Γιατί το γυναικείο σώμα ξαναγίνεται υπερβολικά αδύνατο «πρότυπο» στα social media
Τις τελευταίες ημέρες υπήρξε πλήθος αντιδράσεων γύρω από την εμφάνιση της Ντέμι Μουρ στις Κάννες και το πόσο εξαιρετικά αδύνατη έδειχνε.
Και δεν είναι η μόνη. Όλο και περισσότερες celebrities, μοντέλα και ηθοποιοί εμφανίζονται ξανά με σώματα που θυμίζουν την εποχή του «heroin chic» των 90s και των αρχών των 2000s, μια εποχή όπου το ιδανικό γυναικείο σώμα έπρεπε να είναι σχεδόν αποστεωμένο.
Το ερώτημα, λοιπόν, γεννιέται σχεδόν αυθόρμητα: μήπως τελικά επιστρέψαμε στο παλιό μοντέλο που θέλει όλες τις γυναίκες να χωράμε σε ένα XS; Και μήπως όσα ακούγαμε τα προηγούμενα χρόνια για body positivity, αποδοχή του σώματος και διαφορετικότητα ήταν τελικά μια προσωρινή «μόδα»;
Η επιστροφή της ακραίας λεπτότητας: Όταν η «ευεξία» μετατρέπεται σε νέο πρότυπο πίεσης
Για αρκετό καιρό υπήρχε η αίσθηση ότι η κοινωνία είχε αρχίσει να αφήνει πίσω της το παλιό πρότυπο της υπερβολικά αδύνατης γυναίκας. Η συζήτηση γύρω από το body positivity, η αποδοχή διαφορετικών σωματότυπων και η αυξανόμενη ευαισθητοποίηση για την ψυχική υγεία έδειχναν πως κάτι μπορούσε να αλλάξει. Fashion shows, διαφημιστικές καμπάνιες και περιοδικά άρχισαν να περιλαμβάνουν περισσότερη ποικιλομορφία, ενώ πολλές γυναίκες μιλούσαν πλέον ανοιχτά για τις ανασφάλειες, τις διατροφικές διαταραχές και την πίεση που ένιωθαν μεγαλώνοντας μέσα σε μη ρεαλιστικά πρότυπα ομορφιάς.
Όμως, αυτή η αλλαγή φαίνεται πως δεν κράτησε πολύ. Σιγά-σιγά, τα plus size μοντέλα άρχισαν να εξαφανίζονται από μεγάλες καμπάνιες και πασαρέλες, ενώ η μόδα φαίνεται να επιστρέφει ξανά σε ένα πολύ συγκεκριμένο αισθητικό πρότυπο: το υπερβολικά λεπτό σώμα. Η επιστροφή του «heroin chic» δεν είναι πλέον απλώς μια θεωρία. Είναι κάτι που βλέπουμε καθημερινά στην πασαρέλα, στα κόκκινα χαλιά, στο Instagram και στο TikTok.
Και το πιο ενδιαφέρον, ή ίσως το πιο ανησυχητικό, είναι ότι αυτή η επιστροφή δεν παρουσιάζεται όπως παλιά. Στις αρχές των 2000s οι εξαντλητικές δίαιτες, η πείνα και η εμμονή με τα κιλά προβάλλονταν σχεδόν ανοιχτά. Σήμερα, όμως, η ακραία λεπτότητα έχει αλλάξει «γλώσσα». Δεν μιλά για στερήσεις. Μιλά για wellness, αποτοξίνωση, αυτοφροντίδα, ισορροπία και «healthy lifestyle». Η ισχνότητα πλέον πλασάρεται ως αποτέλεσμα πειθαρχίας, καθαρής ζωής και προσωπικής εξέλιξης.
Τα social media παίζουν τεράστιο ρόλο σε αυτή τη νέα πραγματικότητα. Καθημερινά προβάλλονται εικόνες γυναικών με εξαιρετικά αδύνατα σώματα, άψογο δέρμα και μια ζωή που μοιάζει μόνιμα τέλεια. Influencers, μοντέλα και celebrities παρουσιάζουν το σώμα τους σαν απόδειξη επιτυχίας και αυτοελέγχου. Και κάπως έτσι δημιουργείται ξανά η ίδια παλιά πίεση: να ελέγχεις συνεχώς το σώμα σου, το φαγητό σου και τελικά την ίδια σου την ύπαρξη.
Παράλληλα, η εμφάνιση φαρμάκων όπως το Ozempic άλλαξε εντελώς τη δημόσια συζήτηση γύρω από την απώλεια βάρους. Παρότι πρόκειται για φάρμακα που δημιουργήθηκαν για ανθρώπους με διαβήτη ή παχυσαρκία, μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα μετατράπηκαν σε σύμβολα μιας νέας «εύκολης» αδυναμίας. Ξαφνικά, το να χάνεις κιλά γρήγορα έγινε όχι μόνο αποδεκτό αλλά και επιθυμητό. Και φυσικά, η βιομηχανία της μόδας και της εικόνας δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη.
Δεν είναι τυχαίο ότι όλο και περισσότερες ηθοποιοί εμφανίζονται σήμερα εμφανώς πιο αδύνατες. Οι αλλαγές στα σώματα διάσημων γυναικών συζητιούνται καθημερινά στα social media, στα περιοδικά και στις lifestyle εκπομπές, σχεδόν σαν να πρόκειται για «τάση». Και κάπου εκεί αρχίζει ξανά να περνά το μήνυμα ότι το λεπτό σώμα είναι πιο επιτυχημένο, πιο elegant, πιο επιθυμητό. Ότι όσο λιγότερο χώρο καταλαμβάνει μια γυναίκα, τόσο περισσότερο θαυμάζεται.
Το ερώτημα, όμως, είναι βαθύτερο. Ποιοι ωφελούνται πραγματικά από αυτή τη συνεχή εναλλαγή προτύπων; Ποιοι κερδίζουν όταν οι γυναίκες νιώθουν διαρκώς ότι πρέπει να αλλάξουν το σώμα τους; Η βιομηχανία της μόδας, των καλλυντικών, των φαρμάκων, των social media και της αισθητικής ιατρικής βασίζεται εδώ και δεκαετίες στην ανασφάλεια. Γιατί μια γυναίκα που νιώθει ότι δεν είναι ποτέ αρκετή, είναι πάντα πιο εύκολο να καταναλώνει προϊόντα, υπηρεσίες και «λύσεις».
Και ίσως εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη υποκρισία. Από τη μία, η κοινωνία μιλά για αποδοχή, διαφορετικότητα και αγάπη προς τον εαυτό. Από την άλλη, συνεχίζει να προβάλλει ακραία σώματα ως το απόλυτο ιδανικό. Συνεχίζει να χειροκροτεί την υπερβολική απώλεια βάρους, να σχολιάζει ποια ηθοποιός «μεταμορφώθηκε» και να συνδέει τη λεπτότητα με την επιτυχία και την πειθαρχία.
Κανείς δεν λέει ότι δεν πρέπει να φροντίζουμε την υγεία μας ή ότι η παχυσαρκία δεν αποτελεί σοβαρό ζήτημα υγείας. Όμως άλλο πράγμα η υγεία και άλλο η εμμονή με την εικόνα. Ίσως τελικά αυτό που λείπει περισσότερο σήμερα να είναι η κανονικότητα. Το «παν μέτρον άριστον». Η προβολή αληθινών σωμάτων, χωρίς ακραίες μεταμορφώσεις και χωρίς την πίεση να φτάσουμε όλες σε ένα μη ρεαλιστικό πρότυπο.
Γιατί η πραγματική ευεξία δεν μπορεί να βασίζεται στον φόβο, στη στέρηση και στη συνεχή ανάγκη να μικρύνουμε τον εαυτό μας για να χωρέσουμε σε έναν κόσμο που εξακολουθεί να κρίνει τις γυναίκες πρώτα από την εμφάνισή τους.
