ενδιαφέρον από εκείνο που είχε όταν ανακοινώθηκε.
Το Metropolitan Museum of Art είχε ανακοινώσει ότι η έκθεση του Costume Institute για το 2027 θα είχε τίτλο «John Galliano: Horizon» και θα ήταν αφιερωμένη σε μια καριέρα τεσσάρων δεκαετιών, από τα πρώτα χρόνια του σχεδιαστή μέχρι τον Givenchy, τον Dior και τη Maison Margiela. Μάλιστα, δεν επρόκειτο για μια συνηθισμένη αναδρομική, καθώς ο John Galliano θα γινόταν μόλις ο τρίτος εν ζωή σχεδιαστής στον οποίο το Ινστιτούτο θα αφιέρωνε έκθεση, μετά τον Yves Saint Laurent το 1983 και τη Rei Kawakubo το 2017. Η διάρκειά της μάλιστα είχε προγραμματιστεί για εννέα μήνες, ενώ τα εγκαίνιά της θα συνδέονταν, όπως συμβαίνει κάθε χρόνο, με το Met Gala. Η ανακοίνωση όμως του σχεδιαστή προκάλεσε σχεδόν αμέσως αντιδράσεις, και αυτό κάθε άλλο παρά απρόβλεπτο ήταν.
Ένα παρελθόν που το Met γνώριζε εξαρχής
Ο John Galliano παραμένει μία από τις σημαντικότερες αλλά και πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της σύγχρονης μόδας. Το 2011 η καριέρα του κατέρρευσε όταν δημοσιοποιήθηκαν αντισημιτικές και ρατσιστικές δηλώσεις του σε περιστατικά στο Παρίσι. Καταδικάστηκε από γαλλικό δικαστήριο για δημόσιες προσβολές με ρατσιστικό και θρησκευτικό περιεχόμενο και χάνοντας επιπλέον τη θέση του στον Dior, όπου είχε περάσει 14 χρόνια διαμορφώνοντας μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες περιόδους στην ιστορία του οίκου.
Τα χρόνια που ακολούθησαν ο Galliano μίλησε επανειλημμένα για εκείνη την περίοδο, την εξάρτησή του από το αλκοόλ, τα φάρμακα και τη θεραπεία που ακολούθησε. Ζήτησε δημόσια συγγνώμη και συναντήθηκε με εκπροσώπους της εβραϊκής κοινότητας, ενώ το 2024 το ντοκιμαντέρ του Kevin Macdonald εξέτασε ακριβώς αυτή την προσπάθεια επιστροφής και συμφιλίωσης με το παρελθόν του.
Τίποτα από αυτά, φυσικά, δεν ακυρώνει τη σοβαρότητα όσων είχε πει. Σημαίνει όμως ότι όταν το Met αποφάσισε να οργανώσει μια έκθεση γύρω από το πρόσωπό του γνώριζε πολύ καλά ότι δεν επέλεγε απλώς έναν σπουδαίο σχεδιαστή, επέλεγε μια προσωπικότητα γύρω από την οποία εξακολουθούν να υπάρχουν «ανοιχτές πληγές».
Άλλωστε, σύμφωνα με τον Guardian, μια αναδρομική έκθεση για τον John Galliano είχε εξεταστεί πάλι για το 2024 και είχε αναβληθεί μετά τις επιφυλάξεις μελών του διοικητικού συμβουλίου του μουσείου. Αυτό κάνει ακόμη πιο δύσκολο να θεωρηθεί ότι οι αντιδράσεις που ακολούθησαν τη νέα ανακοίνωση «αιφνιδίασαν» πραγματικά τους διοργανωτές.
Αποσύρθηκε πράγματι με δική του πρωτοβουλία;
Μετά την ανακοίνωση του «John Galliano: Horizon», οι αντιδράσεις άρχισαν να πληθαίνουν. Ορισμένοι δωρητές του Met εξέφρασαν την αντίθεσή τους στην έκθεση, ενώ η Julie Menin, πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου της Νέας Υόρκης, τάχθηκε δημόσια κατά της διοργάνωσης, υποστηρίζοντας ότι μια έκθεση προς τιμήν του σχεδιαστή θα ήταν ιδιαίτερα επώδυνη για την εβραϊκή κοινότητα της πόλης.
Και κάπου εδώ, η χρονική ακολουθία των γεγονότων αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Σύμφωνα με τους New York Times, η αποχώρηση του Galliano ανακοινώθηκε μόλις λίγες ώρες πριν από προγραμματισμένη συνάντηση βασικών μελών του διοικητικού συμβουλίου του Met, τα οποία επρόκειτο να συζητήσουν την τύχη της έκθεσης, την ώρα που οι αντιδράσεις γύρω από αυτήν εντείνονταν.
Επισήμως, η απόφαση ανήκει στον ίδιο τον Galliano. Στη δήλωσή του ανέλαβε εκ νέου την ευθύνη για τον πόνο που προκάλεσαν τα λόγια του στο παρελθόν και εξήγησε ότι δεν ήθελε η συζήτηση γύρω από το πρόσωπό του να φέρει το μουσείο σε δύσκολη θέση ή να επισκιάσει το έργο του Costume Institute. Ήταν όμως πράγματι μια απόφαση που πάρθηκε χωρίς εξωτερική πίεση; Όταν δωρητές αντιδρούν, πολιτικά πρόσωπα παρεμβαίνουν δημόσια και το διοικητικό συμβούλιο ετοιμάζεται να συζητήσει εάν η έκθεση μπορεί να προχωρήσει, η αποχώρηση του Galliano δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί μια μεμονωμένη απόφαση και ανεξάρτητη από τις εξελίξεις που προηγήθηκαν. Η Anna Wintour χαρακτήρισε την κίνησή του «πολύ θαρραλέα», ενώ ο Andrew Bolton δήλωσε ότι αναγνωρίζει τον πόνο και την ανησυχία που προκάλεσε η έκθεση και στηρίζει την απόφαση να μην πραγματοποιηθεί.
Μόνο που, υπό το φως όσων είχαν προηγηθεί, η επίσημη εκδοχή μιας οικειοθελούς αποχώρησης αφήνει αναπόφευκτα χώρο για ένα ακόμη ερώτημα: ο Galliano επέλεξε να φύγει ή του έγινε σαφές ότι η έκθεση δύσκολα θα μπορούσε πλέον να προχωρήσει;
Το ερώτημα δεν είναι μόνο γιατί ακυρώθηκε, αλλά γιατί ανακοινώθηκε
Κάπου εδώ, ωστόσο, προκύπτει ίσως το μεγαλύτερο ερώτημα της υπόθεσης. Εφόσον το παρελθόν του Galliano ήταν γνωστό, οι επιφυλάξεις είχαν εκφραστεί ήδη χρόνια νωρίτερα και μια πιθανή αντίδραση μπορούσε εύκολα να προβλεφθεί, γιατί η έκθεση ανακοινώθηκε προτού διασφαλιστεί ότι το μουσείο ήταν έτοιμο να υποστηρίξει την επιλογή του;
Η ίδια η Anna Wintour είχε δηλώσει ότι η έκθεση δεν θα απέφευγε καμία από τις «σκοτεινές» πλευρές του παρελθόντος του Galliano και ότι πρόθεση ήταν να παρουσιαστεί ολόκληρη η διαδρομή του. Αυτή ακριβώς θα μπορούσε να είναι και η ουσία μιας πραγματικά ενδιαφέρουσας αναδρομικής, όχι η αγιοποίηση ενός δημιουργού, αλλά η εξέταση μιας καριέρας μαζί με τις αντιφάσεις και τις ρωγμές της.
Γιατί στην περίπτωση του Galliano δεν απομονώνεται το έργο από την ζωή του. Υπάρχουν τα shows που μετέτρεψαν την πασαρέλα σε θέαμα, τα χρόνια στον Givenchy και τον Dior, η υπερβολή, ο ρομαντισμός και η σχεδόν κινηματογραφική αντίληψή του για τα ρούχα. Υπάρχει όμως και το 2011. Υπάρχει η πτώση, η καταδίκη, η δημόσια συγγνώμη και η επιστροφή του στη Maison Margiela το 2014, όπου παρέμεινε μέχρι το 2024. Όλα αυτά μαζί αποτελούν την ιστορία του John Galliano. Μια σοβαρή μουσειακή έκθεση θα μπορούσε να επιχειρήσει να τα εξετάσει χωρίς να χρησιμοποιήσει τη δημιουργική ιδιοφυΐα ως άλλοθι ούτε να υποβαθμίσει τη σοβαρότητα όσων έχουν συμβεί.
Η επιρροή του Galliano στη μόδα δεν περιορίζεται στο παρελθόν. Οι δημιουργίες του επανέρχονται στο κόκκιν χαλί, τα αρχειακά του κομμάτια έχουν αποκτήσει νέα ζωή και μια νεότερη γενιά ανακαλύπτει σήμερα μέσα από τα fashion archives συλλογές που παρουσιάστηκαν πριν ακόμη γεννηθεί.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Zendaya η οποία εμφανίστηκε στο Met Gala του 2024 με custom Maison Margiela δημιουργία του Galliano, η οποία παρέπεμπε σε σχέδιο της εποχής του στον Dior. Η «σχεδιαστική γλώσσα» που δημιούργησε πριν από δεκαετίες εξακολουθεί να διαβάζεται ως σύγχρονη.
Μια έκθεση που έγινε πιο ενδιαφέρουσα όταν ακυρώθηκε
Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη ειρωνεία. Με την ακύρωση του «John Galliano: Horizon», το ενδιαφέρον για το πώς θα μπορούσε να παρουσιαστεί ολόκληρη η ιστορία του σχεδιαστή δεν μειώθηκε. Μάλλον συνέβη το αντίθετο. Υπάρχει μια έκθεση που ανακοινώθηκε, προκάλεσε πολιτικές και κοινωνικές αντιδράσεις, δίχασε δωρητές, έφτασε λίγο πριν από τη συζήτηση στο διοικητικό συμβούλιο και τελικά εγκαταλείφθηκε από τον ίδιο τον άνθρωπο στον οποίο θα ήταν αφιερωμένη. Όλο αυτό προσθέτει ένα ακόμη κεφάλαιο στην ήδη σύνθετη ιστορία του Galliano.
Το ερώτημα επομένως ίσως δεν είναι πλέον αν υπάρχει κοινό που θα ήθελε να δει μια μεγάλη αναδρομική έκθεσή του. Είναι ποιος θεσμός θα ήταν διατεθειμένος να την αναλάβει και, κυρίως, να παρουσιάσει χωρίς υπεκφυγές όλα όσα συνεπάγεται το όνομα John Galliano. Γιατί μετά την ακύρωση στο Met, μια τέτοια έκθεση δεν θα αφορούσε πλέον μόνο τα ρούχα. Θα αφορούσε τη ζωή ενός ανθρώπου μέσα από τη δημιουργία, την πτώση, την ευθύνη, τη δεύτερη ευκαιρία και τα όρια που εξακολουθεί να διαπραγματεύεται η μόδα όταν καλείται να αποφασίσει πώς θα αφηγηθεί τη δική της, συχνά δύσκολη, ιστορία.
