Η ψυχολογία έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι άνθρωποι που είναι σε φόρμα στα 60 και 70 τους δεν είναι πάντα οι πιο πειθαρχημένοι, αλλά μάλλον εκείνοι που έχουν κάνει την άσκηση τρόπο ζωής τους
Για χρόνια επικρατεί η άποψη ότι η καλή φυσική κατάσταση απαιτεί πειθαρχία, συνέπεια και ισχυρή θέληση. Ωστόσο, παρατηρώντας ανθρώπους που παραμένουν δραστήριοι μέχρι τα 60 ή τα 70 τους, φαίνεται πως η πραγματικότητα δεν είναι πάντα τόσο απλή.
Πολλοί δεν μιλούν για θυσίες ή αυστηρές ρουτίνες, ούτε για το ότι αναγκάζονται να ασκηθούν. Απλώς κινούνται, το κάνουν για χρόνια και συχνά δεν το θεωρούν καν άσκηση. Η ψυχολογία της συμπεριφοράς δείχνει ότι δεν πρόκειται τόσο για πειθαρχία, όσο για τον τρόπο με τον οποίο δημιουργείται και διατηρείται μια συνήθεια.
Άνω των 60 και σε φόρμα: Δεν είναι θέμα πειθαρχίας
Όταν η άσκηση βασίζεται μόνο στο κίνητρο, υπάρχει ένα βασικό πρόβλημα: πρέπει να αποφασίζεις κάθε μέρα αν θα την κάνεις. Με τον καιρό αυτό κουράζει. Τη μία μέρα έχεις διάθεση, την επόμενη όχι, και έτσι πολλές συνήθειες εγκαταλείπονται.
Ωστόσο, κάποια στιγμή αυτό αλλάζει. Μελέτες δείχνουν ότι όταν μια δραστηριότητα επαναλαμβάνεται συχνά στο ίδιο πλαίσιο, παύει να χρειάζεται συνειδητή σκέψη και γίνεται μέρος της καθημερινής ρουτίνας.
Μία από τις πιο γνωστές μελέτες, με επικεφαλής την ερευνήτρια Phillippa Lally, εξέτασε πώς δημιουργούνται οι συνήθειες στην καθημερινή ζωή. Οι συμμετέχοντες προσπάθησαν να εντάξουν μικρές αλλαγές, όπως το καθημερινό περπάτημα. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι χρειάζονται κατά μέσο όρο 66 ημέρες για να γίνει μια συμπεριφορά αυτόματη.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο, όμως, δεν ήταν ο αριθμός, αλλά το γεγονός ότι η διαδικασία δεν ήταν τέλεια. Υπήρχαν μέρες που οι συμμετέχοντες δεν τα κατάφερναν. Παρ’ όλα αυτά, η συνήθεια δεν διακόπηκε. Με άλλα λόγια, δεν χρειάζεται τελειότητα, αλλά επανάληψη.
Γιατί πολλές ρουτίνες δεν διαρκούν
Από εκεί και πέρα γίνεται πιο ξεκάθαρο γιατί πολλοί άνθρωποι εγκαταλείπουν τις προσπάθειές τους. Συνήθως δεν φταίει η έλλειψη γνώσης, αλλά το ότι ξεκινούν με πολύ απαιτητικές ρουτίνες, μη ρεαλιστικά προγράμματα ή δραστηριότητες που δεν ταιριάζουν στην καθημερινότητά τους.
Μελέτες δείχνουν ότι τα εξωτερικά κίνητρα, όπως η καλύτερη εμφάνιση ή η πρόληψη προβλημάτων υγείας, βοηθούν στο ξεκίνημα, αλλά δεν αρκούν για τη συνέχεια. Για να διατηρηθεί μια συνήθεια, χρειάζεται κάτι πιο σταθερό, που να μην εξαρτάται από τη διάθεση της στιγμής.
Καθημερινότητα
Σημαντικό ρόλο παίζει και ο τρόπος ζωής. Για πολλούς ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, η κίνηση δεν προέρχεται από μια οργανωμένη προπόνηση, αλλά από την ίδια την καθημερινότητα: περπάτημα για ψώνια, δουλειές στο σπίτι, ανέβασμα σκαλιών.
Αυτές οι μικρές, συνεχείς κινήσεις μπορούν να είναι πιο εύκολες στη διατήρηση μακροπρόθεσμα από ένα αυστηρό πρόγραμμα άσκησης. Δεν απαιτούν συγκεκριμένη ώρα, αλλά εντάσσονται φυσικά στην καθημερινή ροή.
Περιβάλλον
Η συνέπεια δεν εξαρτάται μόνο από το άτομο. Το περιβάλλον παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Όταν μια δραστηριότητα συνδέεται με κάτι ήδη υπάρχον, όπως μια βόλτα μετά το πρωινό, είναι πιο εύκολο να διατηρηθεί. Ακόμη πιο ισχυρή γίνεται μια συνήθεια όταν εμπλέκονται και άλλοι άνθρωποι, καθώς δημιουργείται ένα αίσθημα δέσμευσης που δύσκολα παρακάμπτεται.
Με τα χρόνια αλλάζει και ο τρόπος που οι άνθρωποι βλέπουν τη δραστηριότητά τους. Όσοι παραμένουν ενεργοί για δεκαετίες δεν συγκρίνουν τον εαυτό τους με το παρελθόν, αλλά με το αν συνεχίζουν να κινούνται σήμερα.
