Η έξωση μιας 87χρονης αποκαλύπτει το μέγεθος της στεγαστικής κρίσης στην Ευρώπη

Η εικόνα μιας 87χρονης γυναίκας να απομακρύνεται με φορείο από το σπίτι όπου έζησε σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της προκαλεί έντονες αντιδράσεις στην Ισπανία και φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη στεγαστική κρίση, ένα από τα μεγαλύτερα κοινωνικά ζητήματα που απασχολούν σήμερα πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Η Μαρία ντελ Κάρμεν Αμπασκάλ, γνωστή ως ΜαριΚάρμεν, απομακρύνθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου από το διαμέρισμα όπου ζούσε επί 71 χρόνια, στη συνοικία Ρετίρο της Μαδρίτης.

Η έξωσή της, ωστόσο, δεν έβαλε τέλος στην υπόθεση. Αντίθετα, προκάλεσε ένα νέο κύμα κινητοποιήσεων για τη στέγαση στην Ισπανία.

Το ίδιο απόγευμα, σχεδόν 10.000 άνθρωποι, σύμφωνα με εκπροσώπους της ισπανικής κυβέρνησης στη Μαδρίτη, συγκεντρώθηκαν στην πρωτεύουσα για να διαμαρτυρηθούν για την έξωσή της, αλλά και για τις αυξανόμενες δυσκολίες στην εύρεση προσιτής κατοικίας. Κινητοποιήσεις αλληλεγγύης πραγματοποιήθηκαν και σε άλλες πόλεις, μεταξύ των οποίων η Βαρκελώνη, η Σεβίλλη και η Βαλένθια.

Η ΜαριΚάρμεν μεταφέρθηκε αμέσως μετά την έξωση στο νοσοκομείο Gregorio Marañón για ιατρικές εξετάσεις. Από εκεί έστειλε, μέσω βίντεο, το δικό της μήνυμα στους ανθρώπους που τη στήριξαν, καλώντας τους να συνεχίσουν να αγωνίζονται για τα σπίτια τους.

Οι αντιδράσεις συνεχίστηκαν και το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου, όταν χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν ξανά στους δρόμους της Μαδρίτης. Μετά την πορεία, αρκετοί διαδηλωτές παρέμειναν στην ιστορική Puerta del Sol, όπου έστησαν σκηνές και πέρασαν τη νύχτα, ενώ οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν και την Κυριακή.

Οι διαδηλωτές ζητούν μεγαλύτερη προστασία για τους ενοικιαστές, μέτρα κατά των καταχρηστικών πρακτικών στην αγορά ακινήτων και αναστολή των εξώσεων όταν δεν υπάρχει διαθέσιμη εναλλακτική κατοικία.

Ζούσε στο ίδιο σπίτι από το 1956

Η ιστορία της 87χρονης έγινε σύμβολο της στεγαστικής κρίσης στην Ισπανία.

Ο πατέρας της είχε νοικιάσει το διαμέρισμα το 1956 και η ίδια συνέχισε να κατοικεί εκεί μετά τον θάνατο των γονιών της, με καθεστώς παλαιού ενοικίου πληρώνοντας περίπου 500 ευρώ.

Όλα άλλαξαν το 2018, όταν η πολυκατοικία πέρασε στην ιδιοκτησία της εταιρείας ακινήτων Urbagestión Desarrollo e Inversión, η οποία την απέκτησε έναντι 247.000 ευρώ.

Σύμφωνα με το Συνδικάτο Ενοικιαστών της Μαδρίτης, μετά την αλλαγή ιδιοκτησίας ζητήθηκε από την 87χρονη ενοίκιο που έφτανε έως και το τετραπλάσιο του ποσού που πλήρωνε. Για τη ΜαριΚάρμεν, η οποία ζει με σύνταξη περίπου 1.300 ευρώ τον μήνα, το νέο ποσό ήταν αδύνατο να καλυφθεί.

Κάπως έτσι ξεκίνησε μια δικαστική διαμάχη που κράτησε χρόνια. Το 2020 η εταιρεία προσέφυγε στη Δικαιοσύνη ζητώντας τη λύση της μίσθωσης. Η ΜαριΚάρμεν κέρδισε αρχικά την υπόθεση, όμως η απόφαση ανατράπηκε μετά από έφεση της εταιρείας. Οι επόμενες προσφυγές της 87χρονης δεν είχαν αποτέλεσμα και ακολούθησαν συνολικά τέσσερις απόπειρες έξωσής της.

Η διαδικασία αναβλήθηκε αρκετές φορές. Τον Οκτώβριο του 2025 οι δικηγόροι της κατάφεραν να εξασφαλίσουν τετράμηνη αναστολή, ενώ τον Ιούνιο του 2026 η έξωση αναβλήθηκε ξανά, καθώς η 87χρονη θεωρήθηκε ευάλωτη και δεν είχε άλλο σπίτι για να μείνει.

Μέχρι την τελευταία στιγμή έγιναν προσπάθειες να βρεθεί μια λύση. Μέσω του κρατικού φορέα στέγασης Casa 47 εξετάστηκε ακόμη και το ενδεχόμενο να αγοραστεί το διαμέρισμα και να νοικιαστεί ξανά στη ΜαριΚάρμεν σε τιμή που θα μπορούσε να πληρώνει. Την παραμονή της έξωσης, μάλιστα, ένας ανώνυμος προσφέρθηκε να καλύψει μέρος του ενοικίου. Σύμφωνα με τον δικηγόρο της, ωστόσο, δεν υπήρξε συμφωνία με την εταιρεία.

Μετά την έξωση, το ερώτημα είναι πού θα μείνει πλέον η 87χρονη. Μέχρι στιγμής δεν έχει εξασφαλιστεί μόνιμη εναλλακτική κατοικία, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη νέα προσπάθεια διαμεσολάβησης ανάμεσα στην ίδια και την εταιρεία.

Την Παρασκευή, η Urbagestión πρότεινε στον Δήμο της Μαδρίτης να ενταχθεί το διαμέρισμα στο πρόγραμμα ReViVa, ώστε να μπορούσε να επιστρέψει σε αυτό η ΜαριΚάρμεν με πιο προσιτό ενοίκιο. Η λύση αυτή απορρίφθηκε καθώς, σύμφωνα με τον Δήμο, δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις του προγράμματος. Έχει, ωστόσο, προγραμματιστεί νέα συνάντηση διαμεσολάβησης, σε μια προσπάθεια να βρεθεί λύση για τη στέγασή της.

Μέχρι τότε, όμως, η έξωση είχε ήδη πραγματοποιηθεί και οι εικόνες από εκείνη την ημέρα έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Η στιγμή που η 87χρονη βγαίνει από το σπίτι της πάνω σε φορείο και μεταφέρεται με ασθενοφόρο έκανε τον γύρο της Ισπανίας και όχι μόνο.

«Δεν κατάφερα να υπερασπιστώ το σπίτι μου, αλλά αγωνίστηκα ώστε οι άλλοι να μάθουν να αγωνίζονται για το δικό τους», είπε. «Το σπίτι μου ήταν η ζωή μου. Και τώρα πρέπει να το αφήσω πίσω. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν θα συνεχίσω να αγωνίζομαι».

«Σας παρακαλώ, αγωνιστείτε», πρόσθεσε. «Σας στέλνω όλους μια πολύ μεγάλη αγκαλιά και σας ευχαριστώ για όλα».

Από μία έξωση σε μια μεγάλη συζήτηση για τη στέγη

Η ιστορία της ΜαριΚάρμεν πήρε γρήγορα μεγαλύτερες διαστάσεις.

Για τους διαδηλωτές που κατέκλυσαν τους δρόμους της Μαδρίτης έγινε το πρόσωπο μιας πολύ ευρύτερης συζήτησης για το κατά πόσο ένας εργαζόμενος ή συνταξιούχος μπορεί πλέον να αντέξει οικονομικά τη ζωή στις μεγάλες ισπανικές πόλεις.

Η αύξηση των τιμών των ακινήτων και των ενοικίων, σε συνδυασμό με την περιορισμένη προσφορά κατοικιών, έχει δημιουργήσει έντονες πιέσεις στην Ισπανία. Η τουριστική ζήτηση, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις και η αύξηση του πληθυσμού στις μεγάλες πόλεις αποτελούν επίσης παράγοντες που βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.

Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ βρίσκεται πλέον υπό πίεση να παρουσιάσει νέα μέτρα για τη στέγαση, ενώ η περίπτωση της 87χρονης έχει αποκτήσει έντονο πολιτικό και κοινωνικό συμβολισμό.

Από τη Μαδρίτη μέχρι την Αθήνα, η ίδια μάχη για προσιτή στέγη

Η συζήτηση που έχει ανοίξει στην Ισπανία δεν είναι ξένη προς την ελληνική πραγματικότητα.

Η αύξηση του κόστους κατοικίας σε σχέση με τα εισοδήματα αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα για τα ελληνικά νοικοκυριά και τα στοιχεία της Eurostat αποτυπώνουν το μέγεθος της πίεσης.

Το 2024 τα νοικοκυριά στην Ελλάδα δαπανούσαν κατά μέσο όρο το 36% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο αντίστοιχος μέσος όρος στην ΕΕ ήταν μόλις 19%.

Η εικόνα παραμένει εξαιρετικά πιεστική και στα νεότερα στοιχεία. Το 2025 το 26,4% του πληθυσμού στην Ελλάδα ζούσε σε νοικοκυριά στα οποία το συνολικό κόστος στέγασης ξεπερνούσε το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η πίεση δεν περιορίζεται μάλιστα στην Αθήνα. Και οι 13 ελληνικές περιφέρειες περιλαμβάνονται στις 20 περιφέρειες της ΕΕ όπου τουλάχιστον το 16% του πληθυσμού επιβαρύνεται υπερβολικά από το κόστος στέγασης. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη το ποσοστό φτάνει το 33,9%, το υψηλότερο μεταξύ όλων των περιφερειών της ΕΕ, ενώ στην Πελοπόννησο διαμορφώνεται στο 33,3%.

Στην Ελλάδα, όπου το κόστος στέγασης παραμένει ιδιαίτερα υψηλό σε σχέση με τα εισοδήματα, η συζήτηση έχει στραφεί πλέον και στο πώς μπορούν να επιστρέψουν περισσότερα σπίτια στην αγορά. Στα μέτρα που προωθούνται περιλαμβάνονται κίνητρα για να ανοίξουν κλειστά ακίνητα και να περάσουν κατοικίες από τη βραχυχρόνια στη μακροχρόνια μίσθωση, καθώς και περιορισμοί στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις.

Η πρόκληση, ωστόσο, παραμένει η ίδια με αυτή που βλέπουμε σήμερα και στην Ισπανία, να υπάρχουν περισσότερες κατοικίες σε τιμές που μπορούν πράγματι να αντέξουν τα νοικοκυριά.