Η πόλη που ονειρεύονται τα παιδιά είναι αυτή που αξίζει σε όλους μας -Τα έργα που διακρίθηκαν στον Πανελλαδικό Σχολικό Διαγωνισμό «Μια πόλη που μας χωράει όλ@»

Υπάρχουν πόλεις που χτίζονται με τσιμέντο. Και πόλεις που χτίζονται με ενσυναίσθηση.

Ένα παιδί ζωγραφίζει ένα πεζοδρόμιο. Όχι έναν ουρανοξύστη. Ούτε ένα εντυπωσιακό κτίριο. Ούτε μια πλατεία γεμάτη δέντρα. Ζωγραφίζει ένα απλό πεζοδρόμιο. Μόνο που σε αυτό το πεζοδρόμιο υπάρχει χώρος για όλους. Ένας άνθρωπος σε αναπηρικό αμαξίδιο κινείται δίπλα σε μια μητέρα με καρότσι. Ένα παιδί κάνει ποδήλατο χωρίς να εμποδίζει έναν ηλικιωμένο. Ένας άνθρωπος με προβλήματα όρασης ακολουθεί τον οδηγό όδευσης χωρίς εμπόδια. Κανείς δεν χρειάζεται να κάνει στην άκρη για να περάσει ο άλλος.

Ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στα παιδιά και στους ενήλικες. Τα παιδιά δεν έχουν μάθει ακόμη να συμβιβάζονται με τον αποκλεισμό. Δεν θεωρούν φυσιολογικό ένα σκαλοπάτι που στερεί την πρόσβαση. Δεν προσπερνούν μια ράμπα που έχει μετατραπεί σε θέση στάθμευσης. Δεν αναρωτιούνται αν «γίνεται». Αναρωτιούνται μόνο γιατί να μη γίνεται.

Και κάπως έτσι, μέσα από μια φαινομενικά απλή ερώτηση, ξεκινά μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση. Όχι μόνο για τις πόλεις που κατοικούμε, αλλά και για τις αξίες πάνω στις οποίες επιλέγουμε να τις χτίσουμε. Γιατί κάθε δημόσιος χώρος, κάθε πεζοδρόμιο, κάθε σχολείο, κάθε πάρκο, κάθε παιδική χαρά αφηγείται μια ιστορία: ποιους συμπεριλαμβάνει και ποιους αφήνει, έστω άθελά του, στο περιθώριο.

Οι πόλεις είναι ο καθρέφτης της κοινωνίας μας. Και όπως κάθε καθρέφτης, αποτυπώνουν όχι μόνο όσα έχουμε καταφέρει, αλλά και όσα έχουμε ακόμη να αλλάξουμε. Τα τελευταία χρόνια η συζήτηση γύρω από τη βιωσιμότητα, τη συμπερίληψη και την προσβασιμότητα γίνεται όλο και πιο έντονη. Ωστόσο, η πραγματική αλλαγή δεν ξεκινά πάντα από έναν νέο νόμο ή ένα μεγάλο έργο υποδομής. Συχνά ξεκινά από μια διαφορετική ματιά. Από την ικανότητα να μπεις για λίγο στη θέση του άλλου και να αναρωτηθείς πώς βιώνει εκείνος την ίδια καθημερινότητα.

Αυτό ακριβώς πέτυχε ο Πανελλήνιος Σχολικός Διαγωνισμός «Μια πόλη που μας χωράει όλ@», μια πρωτοβουλία της LAMDA Development σε συνεργασία με την ΑΜΚΕ «Με Άλλα Μάτια». Δεν ζήτησε από τα παιδιά να σχεδιάσουν την «τέλεια πόλη». Τους ζήτησε κάτι πολύ πιο ουσιαστικό! Να παρατηρήσουν τον κόσμο γύρω τους και να φανταστούν πώς θα μπορούσε να γίνει πιο δίκαιος, πιο ανθρώπινος και πιο ανοιχτός σε όλους.

Η ανταπόκριση ξεπέρασε κάθε προσδοκία. Από σχολεία σε κάθε γωνιά της Ελλάδας έφτασαν εκατοντάδες δημιουργίες, γεμάτες φαντασία, παρατηρητικότητα και ευαισθησία. Ζωγραφιές, κόμικς και μακέτες έγιναν η αφορμή για να ακουστούν ιδέες που πολλές φορές οι μεγάλοι ξεχνούν να διατυπώσουν. Μέσα από αυτές, οι μαθητές ανέδειξαν εμπόδια που συναντούν καθημερινά οι συμπολίτες μας και πρότειναν λύσεις που δεν απαιτούν μόνο τεχνική γνώση, αλλά κυρίως ενσυναίσθηση.

Ο διαγωνισμός αποτέλεσε την κορύφωση του εκπαιδευτικού προγράμματος «Δες τη Ζωή με Άλλα Μάτια», μέσα από το οποίο τα παιδιά γνώρισαν βιωματικά τι σημαίνει προσβασιμότητα, σεβασμός και ισότιμη συμμετοχή. Κυρίως, όμως, απέδειξαν ότι όταν τους δώσεις τον χώρο να εκφραστούν, μπορούν να γίνουν οι πιο αυθεντικοί πρεσβευτές μιας κοινωνίας χωρίς στεγανά. Οι συμμετοχές ξεχώρισαν όχι μόνο για τη δημιουργικότητα, αλλά και για την ωριμότητα με την οποία προσέγγισαν ένα τόσο σύνθετο κοινωνικό ζήτημα. Μέσα από ζωγραφιές, κόμικς και μακέτες, οι μαθητές δεν περιέγραψαν απλώς το πρόβλημα· πρότειναν λύσεις. Παρατήρησαν όσα οι περισσότεροι ενήλικες προσπερνάμε και μας θύμισαν ότι μια πόλη γίνεται πραγματικά σύγχρονη μόνο όταν σχεδιάζεται για όλους.

Ιδιαίτερη αξία είχε και η ειδική κατηγορία προσβασιμότητας, η οποία κάλεσε τα παιδιά να κάνουν το επόμενο βήμα: να σχεδιάσουν τα ίδια τα έργα τους έτσι ώστε να μπορούν να τα κατανοήσουν όσο το δυνατόν περισσότεροι άνθρωποι. Με καθαρές περιγραφές, ευανάγνωστη παρουσίαση, σωστές αντιθέσεις, σύμβολα και πρακτικές καθολικού σχεδιασμού, η συμπερίληψη μετατράπηκε από μήνυμα σε πράξη.

Συνολικά διακρίθηκαν 18 έργα από έξι εκπαιδευτικές κατηγορίες, όμως η μεγαλύτερη επιτυχία της πρωτοβουλίας δεν μετριέται σε βραβεία. Μετριέται στις συζητήσεις που άνοιξαν μέσα στις τάξεις, στις οικογένειες και στις σχολικές κοινότητες. Μετριέται στα παιδιά που έμαθαν να παρατηρούν τον κόσμο με μεγαλύτερη ενσυναίσθηση και στους μεγάλους που, έστω για λίγο, τον είδαν μέσα από τα δικά τους μάτια.

Για τη LAMDA Development, η ουσία μιας εκπαιδευτικής πρωτοβουλίας με κοινωνικό αποτύπωμα κρύβεται στη δημιουργία εμπειριών που δεν τελειώνουν με την ολοκλήρωση ενός προγράμματος, αλλά συνεχίζουν να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον δημόσιο χώρο, τη διαφορετικότητα και τη συνύπαρξη. Γιατί οι πόλεις του μέλλοντος δεν θα γίνουν καλύτερες μόνο χάρη στις υποδομές τους. Θα γίνουν καλύτερες χάρη στους ανθρώπους που θα τις κατοικούν.

Αξίζει να σημειωθεί πως σημαντική ήταν και η συμβολή των καταστημάτων Public, καθώς ενίσχυσαν την αξία της όλης εκπαιδευτικής εμπειρίας. Ως αποκλειστικός Χορηγός των βραβείων του διαγωνισμού και υποστηρικτής της πρωτοβουλίας, χάρισαν στους νικητές δωροεπιταγές αξίας 400, 300 και 200 ευρώ αντίστοιχα.

Η γενιά που μεγαλώνει σήμερα δεν ονειρεύεται απλώς έναν κόσμο χωρίς αποκλεισμούς. Τον θεωρεί αυτονόητο. Οι αναλυτικοί πίνακες με τους νικητές και τα διακριθέντα έργα είναι διαθέσιμοι στο Inclucity.gr. Αξίζει να τους δείτε. Όχι μόνο για να ανακαλύψετε τους νικητές, αλλά για να δείτε πώς μοιάζει μια πόλη όταν τη φαντάζονται άνθρωποι που πιστεύουν ότι υπάρχει χώρος για όλους.