Πρεσβυωπία μετά τα 40: Γιατί αρχίζουμε να μην βλέπουμε καλά από κοντά -Τι λέει ο ειδικός
Μετά τα 40 πολλοί δυσκολεύονται να δουν καθαρά από κοντά, απομακρύνοντας το κινητό ή τα βιβλία για να διαβάσουν. Πρόκειται συχνά για πρεσβυωπία, μια φυσιολογική αλλαγή της όρασης που εμφανίζεται με την ηλικία. Ο ειδικός εξηγεί τι ακριβώς συμβαίνει στα μάτια μας και ποιες είναι σήμερα οι διαθέσιμες λύσεις.
Φανταστείτε ότι βρίσκεστε σε ένα εστιατόριο και σας φέρνουν το μενού, αλλά καταλήγετε να το κρατάτε μακριά από τα μάτια σας για να μπορέσετε να διαβάσετε τις επιλογές, επειδή η όρασή σας δεν είναι καθαρή. Ή ότι κάθεστε στο γραφείο σας και απομακρύνεστε από την οθόνη για να διαβάσετε ένα email. Αν είστε άνω των 40 ετών, αυτό πιθανότατα σας φαίνεται γνώριμο.
Σε αυτή την περίπτωση, είναι πολύ πιθανό να αντιμετωπίζετε πρεσβυωπία, μια φυσιολογική διαδικασία γήρανσης των ματιών που επηρεάζει σχεδόν όλους τους ανθρώπους.
«Η πρεσβυωπία δεν σημαίνει απλώς ότι χρειάζεστε γυαλιά για διάβασμα», εξηγεί ο οφθαλμίατρος Δημήτρης Πανταζής, χειρουργός οφθαλμίατρος στο Μαρούσι, συνεργάτης του Οφθαλμοχειρουργικού Ινστιτούτου Eye Day Clinic. «Πρόκειται για μια σταδιακή αλλαγή που συνήθως ξεκινά στη δεκαετία των 40 ετών. Καθώς ο φυσικός φακός του ματιού χάνει σταδιακά την ελαστικότητά του, δυσκολεύεται να εστιάσει σε κοντινές αποστάσεις».
Μέσα στο μάτι υπάρχει ένας φυσικός φακός που έχει την ικανότητα να αλλάζει σχήμα, ώστε να μπορούμε να βλέπουμε καθαρά τόσο σε κοντινές όσο και σε μακρινές αποστάσεις. Με τον τρόπο αυτό το φως εστιάζει σωστά στο πίσω μέρος του ματιού, δηλαδή στον αμφιβληστροειδή. Η λειτουργία αυτή μοιάζει με εκείνη του φακού μιας φωτογραφικής μηχανής, ο οποίος αλλάζει εστίαση για να αποδώσει καθαρά την εικόνα.
Όταν εμφανίζεται η πρεσβυωπία, η συνεχής προσπάθεια εστίασης του πιο δύσκαμπτου φακού προκαλεί συχνά κόπωση των ματιών, αίσθημα βάρους γύρω από τα μάτια και δυσκολία συγκέντρωσης κατά την ανάγνωση. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να οδηγήσουν και σε μετωπιαίο πονοκέφαλο, ιδιαίτερα μετά από παρατεταμένο διάβασμα ή εργασία στον υπολογιστή.
Αυτό συμβαίνει επειδή ο μηχανισμός προσαρμογής του ματιού προσπαθεί να αντισταθμίσει την απώλεια ελαστικότητας του φακού. Επιπλέον, οι άνθρωποι με πρεσβυωπία συχνά χρειάζονται πιο έντονο φωτισμό και μεγαλύτερη αντίθεση στο κείμενο για να διαβάσουν άνετα, καθώς η αυξημένη φωτεινότητα βοηθά την εστίαση.
Ποιες είναι οι συχνές παρανοήσεις για την πρεσβυωπία;
Υπάρχει συχνά η αντίληψη ότι οι άνθρωποι που έχουν μυωπία δεν εμφανίζουν πρεσβυωπία. Αυτό όμως δεν ισχύει. Η πρεσβυωπία εμφανίζεται σε όλους ανεξαιρέτως, απλώς σε άλλους νωρίτερα και σε άλλους αργότερα, όπως συμβαίνει και με πολλές άλλες φυσιολογικές διαδικασίες γήρανσης του ανθρώπινου σώματος.
Στην πράξη, ένας μύωπας που σε νεότερη ηλικία έβλεπε καθαρά κοντά φορώντας τα μυωπικά του γυαλιά, στην πρεσβυωπική ηλικία συχνά αναγκάζεται να αφαιρεί τα γυαλιά του για να διαβάσει. Αυτό συμβαίνει επειδή η αδιόρθωτη μυωπία μπορεί να βοηθήσει την κοντινή όραση.
Αντίθετα, οι υπερμέτρωπες συνήθως εμφανίζουν νωρίτερα ενοχλήματα από την πρεσβυωπία. Συχνά χρειάζονται γυαλιά για διάβασμα σε μικρότερη ηλικία, τα οποία διορθώνουν ταυτόχρονα τόσο την υπερμετρωπία όσο και την πρεσβυωπία.
Μια ακόμη συχνή παρανόηση είναι ότι η πρεσβυωπία είναι το ίδιο πράγμα με την υπερμετρωπία. Στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο διαφορετικές καταστάσεις. Η υπερμετρωπία είναι ένα διαθλαστικό σφάλμα που επηρεάζει κυρίως τη μακρινή όραση και επιβαρύνει την κοντινή όραση, ενώ η πρεσβυωπία αφορά αποκλειστικά τη δυσκολία εστίασης σε κοντινές αποστάσεις και οφείλεται στη φυσιολογική γήρανση του φακού του ματιού.
Η πρεσβυωπία, λοιπόν, εμφανίζεται σε όλους. Οι περισσότεροι μύωπες τη διαχειρίζονται αφαιρώντας τα γυαλιά τους όταν θέλουν να δουν κοντά, ενώ όσοι δεν έχουν μυωπία χρησιμοποιούν συνήθως γυαλιά για διάβασμα. Υπάρχει επίσης η λανθασμένη αντίληψη ότι τα γυαλιά ανάγνωσης επιδεινώνουν την κατάσταση. Στην πραγματικότητα αυτό δεν ισχύει. Όταν τα γυαλιά έχουν υπολογιστεί σωστά από οφθαλμίατρο, απλώς διορθώνουν το πρόβλημα της εστίασης και δεν επιταχύνουν την εξέλιξη της πρεσβυωπίας.
Επιλογές αντιμετώπισης της πρεσβυωπίας
Η πρεσβυωπία μπορεί να αντιμετωπιστεί με διάφορες λύσεις, από απλές έως πιο εξελιγμένες.
Γυαλιά: Η πιο διαδεδομένη επιλογή είναι τα πρεσβυωπικά γυαλιά, τα οποία όμως πρέπει να έχουν υπολογιστεί σωστά από οφθαλμίατρο. Υπάρχουν μονοεστιακά γυαλιά για κοντινή όραση, καθώς και πολυεστιακά γυαλιά, τα οποία επιτρέπουν καθαρή όραση τόσο σε κοντινές όσο και σε μακρινές αποστάσεις. Τα πολυεστιακά είναι ιδιαίτερα πρακτικά, αν και μερικοί άνθρωποι χρειάζονται ένα διάστημα προσαρμογής για να τα συνηθίσουν.
Πολυεστιακοί φακοί επαφής: Μια άλλη επιλογή είναι οι πολυεστιακοί φακοί επαφής, που επιτρέπουν καλή όραση σε διαφορετικές αποστάσεις χωρίς τη χρήση γυαλιών. Ωστόσο δεν είναι εξίσου άνετοι για όλους.
LASIK: Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται μονοεστιακοί φακοί επαφής με τεχνική monovision. Με αυτήν τη μέθοδο αφήνεται ήπια μυωπία στο ένα μάτι για κοντινή όραση, ενώ το άλλο μάτι διορθώνεται πλήρως για μακρινή όραση. Έτσι επιτυγχάνεται λειτουργική όραση σε όλες τις αποστάσεις. Η ίδια τεχνική χρησιμοποιείται και στη διόρθωση της μυωπίας με διαθλαστικό laser, όπως το LASIK.
Χειρουργική επέμβαση: Παρόμοια προσέγγιση μπορεί να εφαρμοστεί και σε χειρουργικές επεμβάσεις όπου αντικαθίσταται ο φυσικός φακός του ματιού, είτε κατά την επέμβαση καταρράκτη είτε σε επεμβάσεις διαθλαστικής χειρουργικής. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν πολυεστιακοί ενδοφακοί ή να εφαρμοστεί η τεχνική monovision, ώστε να εξασφαλιστεί καλή όραση τόσο σε μακρινές όσο και σε κοντινές αποστάσεις.
Πώς θα επιλέξετε τη σωστή θεραπεία;
Η επιλογή της κατάλληλης λύσης εξαρτάται από τις οπτικές ανάγκες κάθε ανθρώπου, τον τρόπο ζωής του και τη συνολική υγεία των ματιών του.
Οι τακτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι είναι ιδιαίτερα σημαντικοί, όχι μόνο για την αντιμετώπιση της πρεσβυωπίας, αλλά και για την έγκαιρη διάγνωση άλλων οφθαλμολογικών παθήσεων που σχετίζονται με την ηλικία. Με τη σωστή καθοδήγηση και την κατάλληλη θεραπευτική επιλογή, είναι δυνατόν να βελτιωθεί σημαντικά η καθημερινότητα και να μειωθεί, ή ακόμη και να εξαλειφθεί, η ανάγκη χρήσης γυαλιών ή φακών επαφής.
