Τι αποκαλύπτει η Ψυχολογία για τα άτομα που δεν ανεβάζουν συχνά στα social media
Η επιστήμη της Ψυχολογίας στρέφει όλο και περισσότερο το ενδιαφέρον της στους ανθρώπους που επιλέγουν συνειδητά την ψηφιακή αποχή, αναζητώντας τα βαθύτερα κίνητρα πίσω από τα «σιωπηλά» προφίλ.
Όταν κάποιος επιστρέφει από μια απόδραση, η εμπειρία του ξεδιπλώνεται σχεδόν αυτόματα στις οθόνες των γύρω του μέσα από post και ατελείωτα story. Την ίδια στιγμή, η περιήγηση στο προφίλ ενός κάποιου άλλου χρήστη μπορεί να αποκαλύψει μια τελείως διαφορετική εικόνα. Η τελευταία του δημοσίευση έγινε πριν από 2 χρόνια και ήταν απλώς μια κουνημένη, αυθόρμητη φωτογραφία του σκύλου του ή ενός τοπίου. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η πρώτη αυθόρμητη σκέψη των πολλών είναι ότι το συγκεκριμένο άτομο ίσως κρύβει κάτι, ότι είναι εσωστρεφές, αντικοινωνικό ή ότι η ζωή του είναι υπερβολικά ανιαρή για να τη μοιραστεί με τους άλλους. Η πραγματικότητα όμως, την οποία έρχεται να επιβεβαιώσει και η επιστήμη, είναι τελείως διαφορετική, καθώς όσοι δημοσιεύουν σπάνια περιεχόμενο στα προφίλ τους δεν χάνουν τις στιγμές, αλλά συχνά τις βιώνουν με μια σπάνια πληρότητα.
Tι γίνεται με αυτά τα σιωπηλά προφίλ
Η πρώτη εξήγηση κρύβεται στην εσωτερική τους ισορροπία. Ενώ η πλειονότητα των χρηστών αναζητά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια επιβεβαίωση για την εμφάνιση, την ευτυχία ή την επιτυχία, (πολλές φορές εξαρτάται και από τα likes), οι άνθρωποι που απέχουν γνωρίζουν ήδη την αξία τους και οι ψυχολόγοι χρησιμοποιούν τον όρο «σαφήνεια της αυτοαντίληψης» (self-concept clarity) για να περιγράψουν αυτή την κατάσταση. Πρόκειται για άτομα που κατανοούν βαθιά τις αξίες και τους στόχους τους, χωρίς να έχουν ανάγκη την έγκριση ψηφιακών «ξένων». Η αυτοπεποίθησή τους πηγάζει από μέσα τους και όχι από τις αλληλεπιδράσεις και τον αριθμό των ειδοποιήσεων στην οθόνη. Όταν υπάρχει πραγματική αυτοεκτίμηση, δεν υφίσταται η ανάγκη για εκατοντάδες μάρτυρες που θα την επιβεβαιώσουν.
Παράλληλα, οι άνθρωποι αυτοί έχουν αποκωδικοποιήσει την ψευδαίσθηση των social media. Αντιλαμβάνονται ότι οι πλατφόρμες λειτουργούν ως μια σκηνή θεάτρου, όπου ο καθένας προβάλλει αποκλειστικά τα highlights της καθημερινότητάς του που συνήθως πρόκειται για μία προσεκτικά φιλτραρισμένη και σκηνοθετημένη εκδοχή της.
Γνωρίζοντας ότι η σύγκριση της δικής μας, αληθινής και ενίοτε χαοτικής ζωής με την εξιδανικευμένη εικόνα των άλλων οδηγεί μαθηματικά στη δυσαρέσκεια, επιλέγουν συνειδητά να αποχωρήσουν από το τοξικό παιχνίδι του ανταγωνισμού και η στάση αυτή λειτουργεί ως ασπίδα για την ψυχική τους υγεία. Να αναφέρουμε κιόλας ότι διάφορες μελέτες που έχουν διεξαχθεί δείχνουν σταθερά ότι η μειωμένη ενασχόληση με τα social media συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης. Έτσι λοιπόν, όταν σταματά η μέτρηση της προσωπικής αξίας με βάση ακατόρθωτα πρότυπα, η καθημερινότητα αποκτά άλλη ελαφρότητα.
Αυτή η ψηφιακή αποστασιοποίηση, σε αντίθεση με τις κρατούσες προκαταλήψεις, δεν απομονώνει τον άνθρωπο, αλλά ενισχύει την αυθεντική κοινωνικότητα. Εκείνοι που απέχουν από τη διαρκή ψηφιακή έκθεση τείνουν να επενδύουν σε βαθιές, ουσιαστικές σχέσεις, επιλέγοντας να διοχετεύσουν τη συναισθηματική τους ενέργεια σε ζωντανές αλληλεπιδράσεις αντί για τη μαζική, απρόσωπη μετάδοση πληροφοριών προς ένα εφήμερο κοινό.
Εκτιμούν περισσότερο την ουσία
Θα προτιμήσουν πάντα την ιεροτελεστία ενός δίωρου καφέ και μιας ειλικρινούς συζήτησης από ένα story που προορίζεται να σβήσει μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο. Είναι οι άνθρωποι που θα τηλεφωνήσουν για να μάθουν τα νέα των φίλων τους και θα συγκρατήσουν τις λεπτομέρειες της ζωής τους επειδή νοιάζονται αυθεντικά, και όχι επειδή τις διάβασαν βιαστικά σε κάποιο feed.
Παράλληλα, η στάση αυτή φανερώνει μια βαθιά ανάγκη για τον έλεγχο της προσωπικής τους αφήγησης. Κάθε ψηφιακό αποτύπωμα, κάθε φωτογραφία που μοιράζεται κανείς στο διαδίκτυο, εκχωρεί κομμάτια της ιδιωτικότητάς του: την τοποθεσία, τις σχέσεις, τις καθημερινές του συνήθειες.
Όσοι επιλέγουν τη σιωπή, θέτουν έξυπνα και υγιή όρια, «περιφρουρώντας» την προσωπική τους ζωή για τους ίδιους και τους οικείους τους, αντί να την παραδώσουν ως θήραμα στους αλγόριθμους και στα βλέμματα των αγνώστων.
