Δεν μπορείτε να χαλαρώσετε αν το σπίτι δεν είναι τακτοποιημένο; Τι αποκαλύπτει η Ψυχολογία για αυτή τη συνήθεια
Η ανάγκη για ένα απόλυτα τακτοποιημένο σπίτι μπορεί να κρύβει περισσότερα από μια αγάπη για την καθαριότητα, σύμφωνα με την Ψυχολογία. Για αρκετούς, η τάξη λειτουργεί ως τρόπος να ξαναβρούν εσωτερική ηρεμία.
Υπάρχουν άνθρωποι που δυσκολεύονται να χαλαρώσουν αν στην κουζίνα έχουν μείνει άπλυτα πιάτα. Άλλοι αισθάνονται σχεδόν αμέσως άβολα όταν βλέπουν ρούχα στοιβαγμένα πάνω σε μια καρέκλα ή τα μαξιλάρια του καναπέ να μην είναι στη θέση τους. Υπάρχουν ακόμη και εκείνοι που, όσο κουρασμένοι κι αν είναι, νιώθουν την ανάγκη να αφήσουν ολόκληρο το σπίτι πεντακάθαρο πριν πάνε για ύπνο.
Συχνά αυτή η συμπεριφορά ερμηνεύεται απλώς ως τελειομανία ή ως ιδιαίτερη αγάπη για την τάξη. Η ψυχολογία, όμως, δείχνει ότι πίσω από τη διαρκή ανάγκη να βρίσκονται όλα υπό έλεγχο μπορεί να υπάρχει κάτι πολύ πιο συναισθηματικό.
Τι λέει η Ψυχολογία για όσους θέλουν το σπίτι διαρκώς τακτοποιημένο
Σύμφωνα με την ψυχολόγο Σάρα Ναβαρέτε, σε πολλές περιπτώσεις η τάξη λειτουργεί ως ένας τρόπος να ηρεμήσει κανείς όσα συμβαίνουν μέσα του. Υπάρχουν περίοδοι στη ζωή κατά τις οποίες όλα μοιάζουν να κινούνται υπερβολικά γρήγορα.
Η δουλειά, οι καθημερινές έγνοιες, η αίσθηση ότι όλα είναι υπερβολικά πολλά, η πνευματική εξάντληση ή το άγχος μπορεί να οδηγήσουν κάποιους ανθρώπους στην αναζήτηση μικρών τρόπων για να ανακτήσουν την αίσθηση του ελέγχου.
Έτσι, η οργάνωση μιας ντουλάπας, το επίμονο καθάρισμα ή η ανάγκη να είναι το σπίτι απόλυτα τακτοποιημένο μπορούν να δημιουργήσουν μια άμεση, έστω και προσωρινή, αίσθηση ηρεμίας. Γιατί, όμως, η τάξη έχει αυτή την επίδραση;
Για πολλούς ανθρώπους, η τακτοποίηση δεν αφορά τόσο την αισθητική όσο τη συναισθηματική ευεξία. Όπως εξηγεί η ειδικός στο ισπανικό Hola, «η εξωτερική τάξη συχνά λειτουργεί ως ένας τρόπος να ρυθμίσουμε τον εσωτερικό μας κόσμο. Για κάποιους ανθρώπους, η τακτοποίηση δεν είναι θέμα αισθητικής ή πρακτικότητας, αλλά συναισθηματικό ζήτημα. Όταν κάποιος αισθάνεται αβεβαιότητα, στρες, πνευματικό χάος ή άγχος, η τακτοποίηση του σπιτιού του προσφέρει μια άμεση αίσθηση ηρεμίας και ελέγχου».
Γι' αυτό και μετά από έναν καβγά, μια ιδιαίτερα αγχωτική ημέρα ή μια δύσκολη περίοδο, κάποιοι μπορεί να αισθανθούν την ανάγκη να καθαρίσουν την κουζίνα ακόμη και στις έντεκα το βράδυ, να οργανώσουν τα συρτάρια ή να αφήσουν ολόκληρο το σπίτι άψογο πριν καθίσουν για λίγο να ξεκουραστούν.
Στην πραγματικότητα, συχνά δεν αναζητούν ένα τέλειο σπίτι. Αυτό που χρειάζονται είναι να αισθανθούν ότι, έστω για λίγο, κάτι έχει ξαναμπεί σε τάξη.
Το σπίτι, μάλιστα, μπορεί να καταλήξει να λειτουργεί σχεδόν σαν καθρέφτης της εσωτερικής μας κατάστασης. «Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι, αν το περιβάλλον είναι τακτοποιημένο, είναι τακτοποιημένοι και οι ίδιοι. Είναι συμβολικό, σαν μια προβολή που κάνουμε του εσωτερικού μας κόσμου προς τα έξω», αναφέρει η Σάρα Ναβαρέτε.
Όπως επισημαίνει ακόμη, «ζούμε σε μια υπερδιεγερμένη κοινωνία, με πολλές πληροφορίες, πίεση και θόρυβο. Για κάποιους ανθρώπους, η τάξη γίνεται σχεδόν ένα συναισθηματικό καταφύγιο. Είναι ένας τρόπος να δημιουργήσουν μια αίσθηση σταθερότητας μέσα σε μια ζωή που συχνά μοιάζει βιαστική ή απρόβλεπτη».
Το γιατί η τακτοποίηση μπορεί να προσφέρει αυτή την αίσθηση ελέγχου συνδέεται και με τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος χρειάζεται έναν βαθμό προβλεψιμότητας προκειμένου να αισθάνεται ασφάλεια. Όπως εξηγεί η ειδικός, «η τάξη μεταδίδει σταθερότητα, δομή και μια αίσθηση ελέγχου και κυριαρχίας πάνω στο περιβάλλον».
Αυτό γίνεται ακόμη πιο εμφανές σε περιόδους συναισθηματικής δυσκολίας. Ένας χωρισμός, το εργασιακό στρες, το άγχος ή μια μεγάλη αλλαγή στη ζωή μπορεί να κάνουν ορισμένους ανθρώπους πολύ πιο προσκολλημένους στις λεπτομέρειες. Όταν αισθανόμαστε ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε όσα έχουν πραγματικά σημασία, προσπαθούμε να ελέγξουμε όσα μπορούμε να δούμε.
Δεν αντιλαμβάνονται, βέβαια, όλοι οι άνθρωποι το χάος με τον ίδιο τρόπο. Η Σάρα Ναβαρέτε επισημαίνει ότι αρκετοί από εκείνους που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στην ακαταστασία έχουν μεγαλώσει σε περιβάλλοντα με συναισθηματική απρόβλεπτη συμπεριφορά ή υψηλά επίπεδα στρες. «Η εξωτερική τάξη τους έδινε μια αίσθηση ασφάλειας ή συναισθηματικής σταθερότητας», σημειώνει.
Έτσι, μια στοίβα με αδίπλωτα ρούχα, ένας πάγκος γεμάτος αντικείμενα ή πολλές εκκρεμότητες που παραμένουν ορατές μπορούν να προκαλέσουν σχεδόν αμέσως ένα αίσθημα υπερφόρτωσης και απειλής. Αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή ορισμένοι εγκέφαλοι είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στην υπερβολική διέγερση. Όταν υπάρχουν πολλά αντικείμενα, έντονος οπτικός θόρυβος ή μια γενικότερη αίσθηση χάους, αυξάνεται η νοητική ενεργοποίηση και γίνεται δυσκολότερη η χαλάρωση.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η ηρεμία εξαρτάται απόλυτα από το να είναι όλα τέλεια. Σε αυτή την περίπτωση, η τάξη παύει να αποτελεί εργαλείο ευεξίας και μετατρέπεται σε μια διαρκή απαίτηση.
Υπάρχουν, όμως, ορισμένες ενδείξεις που μπορεί να δείχνουν ότι πίσω από τη διαρκή ανάγκη για έλεγχο υπάρχει κάτι βαθύτερο:
• Το άτομο αισθάνεται έντονο άγχος αν δεν μπορεί να καθαρίσει ή να τακτοποιήσει.
• Πιστεύει ότι μπορεί να συμβεί κάτι κακό αν δεν πραγματοποιήσει συγκεκριμένες τελετουργικές συμπεριφορές.
• Η τάξη καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της ημέρας και προκαλεί ψυχική επιβάρυνση.
• Υπάρχουν συχνές διαφωνίες με την οικογένεια ή τον σύντροφο εξαιτίας της ανάγκης για τάξη.
• Το άτομο δεν μπορεί να χαλαρώσει αν κάτι βρίσκεται εκτός θέσης.
