Μεστά: Ένα από τα ομορφότερα μεσαιωνικά χωριά της Ελλάδας βρίσκεται στη Χίο
Από τα πιο γραφικά χωριά της νότιας Χίου είναι τα Μεστά, που διατηρούν τη μεσαιωνική αρχιτεκτονική τους, και συγκαταλέγονται στα περίφημα Μαστιχοχώρια.
Στη νότια Χίο, εκεί όπου η μυρωδιά της μαστίχας μπλέκεται με το αλάτι του Αιγαίου και ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει αιώνες πριν, τα Μεστά ξεπροβάλλουν σαν σκηνικό κινηματογραφικής ταινίας. Ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα μεσαιωνικά χωριά της Ελλάδας, χτισμένο σαν φρούριο για να προστατεύει τους κατοίκους και τον πολύτιμο θησαυρό του νησιού, τη μαστίχα. Δεν είναι τυχαίο πως όποιος βρεθεί εδώ νιώθει ότι περνά μια αόρατη πύλη και μεταφέρεται σε μια άλλη εποχή. Αφήνοντας το όχημα σας πριν την κεντρική πύλη μόλις μπείτε είναι σαν ο επισκέπτης να μεταφέρεται σε μια διαφορετική εποχή.
Η διαδρομή προς τα Μεστά είναι από μόνη της μια εμπειρία. Ξεκινώντας από τη Χώρα της Χίου, ο δρόμος κατηφορίζει προς τα Μαστιχοχώρια, περνώντας μέσα από άνυδρα τοπία, χαμηλή βλάστηση, πέτρινα χωριά και καλλιέργειες σκίνων: των δέντρων από τα οποία παράγεται η περίφημη μαστίχα. Περίπου 35 χιλιόμετρα μετά, τα Μεστά εμφανίζονται σχεδόν ξαφνικά, επιβλητικά και απόλυτα εναρμονισμένα με το τοπίο. Από μακριά μοιάζουν με πέτρινο κάστρο. Το χωριό χτίστηκε κατά τη βυζαντινή περίοδο και οργανώθηκε αργότερα από τους Γενουάτες τον 14ο αιώνα με αμυντική αρχιτεκτονική, ώστε να προστατεύεται από πειρατές και επιδρομές.
Το πρώτο πράγμα που εντυπωσιάζει τον επισκέπτη είναι η είσοδος στο χωριό. Στενά περάσματα, θολωτά καλντερίμια, πέτρινα σπίτια κολλημένα το ένα δίπλα στο άλλο και λαβυρινθώδη σοκάκια που μοιάζουν σχεδόν αδύνατο να χαρτογραφηθούν. Κι όμως, αυτή ακριβώς ήταν η λογική της κατασκευής τους. Οι στενοί δρόμοι σχεδιάστηκαν ώστε να μπερδεύουν τους εισβολείς και να προστατεύουν τους κατοίκους. Περπατώντας μέσα στα Μεστά, αισθάνεσαι πως κάθε γωνιά κρύβει μια μικρή ιστορία: ένα παλιό ξύλινο μπαλκόνι, μια πέτρινη καμάρα, μια αυλή γεμάτη βασιλικούς ή μια γιαγιά που κάθεται στην πόρτα του σπιτιού της. Όπως μου έχουν αναφέρει οι κάτοικοι του χωριού τα σπίτια, σε εκείνα τα χρόνια, επικοινωνούσα μεταξύ τους.
Η κεντρική πλατεία του χωριού αποτελεί την καρδιά των Μεστών. Εκεί χτυπά ο παλμός της καθημερινότητας, με καφενεία, μικρά μαγαζιά και ταβέρνες να απλώνονται γύρω από τον επιβλητικό ναό των Παμμεγίστων Ταξιαρχών. Η εκκλησία, χτισμένη τον 19ο αιώνα, ξεχωρίζει με το μεγάλο καμπαναριό και την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική της, ενώ στο εσωτερικό της σώζονται εντυπωσιακές εικόνες και ξυλόγλυπτα. Μην παραλείψετε να μπείτε στο επιβλητικό εσωτερικό του ναού.
Αυτό που κάνει όμως τα Μεστά ξεχωριστά δεν είναι μόνο η αρχιτεκτονική τους, αλλά η αυθεντικότητα που έχουν διατηρήσει. Παρά τη φήμη τους, δεν έχουν χάσει τον χαρακτήρα τους. Δεν θυμίζουν τουριστικό σκηνικό, αλλά έναν ζωντανό οικισμό που συνεχίζει να αναπνέει στους ρυθμούς της τοπικής ζωής. Πολλά από τα παλιά σπίτια έχουν μετατραπεί σε μικρούς ξενώνες και boutique καταλύματα, διατηρώντας την παραδοσιακή αισθητική με πέτρα, ξύλο και χειροποίητες λεπτομέρειες. Σε πολλά σπίτια θα δείτε κρεμασμένα ντοματάκια, τα οποία αποξηραίνονται φυσικά και διατηρούνται όλον τον χρόνο, αποτελώντας κομμάτι της τοπικής παράδοσης και γαστρονομίας.
Καμία επίσκεψη στα Μεστά δεν είναι ολοκληρωμένη χωρίς μια γνωριμία με τη γαστρονομία της περιοχής. Η μαστίχα πρωταγωνιστεί σχεδόν παντού: σε λικέρ, γλυκά, παγωτά, λουκούμια, ακόμα και σε αλμυρές συνταγές. Στα παραδοσιακά καφενεία αξίζει να δοκιμάσει κανείς ελληνικό καφέ αρωματισμένο με μαστίχα ή το διάσημο υποβρύχιο μαστίχας μέσα σε παγωμένο νερό. Στις ταβέρνες του χωριού, πρωταγωνιστούν οι τοπικές γεύσεις όπως κατσικάκι, χειροποίητα ζυμαρικά, μαστέλο, χιώτικα τυριά και φρέσκο ψάρι από τα γύρω χωριά.
Ξεχωριστή θέση στη γαστρονομική εμπειρία έχουν και τα γλυκά. Το μαστιχάτο παγωτό, οι δίπλες, τα αμυγδαλωτά και τα παραδοσιακά γλυκά του κουταλιού αποτυπώνουν όλη τη γεύση της Χίου σε μια μπουκιά. Πολλά μικρά μαγαζιά στο χωριό διαθέτουν τοπικά προϊόντα, από αιθέρια έλαια μαστίχας μέχρι χειροποίητα σαπούνια και λικέρ, ιδανικά για να πάρει κανείς μαζί του λίγη από τη μυρωδιά του νησιού.
Λίγο έξω από τα Μεστά, ο επισκέπτης μπορεί να ανακαλύψει και άλλες ομορφιές της νότιας Χίου. Η παραλία Αποθήκα, με τα καταγάλανα νερά και τα βότσαλα, αποτελεί ιδανική στάση για μπάνιο, ενώ το κοντινό λιμανάκι στο Λιμένα Μεστών προσφέρει μοναδικά ηλιοβασιλέματα και ατμόσφαιρα αυθεντικού ψαροχωριού. Από εκεί αναχωρούν συχνά και καραβάκια για μικρές εξορμήσεις στις γύρω ακτές.
Αξίζει επίσης μια επίσκεψη στο Μουσείο Μαστίχας Χίου, λίγα χιλιόμετρα πριν από τα Μεστά, όπου ο επισκέπτης γνωρίζει την ιστορία και τη διαδικασία παραγωγής του μοναδικού αυτού προϊόντος που έχει συνδεθεί απόλυτα με το νησί. Μέσα από διαδραστικές παρουσιάσεις και αρχειακό υλικό αποκαλύπτεται πώς η μαστίχα καθόρισε την οικονομία, την ιστορία και την αρχιτεκτονική των Μαστιχοχωρίων.
