Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου: Γιατί επηρεάζει περισσότερο τις γυναίκες -Ο γαστρεντερολόγος Γεώργιος Κατσώρας εξηγεί
Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) φαίνεται να πλήττει δυσανάλογα τις γυναίκες. Αν και περίπου το 9–12% του πληθυσμού εμφανίζει αυτά τα λειτουργικά γαστρεντερικά προβλήματα, οι γυναίκες επηρεάζονται δύο έως τρεις φορές συχνότερα από τους άνδρες.
Υπολογίζεται ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες περίπου το 10-15% των ενηλίκων πάσχει από το σύνδρομο. Στην Ευρώπη πάσχει ένα στα οκτώ άτομα. Η διαταραχή συνήθως ξεκινά στην αρχή της ενήλικης ζωής ενώ στην ηλικιακή ζώνη 45-64 το ποσοστό των πασχόντων ατόμων είναι 18-20%.
Ρωτήσαμε τον Γεώργιο Κατσώρα, Επιμελητή Γαστρεντερολόγο & Επεμβατικός Ενδοσκόπος, Metropolitan Hospital, να μας εξηγήσει τι είναι, ποια τα συμπτώματά του και γιατί οι γυναίκες το εμφανίζουν πιο συχνά.
Τι είναι το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου;
Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι χρόνια πάθηση, με πολλά συμπτώματα και με μεταβαλλόμενη ένταση από άτομο σε άτομο. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, τα συμπτώματα αυτά δύνανται να επηρεάσουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.
«Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ή σπαστική εντεροκολίτιδα) είναι μια λειτουργική γαστρεντερική διαταραχή (δεν υπάρχει ορατή ή δομική βλάβη στο πεπτικό σύστημα) που επηρεάζει το παχύ έντερο (κόλον).
Η ακριβής αιτία του συνδρόμου είναι άγνωστη, αλλά πιστεύεται ότι οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των μη φυσιολογικών συσπάσεων του παχέος εντέρου, της υπερευαισθησίας στον πόνο και των διαταραχών στον άξονα εντέρου-εγκεφάλου (διαταραχή της επικοινωνίας εντερικού νευρικού συστήματος - εγκεφάλου)», εξηγεί ο κ. Γεώργιος Κατσώρας.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Τα συμπτώματα του συνδρόμου μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Αυτό σημαίνει ότι μερικοί άνθρωποι μπορεί να εμφανίσουν μόνο ήπια συμπτώματα, ενώ άλλοι μπορεί να έχουν πιο σοβαρά συμπτώματα που επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή τους ζωή. Τα πιο κοινά συμπτώματα του συνδρόμου είναι:
- κοιλιακό άλγος ή δυσφορία
- φούσκωμα
- αέρια
- διάρροια
- δυσκοιλιότητα
- βλέννα στα κόπρανα
- αίσθημα ατελών κενώσεων
«Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να προκληθούν από ορισμένες τροφές, από στρες, ορμονικές αλλαγές ή άλλους παράγοντες. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα συμπτώματα αυτά μπορεί επίσης να επικαλύπτονται με αυτά άλλων γαστρεντερικών παθήσεων, όπως η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου (IBD), η κοιλιοκάκη ή η βακτηριακή υπερανάπτυξη του λεπτού εντέρου (SIBO). Συνεπώς, για να τεθεί η διάγνωση είναι σημαντικό να επισκεφτείτε έναν ειδικευμένο ιατρό», συστήνει.
Παρότι δεν θεωρείται σοβαρή νόσος από καθαρά ιατρική άποψη, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα: τη διατροφή, τον ύπνο, την αυτοεικόνα και την κοινωνική ή επαγγελματική ζωή.
Ο ρόλος των ορμονών
Ένας από τους βασικούς λόγους αυτής της διαφοράς φαίνεται να είναι οι ορμόνες. Η τεστοστερόνη, που υπάρχει σε υψηλότερα επίπεδα στους άνδρες, πιθανώς έχει προστατευτική δράση. Αντίθετα, στις γυναίκες οι διακυμάνσεις των οιστρογόνων και της προγεστερόνης επηρεάζουν τη λειτουργία του εντέρου.
Στη δεύτερη φάση του εμμηνορροϊκού κύκλου, όταν αυξάνεται η προγεστερόνη, η κινητικότητα του εντέρου μειώνεται, ευνοώντας τη δυσκοιλιότητα. Κατά τη διάρκεια της περιόδου, η ευαισθησία του εντέρου αυξάνεται, εντείνοντας τα συμπτώματα.
Ποια είναι η σχέση με άλλες γυναικολογικές παθήσεις
Το ΣΕΕ συχνά συνυπάρχει με παθήσεις όπως η ενδομητρίωση και το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών. Έως και το 40% των γυναικών με ενδομητρίωση εμφανίζουν και ΣΕΕ, ενώ όσες έχουν σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών έχουν διπλάσια πιθανότητα να το αναπτύξουν.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι κοινά στοιχεία, όπως οι ορμονικές διακυμάνσεις, η φλεγμονή και η αυξημένη ευαισθησία του νευρικού συστήματος του εντέρου, μπορεί να εξηγούν αυτή τη σύνδεση.
Πώς το στρες επηρεάζει το σύνδρομο;
Η ψυχική υγεία παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Το άγχος και η κατάθλιψη σχετίζονται με την εμφάνιση και την ένταση των συμπτωμάτων. Οι γυναίκες εμφανίζουν κατάθλιψη συχνότερα από τους άνδρες και έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν βιώσει τραυματικά γεγονότα, όπως κακοποίηση ή παρενόχληση.
Το στρες μπορεί να επιβραδύνει την πέψη, να αυξήσει την ευαισθησία του εντέρου και να προκαλέσει φλεγμονή, επιδεινώνοντας το ΣΕΕ. Για αυτόν τον λόγο, η αντιμετώπιση πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο το σώμα αλλά και την ψυχική υγεία.
Όταν καθυστερεί η διάγνωση
"Δεν υπάρχει ειδική εξέταση για το συγκεκριμένο σύνδρομο, επομένως η διάγνωση γίνεται συνήθως με βάση την παρουσία χαρακτηριστικών συμπτωμάτων και την απουσία άλλων υποκείμενων ιατρικών καταστάσεων." λέει ο ειδικός.Ένα επιπλέον πρόβλημα είναι η καθυστερημένη διάγνωση. Οι γυναίκες συχνά διαγιγνώσκονται χρόνια μετά την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην υποτίμηση των συμπτωμάτων τους ή στη σύγχυση με γυναικολογικές παθήσεις που παρουσιάζουν παρόμοια εικόνα.
Διαχείριση χωρίς οριστική θεραπεία
Δεν υπάρχει ακόμη θεραπεία που να εξαλείφει το ΣΕΕ. Η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στη μείωση των συμπτωμάτων:
- Φάρμακα για τη ρύθμιση των εντερικών συσπάσεων, αντισπασμωδικά, τα οποία βοηθούν στη μείωση της κοιλιακής κράμπας
- Καθαρτικά ή αντιδιαρροϊκά, τα οποία συμβάλλουν στη ρύθμιση των κινήσεων του εντέρου
- Αντικαταθλιπτικά σε περιπτώσεις έντονου πόνου
- Διατροφικές προσαρμογές, όπως αποφυγή τροφών που προκαλούν ενοχλήσεις και περιορισμός λιπαρών ή υπερβολικών ινών, καφεΐνης, αλκοόλ, γάλατος και μπαχαρικών
- Επίσης θα πρέπει να αποφεύγονται οι λεγόμενοι υδατάνθρακες βραχείας αλύσου (FODMAP) όπως η λακτόζη (περιέχεται στο γάλα, τα γαλακτοκομικά και το παγωτό) και η φρουκτόζη
- Η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT) ή η ιατρική υπνοθεραπεία μπορεί να είναι αποτελεσματικές στη διαχείριση των συμπτωμάτων σε άτομα με σημαντικό άγχος
- Άσκηση, όχι απαραίτητα έντονη
- Τεχνικές διαχείρισης του στρες (έλεγχος της αναπνοής, γιόγκα)
- Επαρκή και ξεκούραστο ύπνο
Συνολικά, το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι μια πολύπλοκη κατάσταση που επηρεάζεται από ορμονικούς, βιολογικούς και ψυχολογικούς παράγοντες, με τις γυναίκες να βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της ανισότητας.
