Όλοι μιλούν για την Γροιλανδία, αλλά πώς είναι πραγματικά η ζωή στο πιο παγωμένο νησί του κόσμου;
Η ζωή σε ένα νησί που καλύπτεται κατά 80% από πάγο ακούγεται αρκετά δύσκολη και ίσως ανυπόφορη, αλλά για τους κατοίκους η πραγματικότητα έχει μία διαφορετική σημασία.
Η Γροιλανδία είναι το μεγαλύτερο νησί του κόσμου το οποίο όμως καλύπτεται κατά 80% περίπου από πάγο. Εκτός από το ατελείωτο, λευκό που διακρίνει κανείς στο νησί, το υπόλοιπο καλύπτεται κυρίως από μαύρα βρύα και λειχήνες, με ελάχιστη βλάστηση γενικά.
Έτσι κυλά η ζωή στη Γροιλανδία
Κατά τις πιο ζεστές περιόδους, ωστόσο, τα λουλούδια χαρίζουν μία αχνή γεύση χρώματος στο έδαφος. Στην Γροιλανδία ζουν κυρίως κοντά στις ακτές 56.865 κάτοικοι, κατά κύριο λόγο από τον πληθυσμό των Ινουίτ που είναι ιθαγενείς του νησιού. Αυτή μάλιστα είναι η χαμηλότερη πυκνότητα πληθυσμού στον κόσμο (0,03 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο) και για τους Γροιλανδούς η ύπαρξή τους χαρακτηρίζεται αναπόφευκτα από στενή επαφή με μια αμείλικτη φύση.
Τόσο ο πάγος όσο και η απομόνωση από τον υπόλοιπο κόσμο καθιστούν τη ζωή στη Γροιλανδία μοναδική. «Ο θαλάσσιος πάγος σαν είναι μια ανοιχτή λεωφόρος, που διασχίζεται από έλκηθρα που τα σέρνουν σκύλοι και snowmobile, συνδέοντας έτσι τους κατοίκους με τις κοντινές κοινότητες», εξηγεί στην Guardian ο Kelton Minor, συγγραφέας πρόσφατης μελέτης για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στους Γροιλανδούς. «Ένας ομφάλιος λώρος για φίλους και συγγενείς που ζουν σε απομακρυσμένους αγροτικούς οικισμούς».
Η ζωή ανάμεσα σε πάγους
Ο πάγος είναι το βασικό στοιχείο γύρω από το οποίο οργανώνεται και εξελίσσεται η ζωή στο νησί. «Όταν η θάλασσα δεν καταφέρνει να παγώσει τον χειμώνα, αυτό αποτελεί εμπόδιο για την κοινότητα και για την κοινωνία», εξηγεί και πάλι ο Kelton Minor. «Ο τοπικός πληθυσμός περνά από το να βρίσκεται σε επαφή με τους άλλους στο να ζει απομονωμένος, σε μικρά “νησιά”, στην ουσία σε ένα αρχιπέλαγος, λόγω της έλλειψης δρόμων στη Γροιλανδία».
Στο νησί, το οποίο αποτελεί αυτόνομο έδαφος που ανήκει στο Βασίλειο της Δανίας, δεν υπάρχουν τρένα, ούτε είναι δυνατόν να μετακινηθεί κανείς από τη μία πόλη στην άλλη με αυτοκίνητο. Το καλοκαίρι οι μετακινήσεις γίνονται διά θαλάσσης, ενώ τον χειμώνα χρησιμοποιούνται snowmobile ή έλκηθρα που τα σέρνουν σκυλιά.
Πρόσφατα άνοιξε ένα διεθνές αεροδρόμιο στην πρωτεύουσα Νουούκ, όμως πρόκειται για έναν πολύ μικρό κόμβο. «Υπάρχουν μόνο δύο μεγάλα αεροπλάνα που προσγειώνονται κάθε μέρα τις περιόδους αιχμής », λέει στο Lucy η Γροιλανδή συγγραφέας Niviaq Korneliussen. «Τις πιο ήρεμες περιόδους, υπάρχει μόνο μία πτήση την ημέρα προς τη Δανία, ίσως μία πτήση προς τη Νέα Υόρκη κάθε δύο εβδομάδες και μερικές απευθείας πτήσεις προς το Ρέικιαβικ της Ισλανδίας».
Ωστόσο, μέσα στη φετινή χρονιά αναμένεται να ανοίξουν άλλα δύο διεθνή αεροδρόμια: το πρώτο στο Κακορτόκ που βρίσκεται στη νότια Γροιλανδία και το δεύτερο, πιο σημαντικό, στο Ιλουλισάτ, που αποτελεί τον μοναδικό πραγματικά τουριστικό προορισμό της χώρας.
Προσαρμογή στη φύση της Γροιλανδίας
Στη Γροιλανδία, δεν είναι η φύση εκείνη που θα προσαρμοστεί στον άνθρωπο. Αντίθετα, κυριαρχεί η επίγνωση των ανθρώπινων ορίων,εν μέσω των παγωμένων χειμώνων, σε ένα σχεδόν μόνιμο σκοτάδι που φωτίζεται από το θέαμα του Βόρειου Σέλας και ανάμεσα σε παγόβουνα που φτάνουν στο ύψος έναν ουρανοξύστη. «Κάποτε ήμουν στο σκάφος μου και είδα ένα από αυτά τα παγόβουνα να σπάει στα δύο», αφηγήθηκε στο CNN ο καπετάνιος Ντέιβιντ Κάρλσεν. «Τα κομμάτια έπεσαν προς τα πίσω στη θάλασσα και δημιούργησαν ένα τεράστιο κύμα. Δεν έμεινα εκεί να το κοιτάζω».
Το σκληρό και αφιλόξενο περιβάλλον έχει κρατήσει τη ζωή στο νησί συνδεδεμένη με τις παραδόσεις. «Οι γονείς μου κυνηγούν σχεδόν όλο τους το φαγητό», λέει επίσης στο CNN η Μέτε Μπαρσελάισεν, ιδιοκτήτρια του μοναδικού ξενώνα στο Ιτοκορτουρμίιτ . «Προτιμούν τις παραδοσιακές μεθόδους, θάβοντας το φαγητό στο έδαφος για να ζυμωθεί και να διατηρηθεί. Ένα μόνο μοσχοβόδι μπορεί να προσφέρει 200 κιλά κρέας».
Και δεν είναι ότι λείπουν τα σούπερ μάρκετ ή τα εστιατόρια, όμως ο σύγχρονος κόσμος δεν έχει ακόμη καταφέρει να υπερισχύσει του παρελθόντος και της παράδοσης σε αυτό το παγωμένο νησί.
Η ανησυχία γύρω από την κλιματική αλλαγή
«Στη Γροιλανδία ακόμα και αν απομακρυνθείς έστω και 20 λεπτά μακριά από το κέντρο της πόλης φαίνεται σαν να βρίσκεσαι στη μέση του πουθενά», λέει η Νίβιακ Κορνέλιουσεν στη Lucy.
«Μπορείς να πάρεις μια κατεύθυνση και να μη σε βρει ποτέ κανείς. Μάλιστα, θα μπορούσες να περπατάς για όλη σου τη ζωή και να μη φτάσεις πουθενά. Στη Γροιλανδία συναντάς μια σιωπή που δεν τη συναντάς σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου».
Αυτή η σιωπή δεν είναι πάντα εύκολο να τη διαχειριστεί κανείς και παρότι μέσα στις τοπικές κοινότητες, που αποτελούνται από τα παραδοσιακά, πολύχρωμα σπίτια, οι ανθρώπινες σχέσεις είναι αναμφίβολα λιγότερο φρενήρεις και ενισχύονται από ένα έντονο αίσθημα συλλογικότητας, το νησί έχει ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό αυτοκτονιών. Η ανεργία, ο αλκοολισμός, η κατάθλιψη και το άγχος για την υπερθέρμανση του πλανήτη αποτελούν πραγματικές και σοβαρές προκλήσεις για τη Γροιλανδία.
«Κατά τη διάρκεια των σχολικών μου χρόνων, για παράδειγμα, πολλοί από τους φίλους μου αυτοκτόνησαν», συνεχίζει η Νίβιακ Κορνέλιουσεν.
«Αν θυμάμαι καλά, στην τάξη μου, σε ένα δημόσιο σχολείο, πέντε ή έξι άτομα αυτοκτόνησαν. Και πολλοί άλλοι συνομήλικοί μου έβαλαν τέλος στη ζωή τους με τα χρόνια. Ο πρώτος μου συμμαθητής αυτοκτόνησε όταν ήμασταν μόλις 13 ετών».
Ένας λαός που εξακολουθεί να ταλαιπωρείται
Η έρευνα Greenlandic Perspectives Survey (GPS) αποκαλύπτει ότι το 92% των κατοίκων πιστεύει πως η κλιματική αλλαγή βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, ενώ το 76% του τοπικού πληθυσμού δηλώνει ότι έχει βιώσει προσωπικά τις συνέπειές της. Σε αυτά, τον τελευταίο καιρό, προστέθηκαν και οι ανησυχίες που προκάλεσαν οι επεκτατικές βλέψεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απειλεί να θέσει το νησί υπό τον έλεγχό του.
Η αλήθεια είναι ότι αυτή η προοπτική μοιάζει ιδιαίτερα επικίνδυνη και τρομακτική για έναν πληθυσμό που έχει ζήσει έντονα την αποικιοκρατία από την Δανία. Πάντως, οι δημοσκοπήσεις μέχρι στιγμής δείχνουν ότι το 85% των κατοίκων δεν επιθυμεί την προσάρτηση στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Νομίζω ότι θα κλεινόμουν στο σπίτι και θα έβρισκα έναν τρόπο να φύγω από εδώ», λέει στην Guardian η Νίβιακ Κορνέλιουσεν, καλλιτέχνις που εργάζεται σε μουσείο του νησιού. «Είναι παράξενο να το σκέφτεσαι, γιατί δεν θέλεις να αναρωτιέσαι για τέτοια πράγματα, “τι θα γινόταν αν” και “τι όχι”. Ειδικά όταν έχεις ανθρώπους που αγαπάς και μιλάμε για τη γη στην οποία γεννήθηκες και μεγάλωσες, για την κουλτούρα που ζεις κάθε μέρα».
