Post-everything deluge: Μία έκθεση που αναζητά το νόημα της μόδας στη σκληρότητα του σήμερα
Στον χώρο πολιτισμού της Radio Athènes, η ομαδική έκθεση post-everything deluge, με έντεκα έργα που κινούνται γύρω από τον άξονα της μόδας, αναζητά τη δυναμική της στο σημείο μηδέν, πέρα από τον κυνισμό και το “post-apocalyptic” περιβάλλον της σύγχρονης εποχής.
Η ασπρόμαυρη σειρά φωτογραφιών της Marysia Paruzel, στο πολυκατάστημα Saks Fifth Avenue, έναν ναό του καταναλωτισμού στην εκπνοή του μοιάζει με έναν αποχαιρετισμό… Και μαζί την αφορμή για μία έκθεση που κοιτά το μέλλον της μόδας. Όντας στα ενδότερα ενός «σεληνιακού» τοπίου, από αχανείς διαδρόμους, άδεια ράφια και stickers εκπτώσεων εκεί όπου άλλοτε ήθελες να ανήκεις και να μπορείς να αποκτάς προκύπτει ένα ερώτημα. Μετά τον κορεσμό, την υπερέκθεση στην ομορφιά και στα καταναλωτικά αγαθά τι μπορεί να υπάρχει;
Στην έκθεση post-everything deluge η μόδα μοιάζει να μαζεύει τα κομμάτια της και να ανασυνθέτει την ιστορία της, σε μία εποχή μηδενισμού. Η λέξη deluge μιλά για αυτή την κατακλυσμιαία δύναμη που συμπαρασύρει ό,τι ήταν μέχρι στιγμής ασφαλές, δεδομένο… Κι όταν κοπάσει δεν υφίσταται παρά η έλλειψη. Και η προσμονή για αναγέννηση. Μετά τη διπλωματία, μετά τα προσχήματα και τις ιδανικά διαμεσολαβημένες εικόνες, εκεί που δεν έχει απομείνει κάτι για να στηριχθείς, η ανάγκη για το παραμύθι, για τη σαγήνη έχει μία νέα διάσταση. Πολιτική. Γιατί κάθε αντικείμενο συνδέεται συνειδητά με τον τρόπο ζωής τον οποίον έχεις επιλέξει. Τον λαμπερό, του φαίνεσθαι, τον νοσταλγικό που αναζητά τα χνάρια της μνήμης και της ταυτότητας μέσα από τα ενδύματα, τον επαναστατικό, που επιζητά τη ρήξη μέσα από ένα φορέσιμο μανιφέστο... Άλλωστε, ο χώρος σύγχρονης τέχνης της Radio Athènes, που δημιούργησε το 2015 η Έλενα Παπαδοπούλου κινείται στις συνάψεις της σύγχρονης τέχνης, της φιλοσοφίας, της λογοτεχνίας και των εφαρμοσμένων τεχνών…
Η συνάφεια με τη μόδα αιωρείται χωρίς να επιβάλλεται. Έντεκα καλλιτέχνες με διαφορετικές προσλαμβάνουσες αλλά ένα κοινό αισθητήριο, εκφράζουν τις δικές τους αναζητήσεις γύρω από τη μόδα, ανοίγοντας το δημιουργικό της φάσμα. Σημαντική η παρουσία του Κώστα Μουρκούδη. Μία σπάνια περίπτωση σχεδιαστή ελληνικής καταγωγής και συμβούλου μεγάλων οίκων μόδας όπως ο Balenciaga, με τα σχέδιά του να βρίσκονται στις μόνιμες συλλογές του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης της Φρανκφούρτης, του Παλαί Γκαλιερά και του Kyoto Costume Institute. Ο Μουρκούδης δημιουργεί γλυπτά με ύλη του τα ενδύματα και τα αξεσουάρ, αποζητώντας την αυτονομία του έργου τέχνης.
Ανάμεσα στα ονόματα των καλλιτεχνών, διαβάζω για το project της Maria Giovanna Drago «βαδίζοντας με προσοχή στην πασαρέλα, οι ποιητές θα της δώσουν ρούχα» (cautiously down the runway, the poets will give her clothes). Και συναντώ τη σκέψη πως η μόδα πάνω απ’ όλα μπορεί ακόμη να δημιουργεί τις δικές της ποιητικές μορφές, περιβάλλοντας το σώμα με ζωντανά, “visual verses”. Το έργο της στον χώρο δημιουργεί μία όμορφη αντίθεση. Πέντε μινιατούρες φορεμάτων από μεταξωτό σιφόν, οργάντζα και ρευστά ακρυλικά χρώματα στέκουν σαν αποτυπώματα πάνω στη γκρίζα μεταλλική πόρτα στο πλάι του ασανσέρ. Μοιάζουν με σιλουέτες φασματικές… Θολές και μαζί ζωηρόχρωμες, επιζωγραφισμένες έπειτα από μία χειροποίητη φωτογραφική εμφάνιση. Στο γυάλινο χώρισμα υπάρχει ακόμα η επιγραφή «Είδη ταξειδίου», ένα ίχνος της περασμένης ζωής του κτιρίου. Το πάλαι ποτέ ξενοδοχείο ‘Όσκαρ φιλοξενούσε ένα μικρό κατάστημα με είδη αποσκευών στο ισόγειό του. Μία απρόσμενη σύνδεση ανάμεσα στο ένδυμα και το ταξίδι, τη μετακίνηση του σώματος.
Η κρεμάστρα μιας παλιάς βιτρίνας με αυτούσιο το κολλημένο σελοφάν της και οι μαριονέτες από ευτελή υλικά περιτυλίγματος μικρών συνοικιακών μαγαζιών της Αθήνας, η τεχνική του enfleurage που αιχμαλωτίζει το εύθραυστο άρωμα από τα πέταλα του γιασεμιού και η υπέρθεση μίας γόβας στην Πλατεία Ομονοίας, που αλλάζει το σκηνικό μιας διαφήμισης της Vogue από τα ‘00s... Τα πρώτα σκίτσα μιας έφηβης για το τι ονειρεύεται να φορέσει στις εξόδους της, που γίνονται τώρα πραγματικότητα. Ευρήματα και συνθέσεις από μικτά μέσα που επαναφέρουν την ικανότητα της μόδας να «αγγίζει» και να ανακαλεί συναισθήματα. Όταν όλα έχουν χαθεί, η μόδα και τα έργα της, σαν ένα κουτί με ξεχασμένα παιχνίδια, μπορεί να είναι παρήγορη… Αλλά και να προμαντεύει με έναν τρόπο που χρειαζόμαστε να είναι θετικός.
ευγενική παραχώρηση της καλλιτέχνιδος και Radio Athènes
Η επιμελήτρια και συγγραφέας Έλενα Παπαδοπούλου μοιράζεται σκέψεις για την έκθεση και τις ιδεολογικές της προθέσεις.
Η έκθεση post-everythingdeluge, διερευνά αυτή τη σύγκλιση της μόδας, της οπτικής κουλτούρας και της performance. Μπορείτε να μας πείτε περισσότερα για τον τίτλο της έκθεσης και τη θεματική της; Τι το γοητευτικό υπάρχει σε αυτό το μεταίχμιο;
Ε.Π.: Ο τίτλος έχει να κάνει περισσότερο με μια συνθήκη στην οποία ζούμε: μετά την αλήθεια, μετά την πολιτική, μέσα στον πόλεμο, μόνο που δεν υπάρχει το μετά σαν κάτι από το οποίο μπορούμε να πιαστούμε, ή στο οποίο να ελπίσουμε. Εκτός από την τέχνη. Εννοείται αυτό το λέω με μια διάθεση τόσο κυνική όσο και ρομαντική.
Πώς επιλέχθηκαν οι καλλιτέχνες που συναντούμε στο post-everything deluge και ποια στοιχεία βρίσκετε ενδιαφέροντα στη μεταξύ τους συνομιλία;
Ε.Π.: Όλοι είναι καλλιτέχνες που εκτιμώ ιδιαίτερα και με τους οποίους είτε έχω συνεργαστεί στενά, είτε ξέρω εδώ και καιρό και κάπως έχουν μια σχέση με τον κόσμο της μόδας, αλλά και ανάποδα, προέρχονται από τον κόσμο της μόδας αλλά ενδιαφέρονται να δημιουργήσουν κάτι που δεν εντάσσεται απαραίτητα στον κύκλο της συνεχούς κατανάλωσης, που είναι ο σκοπός των οίκων μόδας όπως έχουν εξελιχθεί σήμερα.
Οι περιπτώσεις σχεδιαστών μόδας που στράφηκαν στην εννοιολογική τέχνη, όπως ο MartinMargiela έχουν τη δική τους σημασία. Στην έκθεσή σας προβάλλεται το έργο του σημαντικού Έλληνα σχεδιαστή μόδας και καλλιτέχνη Κώστα Μουρκούδη. Θα μπορούσατε να μας πείτε περισσότερα για το καλλιτεχνικό του αποτύπωμα; Τι θεωρείτε ότι καθιστά τη δική του περίπτωση ξεχωριστή;
Ε.Π.: Ο Κώστας Μουρκούδης δεν προτείνει τα έργα που παρουσιάζει εδώ σαν έργα τέχνης. Αυτό τον διαφοροποιεί από τον Margiela ή τον Helmut Lang που έχοντας φύγει πλέον από τον κόσμο της μόδας, δείχνουν έργα στο πλαίσιο της τέχνης, που τα διαβάζουν όλοι σαν "τέχνη". Είναι πολύ καλή αυτή η ερώτησή σας, γιατί στο post-everything deluge, ή γενικότερα και εκτός αυτής της ομαδικής έκθεσης, μου φαίνεται πολύ συχνά πως πολλά αντικείμενα ή ενδύματα, ή μάλλον ένας τρόπος να προτείνει κανείς ποια είναι η σχέση μας με αυτό που φοράμε, ποια με τα αντικείμενα που μας περιβάλλουν, είναι μια τοποθέτηση αισθητική και πολιτική, και αυτό είναι τέχνη.
Υπάρχει κάποιο έργο που θα μπορούσαμε να πούμε ότι λειτούργησε ως αφετηρία και έχει ιδιαίτερη προσωπική σημασία για εσάς;
Ε.Π.: Ίσως η αφετηρία ήταν το έργο της Marysia Paruzel, τέσσερεις μαυρόασπρες φωτογραφίες που είναι μέρος μιας μεγαλύτερης σειράς που τράβηξε τον περασμένο Φεβρουάριο στο δεύτερο παράρτημα του Saks 5th Avenue, του ιστορικού πολυκαταστήματος στη Νέα Υόρκη. Το κατάστημα αυτό έκλεισε, και η Marysia φωτογράφησε το μοντέλο της, την καλλιτέχνιδα Marika Thunder να περιπλανιέται ανάμεσα στα άδεια ράφια, και τις ταμπέλες που ανέγραφαν τις τεράστιες εκπτώσεις. Εχουν κάτι αποκαλυπτικό αυτές οι εικόνες.
Τα έργα δεν επιβάλλονται στον χώρο, αλλά ξεχωρίζουν στο περιβάλλον με έναν τρόπο οργανικό… Ποια ήταν η επιμελητική σας διάθεση;
Ε.Π.: Ήθελα να είναι ανάλαφρη αλλά και λίγο σκοτεινή. Όπως η σχέση που έχουμε μερικοί από μας με τη μόδα. Είναι κάτι που μας ελκύει, αλλά ξέρουμε και όλες τις παγίδες αυτής της σαγήνης, συχνά μένει στην επιφάνεια. Εδώ πάντως ήθελα τα έργα να έχουν μια σχέση μεταξύ τους, αλλά να παραμένουν αυτόνομα. Όλοι οι καλλιτέχνες ανταποκρίθηκαν με πολύ δυνατά έργα στην πρόσκληση αυτή.
Τα τελευταία χρόνια υπάρχει έντονο ενδιαφέρον για τις εκθέσεις που ασχολούνται με τη συνάντηση της τέχνης και της μόδας και κατ’ επέκταση τη σχέση του ενδύματος με το σώμα, ως φορέα μνήμης και στοιχείο διαμόρφωσης ταυτότητας. Γιατί πιστεύετε ότι συμβαίνει αυτό; Είναι το ένδυμα ένα νέο δημοφιλές καλλιτεχνικό μέσο;
Ε.Π.: Νομίζω η μόδα πάντα βρίσκεται πολύ μπροστά, πιάνει πράγματα πριν από όλους γι’ αυτό και οι καλλιτέχνες παρακολουθούν το discours της μόδας.
Τι θα θέλατε να αναδείξετε μέσα από τη συγκεκριμένη έκθεση της Radio Athènes και ποια εμπειρία ή σκέψη θα θέλατε να πάρει μαζί του ο επισκέπτης φεύγοντας;
Ε.Π.: Την ιδέα πως όλα τα αντικείμενα που μας περιβάλλουν έχουν μια αισθητική και πολιτική υπόσταση, όταν λέω πολιτική εννοώ πως ενσωματώνουν ιδέες που συνδέονται με αποφάσεις για τον τρόπο που ζούμε.
Η έκθεση Post-everything deluge θα διαρκέσει έως και τις 4 Ιουλίου.
Συμμετέχουν οι: Beatrice Bonino & François Gravel, Ana Botezatu, Maria Giovanna Drago, Lukas Gschwandtner, Marietta Mavrokordatou, Kostas Murkudis & Anna Santangelo, Marysia Paruzel, Labrilena Konstantelou, Marina Xenofontos
Radio Athènes, Πετράκη 15, Αθήνα
Πέμπτη έως Σάββατο 2-6 μ.μ.
