Γιατί μερικοί άνθρωποι δεν μπορούν ποτέ να ζητήσουν συγγνώμη, σύμφωνα με την Ψυχολογία
Όλοι γνωρίζουμε ανθρώπους που φαίνεται να μην μπορούν ποτέ να ζητήσουν συγγνώμη -ακόμη κι όταν έχουν ξεκάθαρα κάνει λάθος.
Τι τους κάνει να αντιστέκονται σε μια τόσο βασική κοινωνική πράξη; Είναι απλώς πείσμα ή υπάρχει βαθύτερη ψυχολογική αιτία που τους εμποδίζει να αναλάβουν την ευθύνη για τις πράξεις τους;
Ακόμη και οι πιο συνειδητοποιημένοι από εμάς, περιστασιακά αποφεύγουν να ζητήσουν συγγνώμη. Συνήθως αυτό συμβαίνει για δύο λόγους, σύμφωνα με τους ψυχολοόγους: πρώτον, μπορεί να μην νοιαζόμαστε αρκετά για το άλλο άτομο ή τη σχέση ώστε να αντιμετωπίσουμε την συναισθηματική δυσφορία του να αναγνωρίσουμε το λάθος μας.
Δεύτερον, ίσως πιστεύουμε ότι η συγγνώμη μας δεν θα έχει καμία σημασία. Για παράδειγμα, φαντάσου ότι βιάζεσαι να τελειώσεις μια εργασία στο γραφείο και ένας συνάδελφος σε διακόπτει για να σου ζητήσει κάτι μικρό. Νευριάζεις και του λες κάτι αυστηρό.
Κανονικά, θα ήθελες να ζητήσεις συγγνώμη, αλλά θυμάσαι ότι πριν λίγες μέρες αυτός ο συνάδελφος είχε θυμώσει μαζί σου για κάτι άλλο. Σκέφτεσαι: «Ακόμα κι αν ζητήσω συγγνώμη, θα μου κρατάει κακία». Έτσι, αποφασίζεις να μην ζητήσεις συγγνώμη εκείνη τη στιγμή, όχι γιατί δεν φταις, αλλά γιατί πιστεύεις ότι η συγγνώμη σου δεν θα αλλάξει τίποτα.
Όταν συναντάμε ανθρώπους που δεν μπορούν ποτέ να παραδεχτούν ότι έκαναν λάθος, η αιτία συνήθως είναι ψυχολογική. Η πράξη της συγγνώμης είναι απειλητική για τον ψυχισμό τους. Παραδεχόμενοι ότι πλήγωσαν κάποιον άλλο, μπορεί να νιώσουν ντροπή ή αίσθημα μειονεκτικότητας. Σε άτομα με βαθιά χαμηλή αυτοεκτίμηση, η ευάλωτη αυτοεικόνα τους δεν μπορεί να αντέξει αυτή την πρόκληση και ενεργοποιούνται μηχανισμοί άμυνας -πολλές φορές ασυνείδητα- όπως η μετατόπιση της ευθύνης ή η αμφισβήτηση των γεγονότων.
Το παράδοξο είναι ότι η άκαμπτη άρνηση να ζητήσουν συγγνώμη μπορεί να φανεί στους άλλους ως «ισχυρό» χαρακτηριστικό, ενώ στην πραγματικότητα κρύβει την αδυναμία της αυτοεκτίμησης τους. Όσο πιο αυστηροί είναι οι αμυντικοί μηχανισμοί ενός ατόμου, τόσο πιο εύθραυστη είναι η ψυχολογική βάση που προστατεύουν.
Τι μπορούμε να κάνουμε όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τέτοιους ανθρώπους; Η οργή και η προσπάθεια «νίκης» στη διαμάχη είναι μάταιες. Ακόμη κι αν αποδείξουμε με αδιαμφισβήτητα στοιχεία ότι έχουν άδικο, συχνά θα αμφισβητήσουν τα γεγονότα ή θα στραφούν σε προσωπικές επιθέσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η καλύτερη στρατηγική είναι να εκθέσουμε τα επιχειρήματά μας με ψυχραιμία και να αποσυρθούμε όταν η συζήτηση γίνεται μη παραγωγική.
Αν παραδεχτείς μέσα σου «δεν μπορεί να ζητήσει συγγνώμη, δεν φταίει αυτός, φταίει η ανασφάλειά του», θα νιώσεις λιγότερο θυμό. Και αν καταλάβεις ότι πίσω από τη σκληρότητα του κρύβεται φόβος και ευαλωτότητα, η σχέση σας μπορεί να γίνει πιο δυνατή.
Συνοψίζοντας, όλοι μας έχουμε στιγμές που δυσκολευόμαστε να παραδεχτούμε ότι κάναμε λάθος. Ωστόσο, όταν κάποιος ποτέ δεν αναλαμβάνει την ευθύνη και είναι μόνιμα ανίκανος να ζητήσει συγγνώμη, αυτό αποτελεί ένδειξη εύθραυστης αυτοεκτίμησης και ψυχολογικής ευπάθειας, και όχι δύναμης. Η κατανόηση, η υπομονή και η αποδοχή είναι τα καλύτερα εργαλεία για να αντιμετωπίσουμε τέτοιες καταστάσεις χωρίς να καταρρακώνονται οι σχέσεις μας ή η ψυχική μας ισορροπία.
