Σύνδρομο FOBO: Το trend που εξηγεί γιατί ακυρώνετε συνεχώς τα σχέδια για το Σαββατοκύριακο
Υπάρχει ένα νέο άγχος που επηρεάζει σιωπηλά στην καθημερινή σας ζωή: ο φόβος της κοινωνικής εξουθένωσης, γνωστός και ως σύνδρομο FOBO (Fear of Burning Out).
Αυτός είναι ο λόγος που ξαφνικά πολλοί ακυρώνετε συναντήσεις ή βγαίνετε λιγότερο με φίλους. Δεν πρόκειται για το ότι λυπάστε που θα χάσετε μια έξοδο ή μια εμπειρία αλλά για το πώς προστατεύετε την ενέργειά σας και φροντίζετε τον εαυτό σας.
Θυμάστε το FOMO;
Το FOMO (Fear of Missing Out) είναι η μικρή ανησυχία ότι κάποιος, κάπου, περνάει καλύτερα από εσάς ή ζει εμπειρίες που εσείς χάνετε. Τώρα υπάρχει ένα νέο είδος άγχους που δεν αφορά στο «Γιατί δεν με προσκάλεσαν;» αλλά στο «Παρακαλώ, μην με προσκαλέσετε».
FOBO: Ο φόβος της κοινωνικής εξουθένωσης
Το FOBO διαφαίνεται στην ευγενική φράση «Ίσως την επόμενη φορά;», που στην πραγματικότητα σημαίνει ότι δεν σκοπεύετε να πάτε. Εμφανίζεται, επίσης, στις προσεκτικά διατυπωμένες δικαιολογίες, οι οποίες γίνονται όλο και πιο λεπτομερείς κάθε φορά που αρνείστε μια πρόσκληση.
Η φράση «Έχω να κάνω κάτι» είναι πλέον η πιο ευέλικτη στο σύγχρονο κοινωνικό λεξιλόγιο και συχνά, εκείνο το «κάτι» δεν είναι τίποτα απολύτως. ¨Ομως δεν πρόκειται για αναποφασιστικότητα αλλά για αυτοπροστασία.
Πολλοί αρχίζουν σιωπηλά να αναρωτιούνται πόσα μπορούν και θέλουν να αντέξουν. Και υπάρχει μια πεποίθηση ότι μερικές φορές το πιο ριζοσπαστικό πράγμα που μπορείτε να κάνετε ένα Σάββατο είναι να μην κάνετε απολύτως τίποτα.
Άρα, είναι το FOBO μια υγιής διόρθωση στην εξουθένωση ή απλώς συρρικνώνετε την κοινωνικότητά σας για να προστατευτείτε;
Τι προκαλεί αυτή την αλλαγή: εξουθένωση, άγχος ή κάτι πιο βαθύ;
Η απάντηση είναι όλα αυτά μαζί. Η ψυχολόγος Ειρήνη Γιαννόπαπα, Μ.Sc., Υπαρξιακή-Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια εξηγεί ότι για δεκαετίες τα εργασιακά περιβάλλοντα εξυμνούσαν τις πολλές ώρες εργασίας, την υπερπροσπάθεια και το άγχος σαν να ήταν κάτι θετικό και μοδάτο. Με τον καιρό όμως, η εξουθένωση σταμάτησε να θεωρείται παράσημο και άρχισε να αναγνωρίζεται ως σοβαρό πρόβλημα.
Και αυτή η επίγνωση δεν έμεινε μόνο στη δουλειά. Πέρασε και στην κοινωνική ζωή: πλέον καταλαβαίνουμε ότι η «κοινωνική μας μπαταρία» μπορεί να εξαντληθεί και ότι η προστασία της δεν είναι επιλογή αλλά ανάγκη.
Η ψυχολόγος περιγράφει αυτή την κατάσταση σαν συσσωρευμένο στρες: χρόνια ασαφών ορίων, συνεχούς διαθεσιμότητας και πολλών απαιτήσεων χωρίς ξεκούραση, όλα μαζί δημιουργούν μια «τέλεια καταιγίδα» που εξαντλεί ψυχή και σώμα.
Πολλοί μάλιστα έχουν παρατηρήσει το κόστος του να συνεχίζουν να πιέζονται: βλέπουν ικανούς και αφοσιωμένους ανθρώπους να εξουθενώνονται, να αποσύρονται ή να χάνουν την υγεία τους και αυτό αλλάζει τον τρόπο που σκέφτονται τη δουλειά και την επιτυχία.
Το σημαντικότερο; Αυτή η αλλαγή δεν σημαίνει να κάνετε λιγότερα. Σημαίνει να ζείτε και να ηγείστε με σύνεση, δίνοντας προτεραιότητα στη μακροπρόθεσμη ευτυχία σας.
Αναθεωρείτε τον τρόπο που κάνετε σχέδια;
Αν φοβάστε ότι έτσι γίνεστε αντικοινωνικοί, μην το σκέφτεστε. Απλώς γίνεστε πιο επιλεκτικοί. «Ως κοινωνία, αρχίσαμε να αμφισβητούμε ό,τι μέχρι τώρα θεωρούσαμε δεδομένο», λέει η ψυχολόγος. «Τώρα σκέφτεστε: Λειτουργεί πραγματικά για μένα αυτό; Όχι μόνο σήμερα, αλλά και μακροπρόθεσμα;»
Το στίγμα γύρω από την αυτοφροντίδα έχει μειωθεί: πολλοί πλέον αναγνωρίζετε πότε είστε κουρασμένοι και λέτε «όχι» χωρίς να φοβάστε την κοινωνική κριτική. Οι πολιτιστικές αλλαγές. όπως οι συζητήσεις γύρω από τη συγκατάθεση, έχουν δημιουργήσει χώρο για να φροντίζετε τον εαυτό σας και να σέβεστε τον χρόνο και την ενέργειά σας.
Είναι πιο πιθανό να ρωτήσετε τον εαυτό σας: «Πηγαίνω επειδή πραγματικά θέλω ή επειδή πρέπει;» και η απάντηση να γίνει σεβαστή. Με λίγα λόγια, το «RSVP όχι» έχει επανασχεδιαστεί και πλέον θεωρείται αποδεκτό.
Τι συμβαίνει όταν δεν μπορείτε να δεσμευτείτε;
Αυτό το αίσθημα βάρους όταν κάποιος σας καλεί έξω και νιώθετε ότι δεν μπορείτε να πάτε, δεν σημαίνει απαραίτητα αποφυγή. Συχνά πρόκειται για έλεγχο του χρόνου, της ενέργειας, των χρημάτων και της συναισθηματικής σας αντοχής.
Όταν ζείτε κοντά στο όριό σας για μεγάλο διάστημα, το νευρικό σας σύστημα γίνεται λιγότερο ανεκτικό σε επιπλέον απαιτήσεις. Ακόμα και θετικές δεσμεύσεις μπορεί να φαίνονται βαριές όταν η ενέργεια έχει εξαντληθεί.
Πότε η προστασία της ενέργειάς σας γίνεται πρόβλημα;
Το να γνωρίζετε τα όριά σας είναι αυτογνωσία, αλλά υπάρχει ένα κρίσιμο σημείο. Η προστασία της ενέργειας είναι θετική όταν αφορά στον σωστό ρυθμό, την καλή φροντίδα του εαυτού σας και τη βιωσιμότητα. Όταν όμως η απομόνωση περιορίζει τον κόσμο σας και επηρεάζει την ευεξία σας, τότε γίνεται πρόβλημα.
Η διαφορά είναι η πρόθεση: μειώνοντας το «ναι» στη ζωή σας και λέγοντας «όχι» με σταθερότητα, δημιουργείτε χώρο που σπάνια δίνετε στον εαυτό σας. Για να βρείτε την ισορροπία, ρωτήστε τον εαυτό σας: «Πρόκειται για θέμα χρόνου ή για έντονη συναισθηματική αντίδραση;»
Αν είναι θέμα χρόνου και είστε εξαντλημένοι, η ξεκούραση είναι η καλύτερη επένδυση. Αν είναι έντονη αντίδραση, κάντε παύση και σκεφτείτε: «Εμφανίζονται παλιές φοβίες ή ανασφάλειες; Μήπως φοβάμαι την κριτική;»
Όλα ξεκινούν με ειλικρίνεια: τι πραγματικά θέλετε να κάνετε και τι όχι. Αυτός είναι ο τρόπος να φροντίζετε τον εαυτό σας και να συνεχίζετε να εμφανίζεστε στον κόσμο χωρίς εξουθένωση.
