Τι σημαίνει να είστε διαρκώς επικριτικοί με τους άλλους, σύμφωνα με την Ψυχολογία
Η συνεχής κριτική μπορεί να κουράζει και να δημιουργεί ένταση στις σχέσεις. Ποια είναι η Ψυχολογία πίσω από αυτό το φαινόμενο και πώς μπορούμε να προστατευτούμε χωρίς να καταπιέζουμε τα συναισθήματά μας;
Η συνήθεια να σχολιάζουμε τα πάντα ή να κρίνουμε τις επιλογές των άλλων είναι πολύ συχνή στην καθημερινότητά μας. Η ψυχολόγος Δελφίν Πι εξηγεί στο γαλλικό Journal des Femmes ότι «όλοι μπορούν να ασκήσουν κριτική και όλοι μπορούν να δεχτούν κριτική». Στην κοινωνία μας, όπου η κουλτούρα της συζήτησης και των υψηλών απαιτήσεων είναι βαθιά ριζωμένη, γίνεται δύσκολο να θέσουμε όρια και η συνεχής κριτική επιβαρύνει σημαντικά όσους την δέχονται.
Η κριτική δεν είναι πάντα αρνητική. Όπως σημειώνει η Δελφίν Πι, «η κριτική ενισχύει τους κοινωνικούς δεσμούς και δημιουργεί αίσθηση σύνδεσης μεταξύ των ανθρώπων».
Γιατί κάποιοι άνθρωποι είναι διαρκώς επικριτικοί
Το ζήτημα είναι η συχνότητα και η ποσότητα: Όταν γίνεται συνεχής συνήθεια, προκαλεί ζημιά στις σχέσεις, επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις και απομόνωση.
Το περιβάλλον μας συχνά ενισχύει αυτή τη συμπεριφορά, μέσα από την πίεση για απόδοση στην εργασία και την κοινωνική απαίτηση να είμαστε πάντα οι καλύτεροι. «Υπάρχει κοινωνική πίεση να είμαστε όσο το δυνατόν καλύτεροι. Είναι μια τοξική μορφή θετικότητας», συμπληρώνει η ψυχολόγος.
Δεν κρύβουν όλοι οι τύποι κριτικής τα ίδια πράγματα. Όσοι επικρίνουν πρώτα τον εαυτό τους αλλά όχι τους άλλους, συνήθως πάσχουν από έλλειψη αυτοπεποίθησης, αισθάνονται ανάξιοι και εξιδανικεύουν τους γύρω τους. Αντίθετα, όσοι επικρίνουν αποκλειστικά τους άλλους χωρίς αυτοκριτική δείχνουν περισσότερο εγωκεντρική προσωπικότητα.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει, επίσης, τον λεγόμενο αρνητικό προσανατολισμό: «είμαστε προγραμματισμένοι να παρατηρούμε πρώτα τα αρνητικά και μετά τα θετικά», σύμφωνα με την ειδικό. Η ανησυχία είναι άλλη συχνή αιτία. Όσοι δυσκολεύονται με την αβεβαιότητα χρησιμοποιούν την κριτική για να διατηρήσουν τον έλεγχο. Όπως λέει η Δελφίν Πι, «η επισήμανση των λαθών δημιουργεί μια ψευδαίσθηση ελέγχου».
Οι ρίζες της συμπεριφοράς συχνά ξεκινούν από την παιδική ηλικία. Ένα παιδί που μεγαλώνει με γονείς αυστηρά επικριτικούς, μπορεί να αναπτύξει την ανάγκη για τελειότητα και αδυναμία να ανεχθεί τα λάθη. «Μπορεί να έχει μάθει, ότι η αγάπη είναι υπό όρους: αν δεν είμαι τέλειος, δεν αξίζω και δεν μου αξίζει η αγάπη». Τέτοιοι άνθρωποι συχνά γίνονται επικριτικοί τόσο με τον εαυτό τους όσο και με τους άλλους, αναπαράγοντας ασυνείδητα το κλίμα που έζησαν.
Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την επικριτικότητα
Πώς μπορούμε να αντιδράσουμε στην κριτική; Η Δελφίν Πι προτείνει να μην δικαιολογούμαστε, αλλά να ακούμε, να εκφράζουμε αν συμφωνούμε ή όχι και να ζητάμε διευκρινίσεις όταν η κριτική είναι ασαφής.
Σε μια γενική παρατήρηση όπως «δεν μπορούμε να βασιστούμε σε εσένα», η πρόταση είναι να αναγνωρίσουμε το συναίσθημα και να ζητήσουμε λεπτομέρειες: «Καταλαβαίνω ότι είσαι θυμωμένος, αλλά τι σε κάνει να λες ότι δεν μπορείτε να βασιστείτε σε εμένα;». Ο στόχος είναι να ξεκαθαρίσουμε και να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση με ψυχραιμία. Αν η κριτική επαναλαμβάνεται και φαίνεται άδικη, είναι λογικό να ανοίξουμε τη συζήτηση εκφράζοντας τα δικά μας συναισθήματα.
