Μπιενάλε Βενετίας 2026: Το ελληνικό περίπτερο κάνει πρεμιέρα μέσα σε φορτισμένο κλίμα
Εγκαινιάζεται σήμερα 7 Μαίου στις 16.00 (τοπική ώρα) το Ελληνικό Περίπτερο στη φετινή Μπιενάλε της Βενετίας, με ένα δωμάτιο απόδρασης, το «Escape Room», του εικαστικού και αρχιτέκτονα Ανδρέα Αγγελιδάκη, σε επιμέλεια του Γιώργου Μπεκιράκη.
Η φετινή διοργάνωση όμως δεν θυμίζει τις προηγούμενες χρονιές. Η 61η Διεθνής Έκθεση Τέχνης της Βενετίας έχει βρεθεί στο επίκεντρο μεγάλων αντιδράσεων, πολιτικών εντάσεων και διαδηλώσεων.
Τι είναι η Μπιενάλε της Βενετίας;
Η Μπιενάλε (Biennale) θεωρείται μία από τις σημαντικότερες εκθέσεις σύγχρονης τέχνης στον κόσμο. Κάθε χώρα έχει το δικό της περίπτερο και παρουσιάζει έναν καλλιτέχνη ή μια καλλιτεχνική πρόταση. Η Ελλάδα συμμετέχει εδώ και δεκαετίες με το δικό της περίπτερο στα Giardini της Βενετίας.
Το ελληνικό «Escape Room»
Το έργο του Ανδρέα Αγγελιδάκη μετατρέπει το Ελληνικό Περίπτερο σε ένα μεγάλο «escape room», δηλαδή σε έναν χώρο που μοιάζει με παιχνίδι απόδρασης. Οι επισκέπτες δεν βλέπουν μόνο έργα τέχνης. Μπαίνουν μέσα σε ένα περιβάλλον που θέλει να τους κάνει να σκεφτούν την ιστορία, την πολιτική και την έννοια της αλήθειας.
Το έργο βασίζεται στην αλληγορία του Σπηλαίου του Πλάτωνα και μιλά για το πώς πολλές φορές οι άνθρωποι βλέπουν μόνο μια «εικόνα» της πραγματικότητας και όχι όλη την αλήθεια. Ο καλλιτέχνης φέρνει αυτή την ιδέα στο σήμερα, στην εποχή των social media, της παραπληροφόρησης και του λαϊκισμού.
Αφετηρία του έργου το 1934, το "Έτος Μηδέν" όπως το αποκαλεί ο εικαστικός, τη χρονιά που οι Ναζί ξεκίνησαν τους διωγμούς κατά των ομοφυλόφιλων, ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι συναντιούνται για πρώτη φορά στη Βενετία στον απόηχο των σαρωτικών εκλογικών επικρατήσεων τους, και όπου παράλληλα εγκαινιάζονται δύο νέα περίπτερα στην Μπιενάλε: της Αυστρίας, και της Ελλάδας. Από εκεί ο εικαστικός αρχίζει το ταξίδι διερεύνησης της ζωής του Ελληνικού Περιπτέρου μέσα από το ιστορικό πρίσμα της Ελλάδας και της Ιταλίας.
Ένα έργο με πολιτικά μηνύματα
Το «Escape Room» συνδέει το παρελθόν με το σήμερα. Το ίδιο το ελληνικό περίπτερο, που χτίστηκε το 1934, γίνεται μέρος της αφήγησης. Ο Ανδρέας Αγγελιδάκης εξετάζει πώς η ιστορία, η πολιτική και η εθνική ταυτότητα επηρεάζουν ακόμα τις κοινωνίες σήμερα.
Μέσα από γλυπτά, εγκαταστάσεις και αφηγηματικά στοιχεία, το έργο προσπαθεί να ανοίξει μια συζήτηση γύρω από την ελληνικότητα, την εξουσία και τη συλλογική μνήμη.
«Καλούμαστε ν' αποδράσουμε από εκδοχές του εαυτού μας που δέχονται μια κατάσταση. Το Escape Room το παρουσιάζω σαν διασκέδαση, χωρίς όμως να κάνω κάτι να φαίνεται αστείο, ενώ δεν είναι» επεσήμανε στη συνέντευξη Τύπου ο διεθνής δημιουργός του οποίου οι εικαστικές εγκαταστάσεις προσεγγίζουν συχνά την Ιστορία μέσα από μετατοπίσεις, παραμορφώσεις, ανατροπές και χιούμορ.
Η Μπιενάλε μέσα σε πολιτική θύελλα
Η φετινή Μπιενάλε έχει προκαλέσει πολλές αντιδράσεις λόγω της επιστροφής της Ρωσίας στη διοργάνωση, για πρώτη φορά μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Κατά τη διάρκεια των δημοσιογραφικών previews έγιναν μεγάλες διαμαρτυρίες έξω από το ρωσικό περίπτερο. Μέλη των Pussy Riot και της ουκρανικής οργάνωσης FEMEN φώναζαν συνθήματα υπέρ της Ουκρανίας, ενώ άναψαν καπνογόνα στα χρώματα της ουκρανικής σημαίας. Την ίδια στιγμή, φιλοπαλαιστίνιοι διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στον χώρο της έκθεσης διαμαρτυρόμενοι για τη συμμετοχή του Ισραήλ.
Η απόφαση να επιστρέψει η Ρωσία στη Μπιενάλε προκάλεσε αντιδράσεις και από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ε.Ε. ανακοίνωσε ότι παγώνει χρηματοδότηση ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ προς τη διοργάνωση, ενώ περισσότεροι από 20 υπουργοί Πολιτισμού ευρωπαϊκών χωρών υπέγραψαν επιστολή ζητώντας να μη συμμετέχει η Ρωσία. Ανάμεσά τους ήταν και η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.
Φωτογραφία: AP news
Χωρίς τα γνωστά βραβεία φέτος
Η κρίση στη Μπιενάλε έγινε ακόμα μεγαλύτερη όταν παραιτήθηκε ολόκληρη η διεθνής κριτική επιτροπή. Έτσι, για πρώτη φορά ακυρώνονται τα γνωστά βραβεία Χρυσού και Αργυρού Λέοντα. Στη θέση τους θα δοθούν τα «Λιοντάρια των Επισκεπτών», δηλαδή βραβεία που θα αποφασίσει το ίδιο το κοινό με ψηφοφορία.
Και μια δικαστική εξέλιξη για την ελληνική συμμετοχή
Λίγο πριν τα εγκαίνια προέκυψε και ένα θέμα με την ελληνική συμμετοχή. Το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε την απόφαση για τον ορισμό της ελληνικής εκπροσώπησης, κρίνοντας ότι υπήρξαν προβλήματα στη διαδικασία επιλογής.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, η παρουσία της Ελλάδας στη
Μπιενάλε δεν επηρεάζεται και το έργο παρουσιάζεται κανονικά.
Πότε ανοίγει για το κοινό: Η 61η Μπιενάλε της Βενετίας ανοίγει επίσημα για το κοινό στις 9 Μαΐου και θα διαρκέσει μέχρι τις 22 Νοεμβρίου 2026.
ESCAPE ROOM | ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΓΓΕΛΙΔΑΚΗΣ, Μπιενάλε Βενετίας 2026 - Ελληνικό Περίπτερο | Giardini, Βενετία, Ιταλία
Επιμέλεια: Γιώργος Μπεκιράκης
Εθνικός Επίτροπος Μητροπολιτικός Οργανισμός Μουσείων Εικαστικών
Τεχνών Θεσσαλονίκης -ΜΟΜUS
