Το newspaper print στον οίκο Chanel και η ιστορία του: Προκλητικός υπαινιγμός ή αφορμή συμφιλίωσης;
Η πρώτη Cruise συλλογή του Mathieu Blazy για τον οίκο Chanel στη Μπιαρίτζ δεν επιδίωξε τις μεγάλες τομές.
Αντίθετα, στηρίχθηκε στις απαρχές του επιλέγοντας μια, σχεδόν, τελετουργική επιστροφή στις ρίζες. Στην ακτή του Βισκαϊκού κόλπου, εκεί όπου η Coco Chanel εγκαινίασε την πρώτη της μπουτίκ το 1915, ο Creative Director παρουσίασε τη συλλογή του, μετατρέποντας το υποβλητικό τοπίο σε μια πύλη του χρόνου, που διαπερνά το παρόν.
Η Μπιαρίτζ δεν είναι απλώς ένας προορισμός. Είναι μια συναισθηματική γεωγραφία για τον οίκο. Και παρότι η επιλογή αυτού του τοπόσημου φαντάζει αναμενόμενη, δεν μπορεί παρά να ενισχύσει τη συνεκτική αφήγηση, που οικοδομεί ο Blazy από τη στιγμή που ανέλαβε τα ηνία. Ο ίδιος μίλησε για μια σχεδόν ποιητική αφετηρία, όπου η θάλασσα, η μνήμη και η φαντασία τέμνονται αδιόρατα: «Πριν από δύο χρόνια ήρθα εδώ για να επισκεφτώ τον φίλο μου Lucien Duffy και πηγαίνοντας στον φάρο, συνάντησα μια εκθαμβωτική τοιχογραφία, η οποία απεικόνιζε δύο γοργόνες και ένα πλοίο. Για μένα ήταν ένα υπέροχο σημείο εκκίνησης για μια ιστορία που μεταφέρει τέλεια το πνεύμα της συλλογής», όπως εξήγησε στο κλείσιμο του show.
Σε αυτό το σκηνικό, η έννοια της καθημερινότητας αποκτά την εκλέπτυνση της υπογραφής της Chanel. Κι έτσι, έρχονται στο προσκήνιο τρεις δημιουργίες από τουίντ, ταφταδένιους όγκους και shirt dress με βολάν με το χαρακτηριστικό τύπωμα, που παραπέμπει σε εφημερίδα. Ο Blazy υπενθυμίζει πως «οι σουφραζέτες ήταν οι πρώτες που ενσωμάτωσαν τις σελίδες των εφημερίδων στη μόδα», όμως αντλεί και από την ίδια τη Gabrielle, ανακαλώντας μία ιστορική συνέντευξή της: «λατρεύω να διαβάζω εφημερίδα, όπως και οι άντρες», είχε πει. Μία φράση που συμπυκνώνει αυτή την εγγενή ισότητα που εξέπεμπε, «μία ποιότητα που μεταφραζόταν όχι μόνο μέσα από το ντύσιμό της, αλλά και ως στάση ζωής».
Ο Galliano, η Carrie Bradshaw και η αιώνια αντίπαλος Elsa Schiaparelli
Ωστόσο, για τους κριτικούς της μόδας η χρήση του newsprint δεν μπορεί παρά να πυροδοτήσει έναν ευρύτερο διάλογο. Είναι άραγε μια διακριτική αναφορά στον John Galliano, ο οποίος συνέδεσε το μοτίβο με τη σύγχρονη ποπ κουλτούρα μέσω του Dior των αρχών των ‘00s; Για την ιστορία, σε αντίθεση με ό,τι πιστεύεται ευρέως, ο Galliano δεν χρησιμοποίησε το ασπρόμαυρο χαρτί εφημερίδας στην περιβόητη “hobo chic” συλλογή του Christian Dior για την Άνοιξη/Καλοκαίρι 2000. Ήταν η επίδειξη “Super Fly Girls” από το Φθινόπωρο/Χειμώνα του 2000, αυτή στην οποία λάνσαρε το τύπωμα της “The Christian Dior Daily”. Και αργότερα, το ίδιο έτος, πέρασε στη σφαίρα της ποπ κουλτούρας, όταν η Sarah Jessica Parker το φόρεσε ως η απελευθερωμένη αρθρογράφος και λάτρης του στιλ Carrie Bradshaw στο “Sex and the City”.
Ή μήπως πρόκειται για μια πιο επικαλυμμένη ιστορική αναφορά; Πηγαίνοντας ακόμα πιο πίσω στον χρόνο, η πρώιμη εκδοχή του print φτιαγμένου από πραγματικά αποκόμματα εφημερίδων προέκυψε μέσα στο σουρεαλιστικό σύμπαν της Elsa Schiaparelli. Στην αυτοβιογραφία της “Shocking Life”, η σχεδιάστρια θυμάται ένα πρωινό στην Κοπεγχάγη, όπου παρατήρησε τις συζύγους ψαράδων να φορούν εφημερίδες «στριμμένες σε παράξενα σχήματα καπέλων». Επιστρέφοντας στο Παρίσι αναθέτει στον παραγωγό Colcombet τη δημιουργία ενός υφάσματος, που να μιμείται την εκτύπωση εφημερίδας. Τότε είναι που πρωτοπαρουσιάζει το μοτίβο στη θερινή της συλλογή του 1935 με τίτλο “Stop, Look and Listen”. Το ύφασμα, ένα κολάζ αποκομμάτων από έντυπα των Η.Π.Α., του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Σουηδίας, συμπεριλάμβανε αναφορές στα δικά της σχέδια, εικόνες από αρώματα και κριτικές των συλλογών της, δημιουργώντας μια νέα οπτική γλώσσα. Η Schiaparelli έκανε τον εαυτό της είδηση, αποτελώντας προάγγελο του ευφυούς marketing και αυθεντικό ίνδαλμα της μόδας.
Προχωρώντας στη δεκαετία του ’60, το ίδιο το χαρτί γίνεται υλικό ένδυσης. Ρούχα από χαρτί υπήρχαν ήδη από τον 19ο αιώνα, όμως το 1966 η Scott Paper Company μετέτρεψε τo “paper dress” σε μαζικό φαινόμενο, ουσιαστικά ως διαφημιστικό τέχνασμα. Mε ένα κουπόνι και 1,25 δολάρια για τίμημα κάθε γυναίκα μπορούσε να παραλάβει ένα φόρεμα από Dura-Weve, ένα υλικό με βάση την κυτταρίνη, κατοχυρωμένο με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας το 1958. Η παγίδα; Σκιζόταν, ήταν αδύνατον να πλυθεί κι, αν έπεφτε πάνω του τσιγάρο, υπήρχε πραγματικός κίνδυνος να γίνει κανείς παρανάλωμα, αποτελώντας έτσι δείγμα της αναλώσιμης μόδα στην πιο ακραία εκδοχή της. Στη σύγχρονη εποχή, ο πειραματισμός με το paper print εξακολουθεί να αναβιώνει, με δημιουργίες όπως το νυφικό του Jeremy Scott για τον οίκο Moschino στην Εβδομάδα Μόδας του Μιλάνου το 2014 ή τo bodycon top του Demna Gvasalia για τον Balenciaga το 2018 να επανέρχονται σε αυτήν την ιδέα.
Επιστρέφοντας στην Elsa Schiaparelli και την Coco Chanel και γνωρίζοντας τη μεταξύ τους σχέση, είναι κάπως αμφιλεγόμενο να βλέπουμε εφημερίδες σε μια συλλογή-φόρο τιμής σε εκείνη και στο συναισθηματικά φορτισμένο τοπίο, όπου η τελευταία ξεκίνησε το σχεδιαστικό της όραμα. Δεν είναι μυστικό ότι η Chanel διατήρησε μια αντιπαλότητα με τη Schiaparelli καθ’ όλη τη διάρκεια της δημιουργικής της πορείας, αποκαλώντας την υποτιμητικά «αυτή η Ιταλίδα καλλιτέχνης που φτιάχνει ρούχα». Μάλιστα, μια γνωστή συντάκτρια της Vogue κατά τη δεκαετία του ’40, η Bettina Ballard, είχε περιγράψει έναν κοσμικό χορό όπου η Schiaparelli, ντυμένη σαν αυτοσχέδιο δέντρο, συμφώνησε να χορέψει με τη Chanel, η οποία, μάλλον όχι τυχαία, την κατηύθυνε προς έναν φωτισμό με αναμμένα κεριά, βάζοντας φωτιά στο κοστούμι της.
Οι ερμηνείες για την επιλογή του Blazy ποικίλλουν. Ένας κλάδος ελιάς για το μέλλον των δύο οίκων ή ένα διακριτικό insider σχόλιο με υπόγεια ένταση για τους μυημένους; Ή μήπως μία ακόμα αναφορά σε ένα από τα πιο συναρπαστικά κεφάλαια της μόδας, εκεί όπου η ειρωνεία, ο ανταγωνισμός και το αιχμηρό πνεύμα συνυπάρχουν;
Όποια κι αν είναι η απάντηση, το newsprint στην Cruise συλλογή για το 2027 λειτουργεί σαν ένα πολυεπίπεδο σύμβολο: ιστορικό, πολιτισμικό και αισθητικό. Και κάπου ανάμεσα στην άμμο και τον άνεμο του Ατλαντικού, ο οίκος Chanel υπενθυμίζει ότι η μόδα δεν είναι ποτέ απλώς ρούχα, είναι διάλογος, πρόκληση και ενίοτε μια καλοστημένη επινόηση που τροφοδοτεί διαρκώς το ενδιαφέρον.
