Art Athina 2026 στο Onassis Ready: Η ελληνική φουάρ σύγχρονης τέχνης επιστρέφει πιο ανθρώπινη και πιο κοντά στην ιστορία της πόλης

Η χαρά, η γειτονιά, η περιέργεια βρίσκονται στην καρδιά της Art Athina 2026 που ανανεώνει τη σχέση της με την πόλη και αναπτύσσει τη σχέση της με ένα νέο κοινό.

Όπως η τέχνη έχει τη δύναμη να μεταλλάσσεται συνεχώς και να επινοεί με τα μέσα της τον εαυτό της, έτσι η Art Athina, φέτος, μας υποδέχεται διαφορετική, σε ένα νέο περιβάλλον. Υιοθετεί την αμεσότητα της γειτονιάς και εναρμονίζεται με το βιομηχανικό τοπίο και την οικιστική του ζώνη αγκαλιάζοντας αυτή τη διαδρομή από το ιστορικό κέντρο της πρωτεύουσας σε μία άλλη της όψη, «βαθύτατα ανδρική», όπως την αποκάλεσε ο Αντώνης Κούρκουλος, Γενικός Διευθυντής της Art Athina.

Στον χώρο του Onassis Ready, η Art Athina 2026 γίνεται ξανά ένας «τόπος γνωριμίας των πολλών με τη σύγχρονη ελληνική τέχνη», όπως το έθεσε χαρακτηριστικά η Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Ιδρύματος Ωνάση, Αφροδίτη Παναγιωτάκου. Εκεί όπου νιώθεις άνετα να περιεργαστείς και να ανακαλύψεις τη δημιουργία, που δεν βρίσκεται στο βάθρο. Αλλά και μία αφορμή για να κατανοήσεις ότι αυτή αφορά έναν «συνδυασμό» του κόπου και της πνευματικής αξίας των καλλιτεχνών με την έννοια του οικονομικού αντιτίμου. Στη μεγάλη ελληνική φουάρ, «το κοινό κάθε χρόνο διευρύνεται», για τη Γιάννα Γραμματοπούλου διοργανώτρια της Art Athina και Πρόεδρο του Πανελληνίου Συνδέσμου Αιθουσών Τέχνης. Και η τριακοστή τρίτη διοργάνωση επανασυστήνεται σε αυτό με τις προκλήσεις και τα ερεθίσματα, που μπορεί να φέρει ένα καινούργιο πλαίσιο έκφρασης, δίνοντας «σημασία στην ανθρώπινη διάσταση και στην οικειότητα». Κάτι τέτοιο φαίνεται, μεταξύ άλλων στην ενότητα “ON SITE” σε επιμέλεια του εικαστικού και Καθηγητή της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, Κωστή Σταφυλάκη. Φοιτητές της Σχολής μαζί με τους κατοίκους, ανθρώπους του Συλλόγου των εργατικών πολυκατοικιών και του ΚΑΠΗ Αγίας Άννης συνδημιουργούν την περφόρμανς «Αιματοβαμμένη πανήγυρις (με ιδρωμένους ναύτες και βελούδινο αγριογούρουνο)» χρωματίζοντας το δικό τους κομμάτι της κοινωνίας με τους μύθους και τις λαϊκές αναφορές τους. Ή στα εκπαιδευτικά προγράμματα των παιδιών, με την περιήγησή τους στο Ρέντη να απεικονίζεται στις ζωγραφιές τους, εκπληρώνοντας τη ρήση του «η τέχνη έχει τη δύναμη να αλλάξει τον κόσμο γύρω μας», για τον Επικεφαλής της παραγωγής, Ευάγγελο Χαραλάμπους.

Στο φόντο το έργο Dial-A-Poem Switzerland σε μία νέα εκδοχή του Flux Laboratory, παρουσιάζει ένα γιγάντιο τηλέφωνο, με τους αριθμούς που σχηματίζεις στο καντράν του να ενεργοποιούν φωνές καλλιτεχνών και συγγραφέων που απαγγέλουν ποιήματα. Ένας ποιητικός τρόπος για να ξεκινήσει η διαδρομή στα ενδότερα της διοργάνωσης.

Μία πρώτη στάση στην Art Athina 2026: Ορισμένα σημεία που ξεχώρισαν

Η μεγάλη ελληνική φουάρ εκτείνεται σε τρεις διαφορετικούς ορόφους, με προσεκτικά διαρρυθμισμένα περίπτερα των είκοσι έως σαράντα τετραγωνικών μέτρων, που κρύβουν μέσα τους όλη τη δυναμική της σύγχρονης καλλιτεχνικής παραγωγής. Εξήντα πέντε αίθουσες τέχνης συνυπάρχουν σε ένα κοινό πεδίο, ανάμεσά τους και έξι διεθνείς γκαλερί.

Στην αρχή της έκθεσης για πρώτη φορά ένα πωλητήριο της Art Athina προσφέρει τα αναμνηστικά του στα χρώματα της φετινής διοργάνωσης σε λευκό και κόκκινο. Στο ενδιάμεσο στο Onassis Lounge ένας μεταλλικός καναπές του Yohji Yamamoto αντιπαραβάλλεται με ένα κομμάτι της δισκοθήκης του μεγάλου ραδιοφωνικού παραγωγού Γιάννη Πετρίδη με εμβληματικά βινύλια των ‘60s και τον Αρχάγγελο του Γιαννούλη Χαλεπά από τη συλλογή του Ιδρύματος Ωνάση.

Πώς είναι να κάνεις την εμφάνισή σου στην Art Athina για πρώτη φορά; Το ανεξάρτητο project space “Association of Art Friends – Sessions” από την Κόρινθο τολμά, επιλέγοντας να παραμείνει πιστό στη λευκότητα των booths με την ατομική έκθεση σύγχρονης τέχνης “Lucky” της εικαστικού Στέλλας Χριστοφή. Τα υφαντά της από αλάτι με μία μυστική τεχνική σταθεροποίησης φέρουν μοτίβα και αναφορές από την Κρήτη και τις Κυκλάδες με μοτίβα, όπως το μάτι, σύμβολο προστασίας από το κακό ή ο ρόμβος, που συμβολίζει τη μήτρα, που προστατεύει το έμβρυο. Το αλάτι που έριχναν στην είσοδο των σπιτιών για προστασία ή το αντάλλαζαν στη θέση του χρυσού νομίσματος στην Αφρική την εποχή των πολέμων για αγορά καμηλών γίνεται η πολύτιμη πρώτη ύλη, το τυχερό φυλαχτό, που κουβαλά την πολιτισμική κληρονομιά αιώνων.

Στην a.antonopoulou art gallery, η Gabriella Simossi, καλλιτέχνης και σύζυγος του Γιάννη Γαΐτη, έρχεται στο προσκήνιο, με τη σειρά των ζωγραφικών της κολάζ και των γλυπτών της, ως αυθύπαρκτη δημιουργός, μέσα από την ενεργή και πολύ συγκινητική προσπάθεια της κόρης της Λορέττας για την αποκατάσταση της αξίας της.

Σε μία άλλη εποχή, η ελληνοφινλανδή Μυρτώ Ξανθοπούλου, που πέρυσι έλαβε το βραβείο της Art Athina για Νέο Καλλιτέχνη διακρίνεται στη γκαλερί CITRONNE με το αθόρυβα υπαρξιακό έργο της ΦΟΡΕΒΕΡ, 2026. Πάνω στο τσαλακωμένο, acid-free χαρτί του, χρωματισμένο και ζωγραφισμένο με ινδικό μελάνι, οι κάθετοι άξονες που θυμίζουν τα ίχνη της αυτόματης γραφής και μαζί τους σχηματισμούς από περίτεχνο κέντημα, κρύβουν στην άκρη τους ένα ανεστραμμένο «για πάντα», ρυθμικό και επαναλαμβανόμενο, σαν υπόσχεση.

Ως περίτεχνα εργόχειρα, παρμένα από μεσαιωνικά χειρόγραφα-κώδικες, τα έργα της Ιφιγένειας Σδούκου στη γκαλερί ekfrasi yianna grammatopoulou, όπως η “Atropos Belladonna”, μοιάζουν με ποπ, meta-ταπισερί με τα απόκοσμα πλάσματα και τη μυστικιστική τους ατμόσφαιρα να κινούνται μεταξύ ψευδαίσθησης και ονείρου.

Ένα ολόκληρο περίπτερο, φτιαγμένο από μπλε και λευκή πορσελάνη, που θυμίζει τα prints Toile de Jouy κλέβει τα βλέμματα. Η εγκατάσταση “Caryatids on A Break” της Γαλλίδας Capucine Pageron για το θερινό residency της στη γκαλερί Sealed Earth είναι γεμάτη χιούμορ, φρεσκάδα και μία προσέγγιση του ελληνικού πολιτισμού με τη ματιά της γενιάς της και χωρίς αρχαιοπρέπεια. Οι Καρυάτιδες, οι πλέον αρχετυπικές μορφές που σηκώνουν το βάρος της ιστορίας, εν μέσω καύσωνα, γίνονται πρωταγωνίστριες των έργων της, εγκαταλείποντας τα συνήθη τους καθήκοντα. Σε ένα διάλειμμα για καφέ στο κέντρο της πόλης, βρίσκουν καταφύγιο πλησίον ενός κλιματιστικού, σε μια βόλτα στα τουριστικά μαγαζιά ή στον ίσκιο των νεραντζιών. Η μνημειακή τους μορφή συναντά την παράλογη καθημερινότητα της πόλης, με υλικά της τα γυαλιστερά υαλώματα, το μελάνι του κοβαλτίου και τον πηλό, δείχνοντας επιτέλους τρυφερότητα σε ένα σύμβολο αντοχής.

Το ανεπανάληπτο συναίσθημα της πρώτης φοράς αποκαλύπτεται σε κάθε δυνατή εμπειρία, από το πρώτο πεφταστέρι μέχρι το πρώτο οργισμένο fuck-off, μέσα από τη, σχεδόν συνθηματική, σειρά έργων “First Times” της Όλγας Μηλιαρέση-Φωκά από χαραγμένο γυαλί και μέταλλο για τη Breeder Athens. Η πυκνότητα του χρώματος έχει πάντα τη δική της πρωτογενή δύναμη.

Στο CHROMA II στη γκαλερί Sianti, ο Αμερικανός Peter Reginato, που στο παρελθόν έχει δηλώσει με χιούμορ ότι στα νέα του έργα παίζει με τις επάλληλες στρώσεις χρώματος σχεδόν σε έναν “cubism for dummies”, οι χρωματικές του συνθέσεις μοιάζουν να αποδρούν από τις ζωγραφικές επιφάνειες κυριαρχώντας στο περιβάλλον.

Ένα επιβλητικό memento mori του Αργεντινού καλλιτέχνη Corcho με τίτλο “Nine Deadmen” στέκει ως το πιο αποφαντικό σχόλιο πάνω στο νόημα της ύπαρξης στο booth του Wilhelmina’s Hydra. Εννέα επιχρυσωμένα αγαλματίδια που παραπέμπουν στα χολιγουντιανά Όσκαρ, κρύβουν μέσα τους τον αριθμό της καθαρής συνείδησης στην ιαπωνική βουδιστική φιλοσοφία. Όμως, οι νεκροκεφαλές με τα κοστούμια λάμπουν ως ηθικό δίδαγμα για την ανθρώπινη συνθήκη. Για τη δόξα, τον πλούτο, το θέαμα, τα εφήμερα τρόπαια της καπιταλιστικής κοινωνίας και τη ματαιότητά τους.

Σε έναν ανάλογο κριτικό τόνο, στη γκαλερί Kourd, η ροζ μεταλλική προτομή της Kimiko Yoshida, μία αυτοπροσωπογραφία της ως μαύρης γυναίκας και τον τίτλο “Pourquoi naître esclave”, με αφετηρία το γλυπτό La Négresse captive του Jean-Baptiste Carpeaux, παίζει με τη γνώριμη φόρμα των ιστορικών κεφαλών των μεγάλων μουσείων της Δύσης. Στο έργο το διαχρονικό ζήτημα της φυλετικής διάκρισης, εξελίσσεται και αποκτά φεμινιστικές προεκτάσεις, θίγοντας την αποικιοκρατική αναπαράσταση της έγχρωμης γυναίκας.

Η Art Athina θα διαρκέσει έως τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου

Onassis Ready,

Στράτη Τσίρκα 2, Αγ. Ιωάννης Ρέντης