Γιατί όλοι μιλούν για την «Οδύσσεια»; Η δήλωση της Λουπίτα Νιόνγκο για τον Όμηρο που προκάλεσε αντιδράσεις

Η «Οδύσσεια» έκανε πρεμιέρα στο Λονδίνο, όμως η συζήτηση δεν περιορίστηκε στην ταινία. Μια δήλωση της Λουπίτα Νιόνγκο για τον Όμηρο προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και άνοιξε νέο κύκλο σχολίων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στον Τύπο.

Πριν ακόμα καλά καλά η «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν φτάσει στις κινηματογραφικές αίθουσες, η βραβευμένη με Όσκαρ Λουπίτα Νιόνγκο βρέθηκε στο επίκεντρο έντονης διαδικτυακής αντιπαράθεσης.

Η ηθοποιός, η οποία υποδύεται τόσο την Ωραία Ελένη όσο και την Κλυταιμνήστρα, προκάλεσε αντιδράσεις όταν κλήθηκε να απαντήσει στο τι θα έλεγε στον Όμηρο, αν είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει μαζί του τη νέα κινηματογραφική μεταφορά του έργου του.

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο κανάλι Jake's Takes στο YouTube, ο δημοσιογράφος Τζέικ Χάμιλτον ζήτησε από τα μέλη του καστ να φανταστούν μια συνάντηση με τον αρχαίο ποιητή.

Τι δήλωσε η Λουπίτα Νιόνγκο πως θα ρωτούσε τον Όμηρο

Η Λουπίτα Νιόνγκο επέλεξε να σταθεί στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται οι γυναίκες στα ομηρικά έπη.

«Θα του έλεγα: "Λοιπόν, Όμηρε, πώς αισθάνεσαι για τον χρόνο που αφιερώθηκε σε αυτές τις γυναίκες, δεδομένου πόσο λίγο ασχολήθηκες μαζί τους;"», είπε η ηθοποιός.

Όταν ο δημοσιογράφος τη ρώτησε χαριτολογώντας αν θα έσκυβε προς το μέρος του ποιητή για να τον προκαλέσει ευθέως, εκείνη απάντησε: «Ναι. Θα του έλεγα: "Χμ; Μας θυμάσαι;"».

Οι δηλώσεις της διαδόθηκαν γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προκαλώντας χιλιάδες σχόλια. Πολλοί χρήστες υποστήριξαν ότι η ηθοποιός εμφανίστηκε απαξιωτική απέναντι σε έναν από τους σημαντικότερους δημιουργούς της δυτικής λογοτεχνίας, ενώ άλλοι θεώρησαν πως η προώθηση μιας σύγχρονης κινηματογραφικής παραγωγής δεν θα έπρεπε να περιορίζει την ανάγνωση του ομηρικού έργου μέσα από σύγχρονες κοινωνικές συζητήσεις.

Ποιες ήταν οι αντιδράσεις στο σχόλιο της Λουπίτα Νιόνγκο

Η συζήτηση πήρε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις επειδή αρκετοί θυμήθηκαν μια παλαιότερη συνέντευξη της ηθοποιού στο Elle, όπου είχε αποκαλύψει ότι δεν γνώριζε σχεδόν τίποτα για την Οδύσσεια όταν ο Κρίστοφερ Νόλαν της πρότεινε τον ρόλο.

«Δεν είχα πραγματικά ιδέα τι ήταν η Οδύσσεια. Σκέφτηκα ότι δεν γνώριζα απολύτως τίποτα γι' αυτή. Ήταν ένα εντατικό μάθημα. Πήρα αμέσως τα βιβλία και τα διάβασα. Οφείλω σε αυτή την ταινία τη γνωριμία μου με την ελληνική μυθολογία», είχε πει.

Η παραδοχή αυτή χρησιμοποιήθηκε από αρκετούς επικριτές της ως επιχείρημα ότι η κριτική της προς τον Όμηρο αποκτά μικρότερη βαρύτητα, καθώς γνώρισε το πρωτότυπο έργο μόλις πρόσφατα.

Στο Χ (πρώην Twitter) αρκετοί χρήστες στάθηκαν ακριβώς σε αυτό το σημείο.

«Πήρε μεταπτυχιακό από τη Δραματική Σχολή του Yale και δεν γνώριζε τίποτα για την Οδύσσεια», έγραψε ένας χρήστης.

Ένας άλλος σχολίασε: «Οι άνδρες ήταν εκείνοι που πολεμούσαν και ταξίδευαν στη θάλασσα εκείνη την εποχή. Γιατί να έγραφε ο Όμηρος από τη σκοπιά των γυναικών;» Κάποιος τρίτος επέλεξε το χιούμορ, γράφοντας: «Μάλλον μιλά για τον Homer Simpson, έτσι; Αφού είχε πει ότι δεν γνώριζε τον Έλληνα ποιητή».

Παράλληλα, αρκετοί συνέκριναν τις δηλώσεις της με την περιοδεία προώθησης της Ρέιτσελ Ζέγκλερ για το Snow White, όταν η ηθοποιός είχε δεχθεί επικρίσεις επειδή χαρακτήρισε την κλασική ταινία της Disney «ξεπερασμένη» και είχε περιγράψει τον πρίγκιπα ως κάποιον που «παρακολουθούσε επίμονα» τη Χιονάτη.

Ο Νόλαν στην «Οδύσσεια» παρουσιάζει και τη γυναικεία οπτική

Άλλοι χαρακτήρισαν την ερώτησή της προς τον Όμηρο «woke», ενώ δεν έλειψαν σχόλια όπως: «Τι θράσος να παραπονιέται για τον χρόνο μιας ιστορίας που έγραψε κάποιος άλλος».

Παρά τις επικρίσεις, αρκετοί έσπευσαν να υπερασπιστούν τη Λουπίτα Νιόνγκο, επισημαίνοντας ότι ένας ηθοποιός έχει κάθε δικαίωμα να προσεγγίζει ένα αρχαίο έργο μέσα από την οπτική του χαρακτήρα που ενσαρκώνει και ότι κάθε νέα κινηματογραφική διασκευή μπορεί να φωτίσει πρόσωπα τα οποία στο πρωτότυπο έργο βρίσκονταν περισσότερο στο περιθώριο.

Η Λουπίτα Νιόνγκο έχει εξηγήσει επανειλημμένα ότι η εκδοχή του Κρίστοφερ Νόλαν επιχειρεί να φωτίσει περισσότερο τις ανθρώπινες συνέπειες του πολέμου και ιδιαίτερα τον αντίκτυπό του στις γυναίκες, δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα σε χαρακτήρες που στα ομηρικά έπη παραμένουν στο περιθώριο της αφήγησης.

Σε συνέντευξή της στο DC Film Girl, η ηθοποιός ανέφερε ότι ο σκηνοθέτης προσεγγίζει την ιστορία πέρα από το στοιχείο της περιπέτειας και του θεάματος.

«Αυτό που ενδιαφέρει τον Κρις σε αυτή την ταινία είναι να εξερευνήσει το κόστος του πολέμου. Όταν διαβάζει κανείς την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, αφιερώνεται πολύ λίγος χρόνος στην οπτική των γυναικών. Η ιστορία αφηγείται κυρίως από μια ανδρική σκοπιά. Αυτή η ταινία, όμως, αφιερώνει χρόνο ώστε να εξετάσει πραγματικά τα γεγονότα μέσα από τη γυναικεία οπτική. Έτσι βλέπουμε πώς ο πόλεμος επηρέασε τόσο την Ελένη όσο και την Κλυταιμνήστρα».

Ο διπλός ρόλος που υποδύεται η Νιόνγκο θεωρείται από τους πιο απαιτητικούς της ταινίας. Η Ωραία Ελένη, σύζυγος του Μενελάου, συνδέεται διαχρονικά με την έναρξη του Τρωικού Πολέμου, όταν μεταφέρθηκε στην Τροία από τον Πάρη. Η αδελφή της, η Κλυταιμνήστρα, σύζυγος του Αγαμέμνονα, αποτελεί μία από τις πιο τραγικές μορφές της ελληνικής μυθολογίας, καθώς η ζωή της σημαδεύεται από τα γεγονότα που ακολούθησαν τον πόλεμο και από τη βίαιη μοίρα του οίκου των Ατρειδών.

Οι επικρίσεις και για την επιλογή της ως Ωραίας Ελένης

Η δημόσια αντιπαράθεση γύρω από τη Λουπίτα Νιόνγκο δεν ξεκίνησε με τις δηλώσεις της για τον Όμηρο. Η επιλογή της για τον ρόλο της Ωραίας Ελένης είχε ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις αρκετούς μήνες πριν από την προγραμματισμένη πρεμιέρα της ταινίας.

Ορισμένοι επικριτές υποστήριξαν ότι η επιλογή μιας μαύρης ηθοποιού για έναν χαρακτήρα που στην αρχαία γραμματεία περιγράφεται ως «λευκώλενος» (με λευκά χέρια), αποτελεί απομάκρυνση από το πρωτότυπο έργο.

Μεταξύ εκείνων που σχολίασαν δημόσια το θέμα ήταν και ο Έλον Μασκ, ο οποίος μέσω αναρτήσεών του στο Χ κατηγόρησε τον Κρίστοφερ Νόλαν ότι προσέβαλε τους Έλληνες, ενώ σε μεταγενέστερη ανάρτησή του χαρακτήρισε τον Βρετανό σκηνοθέτη «αντιλευκό ρατσιστή».

Η ίδια η Νιόνγκο είχε απαντήσει στις επικρίσεις ήδη από τον Μάιο, καλώντας το κοινό να θυμάται ότι η Οδύσσεια αποτελεί πρωτίστως ένα μυθολογικό έργο.

«Πρόκειται για μια μυθολογική ιστορία. Υποστηρίζω απόλυτα την πρόθεση του Κρις και τη δική του εκδοχή αυτής της αφήγησης. Το καστ μας αντιπροσωπεύει τον κόσμο».

Η βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός ξεκαθάρισε επίσης ότι δεν σκοπεύει να αφιερώσει χρόνο υπερασπιζόμενη την επιλογή της. «Δεν αφιερώνω τον χρόνο μου στο να σκέφτομαι μια υπεράσπιση. Η κριτική θα υπάρχει είτε επιλέξω να απαντήσω είτε όχι».

Σε άλλη τοποθέτησή της υπογράμμισε ότι ο χαρακτήρας της Ωραίας Ελένης δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στην εξωτερική της εμφάνιση. Όπως έχει δηλώσει, το ενδιαφέρον της επικεντρώνεται στην προσωπικότητα της ηρωίδας και σε όσα κρύβονται πίσω από την ομορφιά και τον μυθικό της συμβολισμό.

Διθυραμβικές οι πρώτες αντιδράσεις για την ταινία

Παρά τη συζήτηση που προκάλεσαν τόσο οι δηλώσεις της Λουπίτα Νιόνγκο όσο και οι επιλογές του καστ, η ίδια η ταινία φαίνεται να κερδίζει τις εντυπώσεις από τις πρώτες κιόλας προβολές της.

Μετά την παγκόσμια πρεμιέρα που πραγματοποιήθηκε στο Λέστερ Σκουέρ του Λονδίνου, οι πρώτες κριτικές ήταν ιδιαίτερα θετικές, με πολλούς δημοσιογράφους και ανθρώπους του κινηματογράφου να κάνουν λόγο για μία από τις σημαντικότερες δημιουργίες της καριέρας του Κρίστοφερ Νόλαν.

Το Fandango χαρακτήρισε την ταινία «απόλυτο θρίαμβο», ενώ ο δημοσιογράφος Σάιμον Τόμσον έκανε λόγο για ένα έργο που ανταποκρίνεται πλήρως στις υψηλές προσδοκίες που είχαν δημιουργηθεί.

Οι Los Angeles Times περιέγραψαν την εμπειρία ως «συγκλονιστική», σημειώνοντας ότι πρόκειται για «καθαρό σινεμά» και για μια επιστροφή στις μεγάλες κινηματογραφικές περιπέτειες που αναδεικνύουν τη δύναμη της μεγάλης οθόνης.

Ανάλογα θετικά ήταν και τα σχόλια του Variety, το οποίο έκανε λόγο για ένα «εντυπωσιακό επίτευγμα» και ένα «θριαμβευτικό, μεγαλειώδες έπος», ενώ το Time Out κάλεσε το κοινό να πιστέψει τον ενθουσιασμό που συνοδεύει την ταινία.

Ιδιαίτερα εγκωμιαστικά ήταν και τα σχόλια για τον Ματ Ντέιμον, ο οποίος υποδύεται τον Οδυσσέα. Το IndieWire εκτίμησε ότι η ερμηνεία του θα μπορούσε να τον οδηγήσει μέχρι την υποψηφιότητα για το Όσκαρ Α΄ Ανδρικού Ρόλου, χαρακτηρίζοντας την ταινία ως μία από τις ισχυρότερες υποψήφιες της επόμενης κινηματογραφικής σεζόν.

Παράλληλα, αρκετοί κριτικοί ξεχώρισαν την ερμηνεία του Ρόμπερτ Πάτινσον στον ρόλο του Αντίνοου, θεωρώντας την μία από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις της παραγωγής.

Η νέα κινηματογραφική μεταφορά της Οδύσσειας αποτελεί τη δέκατη τρίτη μεγάλου μήκους ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν, ο οποίος μετά τη σαρωτική επιτυχία του Oppenheimer επιστρέφει με μία από τις πιο φιλόδοξες παραγωγές της καριέρας του.

Το καστ συγκεντρώνει μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα του σύγχρονου κινηματογράφου, όπως ο Ματ Ντέιμον, η Αν Χάθαγουεϊ, ο Τομ Χόλαντ, ο Ρόμπερτ Πάτινσον, η Σαμάνθα Μόρτον, η Ζεντάγια, η Σαρλίζ Θερόν, η Λουπίτα Νιόνγκο, καθώς και πολλοί ακόμη γνωστοί ηθοποιοί.