Γιατί τρώς με την ψυχή σου

Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι οι οποίοι μπροστά στο άγχος μίας σχέσης, ή με το φόβο κάποιας δυσάρεστης εξέλιξης τρέχουν για παρηγοριά στο ψυγείο. Το φαγητό αλλά και ο τρόπος που καταναλώνεται έρχεται να καταλαγιάσει το πόνο και ιδιαίτερα το συναισθηματικό πόνο μέσα από την ηδονή της γεύσης.

Η κατάσταση αυτή σχετικά πρόσφατα αναγνωρίστηκε ως μια ξεχωριστή κατηγορία στο κεφάλαιο των διατροφικών διαταραχών. Η συναισθηματική υπερφαγία χαρακτηρίζεται από επεισόδια ανεξέλεγκτης και παρορμητικής υπερφαγίας χωρίς να υπάρχει το αίσθημα της βιολογικής πείνας και ο έλεγχος του κορεσμού. Συχνά αυτές οι επιθέσεις...συμβαίνουν κρυφά και κατόπιν κυριαρχούν συναισθήματα ντροπής, ενοχές και δυσαρέσκεια. Με αφορμή την έκδοση του νέου Βιβλίου «Συναισθηματική Υπερφαγία σπάσε το φαύλο κύκλο» της Ζωγραφιάς Αντωνιάδου Msc υπ. Phd Ψυχαναλύτρια-Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας, προσπαθήσαμε να κατανοήσουμε αυτή τη πολύπλοκη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στα συναισθήματά μας και το φαγητό αλλά και πως θα ανακτήσουμε τον έλεγχο.

Ποιοί είναι οι λόγοι που οδηγούν κάποιον σ αυτήν τη διατροφική διαταραχή;

Οι κοινωνικοπολιτιστικοί παράγοντες διαμόρφωσης προτύπων σώματος που είναι κυρίως η οικογένεια, το κοινωνικό και φιλικό περιβάλλον και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Η γυναίκα εσωτερικοποιεί μέσω της μίμησης και της έκθεσης από τα πρότυπα που προβάλλονται στα social media την εικόνα της λεπτής φιγούρας ως ιδανική και μέσα από την κοινωνική σύγκριση, αξιολογεί τον εαυτό της. Όταν το αποτέλεσμα αυτής της σύγκρισης δεν είναι ικανοποιητικό για την ίδια, τότε πολύ πιθανόν να μην είναι ικανοποιημένη από τη σωματική της εικόνα. Εάν υπεραξιολογεί την εξωτερική της εμφάνιση και υπερεπενδύει σε αυτήν αυξάνονται οι πιθανότητες να αναπτύξει παθολογικές διατροφικές συμπεριφορές όπως είναι η δίαιτα και τα υπερφαγικά επεισόδια, καθώς και να έχει αρνητικά συναισθήματα για τον εαυτό της.\

Όσο πιο αρνητική είναι η εικόνα που έχει κάποιος για το σώμα του, τόσο χαμηλότερη αυτοεκτίμηση έχει. Κι αυτό δυστυχώς είναι κάτι που αφορά κυρίως στις γυναίκες γι αυτό και η συναισθηματική υπερφαγία αφορά κυρίως τις γυναίκες. Στους άνδρες η αυτοεκτίμηση επηρεάζεται από άλλους παράγοντες (κοινωνική, οικονομική θέση).

Πως το οικογενειακό περιβάλλον ευθύνεται για την συναισθηματική υπερφαγία;

-Οι οικογένειες των ατόμων με συναισθηματική υπερφαγία συχνά χαρακτηρίζονται από δυσκολίες στην έκφραση συναισθημάτων και την συνοχή, οπότε η υπερφαγία γίνεται μέσον διαχείρισης των συναισθημάτων Επίσης, συχνά οι γονείς των ανθρώπων με συναισθηματική υπερφαγία είναι επικριτικοί και τελειοθηρικοί, χωρίς ζεστασιά και ενσυναίσθηση. H λήψη τροφής έρχεται να καλύψει τα συναισθηματικά κενά .

-Δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη αυτονομίας και ατομικότητας στα μέλη της οικογένειας, οπότε οι αυστηρές δίαιτες και η συναισθηματική υπερφαγία που τις ακολουθεί αποτελεί μια προσπάθεια του να ελέγξουν τη ζωή τους.

-Υπάρχει ιστορικό έντονης ενασχόλησης με το φαγητό, είτε μέσω ακραίων διατροφικών συμπεριφορών, είτε μέσω της ενασχόλησης με το λεπτό ιδεώδες σώμα. Συνήθως η μητέρα, εμφανίζει κάποια διαταραχή διατροφής ή δυσαρέσκεια γύρω από το δικό της σώμα. Oι κόρες μητέρων με διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές σε σχέση με την λήψη τροφής φαίνεται να υιοθετούν το μητρικό πρότυπο συμπεριφορών και αντιλήψεων σε σχέση με το φαγητό και να έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν και οι ίδιες παρόμοιες συμπεριφορές.

Ποιο είναι το ιδανικό μοντέλο γυναίκας για να υποστεί αυτή την διατροφική διαταραχή;

• Ασχολείται υπερβολικά με το σωματικό της βάρος.
• Κάνει εξαντλητικές δίαιτες με αποτέλεσμα το βάρος της να είναι χαμηλότερο αυτού που θεωρείται ως φυσιολογικό.
• Λαμβάνει καθαρτικές ουσίες.
• Έχει κανονικό σωματικό βάρος, αλλά παρόλα αυτά λαμβάνουν καθαρτικές ουσίες ακόμα και μετά τη κατανάλωση μικρής ποσότητας τροφής.
• Είναι παχύσαρκη ή υπέρβαρη.
• Χρησιμοποιούν τη λήψη τροφής ως μηχανισμό άμυνας για να κρύβουν τα καταθλιπτικά τους συναισθήματα., το άγχος και το στρες.
• Έχει χαμηλή κοινωνική δραστηριότητα, χαμηλή επίδοση στην εργασία, προβλήματα στις διαπροσωπικές της σχέσεις και χαμηλή αυτοεκτίμηση.
• Αισθάνεται ντροπή για το σώμα της και πιστεύει πως το βάρος της έχει επίδραση σε όλους τους τομείς δράσης της ζωής της.

Υπάρχει επιστροφή στην ισορροπία;

Φυσικά και είναι επιτυχής. H θεραπευτική παρέμβαση για την συναισθηματική υπερφαγία περιλαμβάνει δύο φάσεις. Η πρώτη φάση στοχεύει

α) στην εγκατάσταση καλής θεραπευτικής σχέσης και

β) στην εκπαίδευση σχετικά με ρύθμιση-έλεγχο του βάρους σώματος, τις επιπτώσεις της αντιρροπιστικής συμπεριφοράς, καθώς και τις επιπτώσεις της δίαιτας και της υπερφαγίας. Κύριος στόχος εδώ είναι η αλλαγή των συνηθειών στο φαγητό (αλλαγή στάσης) και στο σπάσιμο του ψυχολογικού φαύλου κύκλου.

Μέσα από τη θεραπεία συνειδητοποιούνται και εντοπίζονται οι δυσλειτουργικές σκέψεις, τα συναισθήματα που οδηγούν στη προβληματική συμπεριφορά, τη συχνότητα και την επανάληψη τους. Επίσης με την αυτορρύθμιση ενδυναμώνεται ο προσωπικός έλεγχος μέσω της καταγραφής των δυσλειτουργικών συμπεριφορών.