Γιατί ο χρόνος φαίνεται να περνά πολύ πιο γρήγορα όσο μεγαλώνουμε
Όταν ήσασταν παιδιά, οι εβδομάδες πριν από τα γενέθλιά σας φαινόταν να διαρκούν μήνες. Η αναμονή μέχρι τα Χριστούγεννα ήταν ατελείωτη. Μερικά χρόνια αργότερα ισχύει το αντίθετο: Αναρωτιέστε πώς πέρασε τόσο γρήγορα ο χρόνος.
Στην ενήλικη ζωή, ο χρόνος φαίνεται να περνάει όλο και πιο γρήγορα κι αυτό εντείνεται με την πάροδο των ετών. Αυτή η διαστρεβλωμένη αντίληψη του χρόνου κέντρισε το ενδιαφέρον του Adrian Bejan, καθηγητή μηχανολογίας στο Πανεπιστήμιο Duke των Ηνωμένων Πολιτειών.
Θέλοντας να κατανοήσει καλύτερα, από επιστημονική άποψη, αυτό το φαινόμενο, δημοσίευσε το 2019 μια μελέτη αφιερωμένη στο θέμα αυτό στο εξειδικευμένο περιοδικό European Review. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η αίσθηση της επιτάχυνσης του χρόνου συνδέεται στην πραγματικότητα με τη γήρανση του εγκεφάλου μας.
Ο εγκέφαλος
Η πρώτη εξήγηση είναι λοιπόν εγκεφαλικής φύσεως: Με την πάροδο της ηλικίας, τα δίκτυα νεύρων και νευρώνων του εγκεφάλου μεγαλώνουν και γίνονται πιο περίπλοκα. Η πληροφορία κυκλοφορεί όλο και πιο αργά. Και δεν είναι μόνο αυτό. Με την πάροδο του χρόνου, αυτά τα δίκτυα υποβαθμίζονται και επιβραδύνουν ακόμη περισσότερο την κυκλοφορία της πληροφορίας.
Αποτέλεσμα: με την πάροδο των χρόνων, ο εγκέφαλος επεξεργάζεται και αποθηκεύει όλο και λιγότερες «νοητικές εικόνες».
Αυτό είναι σημαντικό, διότι «ο ανθρώπινος νους αισθάνεται το πέρασμα του χρόνου όταν αντιλαμβάνεται νέες εικόνες», τονίζει ο Adrian Bejan. «Οι ηλικιωμένοι αντιλαμβάνονται λιγότερες νέες εικόνες κατά τη διάρκεια της ίδιας ημέρας. Επομένως, έχουν την εντύπωση ότι ο χρόνος περνάει πιο γρήγορα. Αντίθετα, «οι μέρες φαινόταν να διαρκούν περισσότερο κατά τη διάρκεια της νιότης σας, επειδή το μυαλό σας λάμβανε περισσότερες εικόνες σε μια μέρα από ό,τι ένα πιο ηλικιωμένο μυαλό», συνοψίζει.
Ο μεταβολισμός
Ο συγκεκριμένος ερευνητής δεν είναι ο πρώτος που ενδιαφέρεται γι’ αυτές τις διαφορές στην αντίληψη της ταχύτητας με την οποία περνάει ο χρόνος. Το 2016, ο Brian Yates, λέκτορας μαθηματικής βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Bath στο Ηνωμένο Βασίλειο, περιέγραψε διάφορες σκέψεις σχετικά με αυτό το θέμα σε ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε αρχικά στον εξειδικευμένο ιστότοπο The Conversation. Ο επιστήμονας αναπτύσσει, μεταξύ άλλων, τη θεωρία της «σταδιακής υποβάθμισης του βιολογικού μας ρολογιού, λόγω της φυσικής επιβράδυνσης του μεταβολισμού μας με την πάροδο των ετών».
«Όταν γερνάμε, η αναπνοή και οι καρδιακοί μας παλμοί επιβραδύνονται. Αντίθετα, στα παιδιά, η καρδιά χτυπά πιο γρήγορα και οι πνεύμονες λειτουργούν πιο έντονα», εξηγεί ο Brian Yates. «Αυτή η μεγαλύτερη ένταση της βιολογικής δραστηριότητας τους δίνει την ψευδαίσθηση ότι ο χρόνος είναι πιο αργός». Και επομένως ότι περνάει πιο αργά.
Η ρουτίνα
Αλλά υπάρχουν και άλλες εξηγήσεις που δεν είναι ούτε νοητικές ούτε φυσιολογικές. Ο Brian Yates αναφέρει συγκεκριμένα την απλή ρουτίνα. «Σκεφτείτε το περιβάλλον σας ως ενήλικας: όλα είναι οικεία, γράφει, πάντα στο The Conversation. Δεν παρατηρείτε πλέον τις λεπτομέρειες του σπιτιού ή του γραφείου σας. Ενώ για ένα παιδί, όλα είναι νέα και άγνωστα: ο κόσμος είναι γεμάτος νέες εμπειρίες που πρέπει να ζήσει. »
Ο νεαρός εγκέφαλός του αναδιαμορφώνει συνεχώς τις αντιλήψεις του για τον έξω κόσμο, συνεχίζει, «και αυτή η έντονη ψυχική δραστηριότητα του δίνει την εντύπωση ότι ο χρόνος περνάει αργά, ενώ για έναν ενήλικα που είναι κολλημένος στην καθημερινή ρουτίνα, ισχύει το αντίθετο».
Η σχετικότητα
Τέλος, ο Brian Yates καταλήγει στο The Conversation σε μια άλλη θεωρία, βασισμένη απλώς στη σχετικότητα, την οποία συνοψίζει ως εξής: «Για ένα παιδί 2 ετών, ένα έτος αντιπροσωπεύει το ήμισυ της ζωής του, γεγονός που εξηγεί γιατί η απόσταση μεταξύ δύο γενεθλίων φαίνεται τόσο μεγάλη σε ένα παιδί. Έτσι, για ένα παιδί 10 ετών, ένα έτος αντιπροσωπεύει μόνο το 10% της ζωής του, και για ένα νεαρό 20 ετών, το 5% της ζωής του.
«Γι' αυτό ο χρόνος φαίνεται να επιταχύνεται με την ηλικία», γράφει ο επιστήμονας. Όσον αφορά την αντίληψη του χρόνου, το να περάσεις από τα 10 στα 20, από τα 20 στα 40 και από τα 40 στα 80 είναι ακριβώς το ίδιο. Αυτό σημαίνει – προσοχή, είναι λίγο καταθλιπτικό – ότι τα χρόνια που ζεις μεταξύ 5 και 10 ετών σου φαίνονται τόσο μακρά όσο τα χρόνια που χωρίζουν τα 40 από τα 80 σου. »
