Η Τήνος αλλιώς -Μια έκθεση που ενώνει την τέχνη με τη γαστρονομία
Στην έκθεση «Το Αόρατο Νήμα υφαίνει» που πραγματοποιείται στην Αγάπη Τήνου από 9 έως 25 Οκτωβρίου η σύγχρονη τέχνη και η τοπική γαστρονομία γίνονται ένα.
Κάποιοι τόποι φημίζονται για πολλά περισσότερα πράγματα από αυτά με τα οποία τους έχουμε ταυτίσει στο μυαλό μας. Έτσι και η Τήνος, είναι πάντα το νησί της Μεγαλόχαρης αλλά και ένα σημείο αναφοράς για την παγκόσμια τέχνη, τη μεσογειακή γαστρονομία, την κυκλαδίτικη φύση και την ελληνική παράδοση. Με αφορμή την έκθεση «Το Αόρατο Νήμα υφαίνει» που «ξετυλίγεται» στην Αγάπη Τήνου από 9 έως 25 Οκτωβρίου 2026 ανακαλύψαμε όλα εκείνα τα στοιχεία που κάνουν τους ανθρώπους του νησιού περήφανους και κάθε είδος ταξιδιώτη να επιστρέφει ξανά και ξανά.
Η έννοια της φροντίδας ως πολιτιστική, κοινωνική και περιβαλλοντική αξία
Στο μεταμοντέρνο αλληγορικό έργο του «Αόρατες Πόλεις» ο Ίταλο Καλβίνο δεν ορίζει έναν τόπο με βάση τα όριά του αλλά στηρίζεται στις σχέσεις, τις αφηγήσεις και τα αόρατα δίκτυα που τον συγκροτούν. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και στον παραδοσιακό οικισμό Αγάπη στην Τήνο όπου αυτές τις ημέρες διερευνάται η ιστορική σχέση της κοινότητας με τον τόπο και όλο το νησί έχει μετατραπεί σε μία κιβωτό μνήμης. H πρωτότυπη καλλιτεχνική πρωτοβουλία «Το Αόρατο Νήμα υφαίνει» βάζει στο επίκεντρο τη Φροντίδα, αναπτύσσει γύρω της ερευνητικές δράσεις, εκπαιδευτικές προβολές, γαστρονομικά κινήματα και οτιδήποτε άλλο μπορεί να τη συνδέσει θεωρητικά και πρακτικά με την άυλη πολιτιστική κληρονομιά των Κυκλάδων, σε ένα μωσαϊκό εικόνων, ήχων, αρωμάτων, γεύσεων και υφών που παρασύρουν όλες τις αισθήσεις.
«Το αόρατο νήμα υφαίνει»: Μια έκθεση σύγχρονων έργων με πεδίο δράσης την Αγάπη
Πυρήνα όλων των παραπάνω, εκτός από την έννοια της Φροντίδας εν γένει, αποτελεί η μεγάλη, ομαδική εικαστική έκθεση με τίτλο «Το αόρατο νήμα υφαίνει», την οποία επιμελείται η Ελένη Γλύνη. Σύγχρονοι Έλληνες καλλιτέχνες που συνδέονται με την Τήνο συμμετέχουν βάζοντας το δικό τους ξεχωριστό αποτύπωμα σε κάθε σημείο μιας ιδιαίτερης διαδρομής. Ο Δημήτρης Αναστασίου, η Ελένη Γλύνη, η Αλεξάνδρα Γρυπάρη, ο Γιάννης Ευθυμίου, ο Αλέκος Κυραρίνης, ο Κωνσταντίνος Λαδιανός, ο Αλέξανδρος Λάιος, ο Εμμανουήλ Μπιτσάκης, ο Λευτέρης Ναύτης, ο Αχιλλέας Παπακώστας, ο Νίκος Ποδιάς, ο Δημήτρης Σκαλκώτος και η Μάρω Φασουλή συνδέουν το χθες, το σήμερα και το αύριο με έναν τρόπο ιδιοσυγκρασιακό.
«Το «Αόρατο Νήμα» προτείνει μια έκθεση-διαδρομή που αντιμετωπίζει την Αγάπη όχι ως σκηνικό ή ουδέτερο περίβλημα των έργων, αλλά ως ενεργό πεδίο μνήμης, χρόνου και αντίληψης. Τα έργα των συμμετεχόντων καλλιτεχνών είναι αυτοτελή· διαθέτουν τη δική τους γλώσσα και δεν χρειάζονται τον συγκεκριμένο χώρο για να αποκτήσουν υπόσταση. Αντίστοιχα, το παλιό σχολείο, η διαδρομή προς τον νερόμυλο, η γέφυρα, οι περιστεριώνες, η Αγία Σοφία και τα ενδιάμεσα κτίσματα φέρουν ήδη τη δική τους αρχιτεκτονική και ιστορική δύναμη. Κουβαλούν χρήσεις, ανθρώπινες παρουσίες, φθορά και μνήμη. Η έκθεση επιχειρεί να δημιουργήσει τις συνθήκες, ώστε αυτόνομοι κόσμοι να συναντηθούν χωρίς να συγχωνευθούν και, μέσα από αυτή τη συνάντηση, να αλλάξει το βλέμμα που στρέφουμε πάνω τους. Το «Αόρατο Νήμα» δεν είναι η ομοιότητα που ενώνει, αλλά η ένταση που κρατά τα πράγματα μαζί και συγχρόνως σε απόσταση. Είναι αόρατο, όχι επειδή είναι κρυμμένο, αλλά επειδή δεν αποτελείται από ύλη», σημειώνει η Ελένη Γλύνη.
Η Κυκλαδική Τυροκομία στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCΟ
Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς το Σάββατο 17 Οκτωβρίου, η διοργανώτρια ΝΩΜΩ ΑμΚΕ συγκέντρωσε στην αίθουσα εκδηλώσεων του χωριού ανθρώπους με πραγματική αγάπη και ουσιαστική προσφορά στην ελληνική γαστρονομία και όχι μόνο. Ο συντάκτης γαστρονομίας - ιδρυτής του Delio Food Hub, Χάρης Τζαννής, συντόνισε τη συζήτηση τονίζοντας επανειλημμένως την ανάγκη στήριξης των ντόπιων προϊόντων και συνταγών από εμάς τους Έλληνες, ως ταξιδιώτες και όχι μόνο, αλλά και της προβολής τους στους τουρίστες των οποίων ο αριθμός αυξάνεται ραγδαία τα τελευταία χρόνια. Η Ιωάννα Τζαβάρα, εκπρόσωπος της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείο Πολιτισμού παρουσίασε οπτικοακουστικό υλικό και λεπτομέρειες από τον φάκελο που θα κατατεθεί σε λίγες μέρες στη Συνεδρίαση της Διακυβερνητικής Επιτροπής της Σύμβασης (30/11-5/12/2026, Xiamen, Κίνα) με σκοπό την εγγραφή της Κυκλαδικής Τυροκομίας στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO.
Ο Διδάκτωρ Γεωπονικών Επιστημών, γεωπόνος και ερευνητής, Ροίκος Θανόπουλος, μίλησε για τη σημασία της καταγραφής, συλλογής και διατήρησης των ελληνικών παραδοσιακών και γηγενών ποικιλιών και την τράπεζα σπόρων που έχει δημιουργηθεί ενώ ο παραγωγός ντόπιων οσπρίων Νίκος Αλβέρτης (και πρώην μαθηματικός) αναφέρθηκε στη σημασία της επαφής των ανθρώπων με τη γη, τη «μαγεία» που έχει αυτή η διαδικασία αλλά και τα προβλήματα που καλείται να λύσει καθημερινά. «Για να ασχοληθούν οι νέες γενιές με την παραγωγή πρέπει να τους δοθεί το ανάλογο κίνητρο και να εξασφαλιστούν κάποιες προϋποθέσεις. Ο τουρισμός είναι μια ευκαιρία να αναπτυχθεί ο πρωτογενής τομέας, σε συνεργασία φυσικά με την εστίαση, τις επιχειρήσεις φιλοξενίας κλπ.», ανέφερε χαρακτηριστικά ο σεφ του εστιατορίου Μικρό Καράβι, Αντώνης Ψάλτης που μαζί με άλλους επαγγελματίες της εστίασης έχουν κάνει την Τήνο γαστρονομικό προορισμό ακολουθώντας την εποχικότητα και την εντοπιότητα.
Η συζήτηση τελείωσε με τον πιο νόστιμο τρόπο, δηλαδή με γευσιγνωσία τυριών και κρασιών από όλες τις Κυκλάδες. Φρέσκο ξινοτύρι Νάξου και δροσερή ξινομυζήθρα Πάρου, πικάντικο Σαν Μιχάλη από τη Σύρο, καυτερή κοπανιστή Τήνου, νιώτικο Σκοτύρι και ξεροτύρι Κέας είναι μόνο μερικά από όσα δοκιμάσαμε.
Kάτοικοι του χωριού και της Τήνου μαγειρεύουν μαζί με τον Ιταλό σεφ Raffaele Licinio/ Φωτογραφία: bovary.gr
Η παραδοσιακή οικιακή οικονομία, η σύγχρονη βιωσιμότητα και Το «Ξένο Τραπέζι» του Raffaele Licinio
Την Κυριακή 18 Οκτωβρίου στον ίδιο χώρο πραγματοποιήθηκε συζήτηση με τίτλο «Άνθρωπος» όπου οι Νίκος Γκύζης (πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου Δήμου Τήνου, επιμελητής βιβλιοθήκης Π.Ι.Ι.Ε.Τ. ), Μάρκος Παλαμάρης (Ιστορικός, εκπαιδευτικός και ιδρυτής του Soul of Tinos), Sara Salandra (εκπρόσωπος του διεθνούς οργανισμού Slow Food), Μαρίνος Σουράνης (σεφ και ιδιοκτήτη του εστιατορίου Μαραθιά και ιδρυτής του οργανισμού Ανθός Τήνου) συνέδεσαν την οικιακή οικονομία στην οποία βασιζόταν η λειτουργία της Τηνιακής κατοικίας τις παλαιότερες εποχές με σύγχρονες έννοιες όπως η βιωσιμότητα και η βιοποικιλότητα. Παράλληλα, κάτοικοι του χωριού και της Τήνου, συμμετέχοντες στο έργο και ο καλεσμένος Ιταλός σεφ Raffaele Lichinio μαγείρεψαν όλοι μαζί, ανταλλάζοντας συνταγές, τεχνικές και ιστορίες. Όσπρια με χορταρικά, κεφτεδάκια από ψωμί και μυρωδικά, φουρνιστά λαχανικά με σάλτσες είναι μόνο μερικά από τα πιάτα που απέδειξαν πόσο κοντά είναι οι δύο κουλτούρες που πέρα από την αυθεντικότητα της γεύσης και τη γνησιότητα της κουζίνας αναδεικνύουν με κάθε ευκαιρία το μαγείρεμα ως συλλογική πράξη προσφοράς και το μοίρασμα του φαγητού ως αφορμή συνάντησης γύρω από ένα κοινό τραπέζι.
Η έκθεση και οι παράλληλες δράσεις της συνεχίζονται και το επόμενο Σαββατοκύριακο 25 & 26 Οκτωβρίου.
