Το νέο καλλιτεχνικό πρόγραμμα της Στέγης κρύβει ένα διαφορετικό ξεκίνημα: τη σύνδεση με τη μόδα
Αυτή τη σεζόν, στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, το πεδίο της μόδας έρχεται να συμπορευθεί ισότιμα με όλες τις άλλες μορφές τέχνης που συγκινούν και εμπνέουν, ξεκινώντας από το πρώτο και σημαντικότερο στάδιο της εκπαίδευσης.
Στην τρίτη πιο κουλ γειτονιά του κόσμου, όπως ψήφισε τον Νέο Κόσμο το περιοδικό Time, η τουλάχιστον στη γειτονιά με το πιο «όμορφο όνομα» όπως το έθεσε η Καλλιτεχνική Διευθύντρια της Στέγης, Αφροδίτη Παναγιωτάκου, στην ταράτσα του έβδομου ορόφου παρουσιάσθηκε ένα πρόγραμμα με βασικό του μήνυμα τη φράση του Brian Eno “the only product of art is feelings”. Μια φράση που κυκλοφορεί ανυπόγραφα στις αφίσες του μετρό και στους δρόμους της Αθήνας, και πολλοί, ασυναίσθητα, συνέδεσαν ήδη με το ύφος, τις αξίες και την αισθητική της Στέγης.
Στα χέρια κάθε παρευρισκομένου, ένα κουτί. Με το μήνυμα «στη Στέγη μετράμε τον χρόνο σε συναισθήματα». Μέσα του ρολόγια που έχουν επιλεγεί τυχαία, από αυθεντικά παλιατζίδικα της Αθήνας, άλλα ραγισμένα άλλα όμορφα με μια γοητεία νοτισμένη, που δεν εκπνέει. Πίσω από την ιδέα, ο νέος Head of Fashion της Στέγης, Σταύρος Καρέλης. Μιλώντας για τον χρόνο η Στέγη φέτος γίνεται δεκαέξι χρόνων, «αυτή η επαναστατημένη έφηβη με τις διαφορετικές διαθέσεις και τα ακραία συναισθήματα που αδημονεί για το μέλλον, ζώντας με απόλυτη δυναμική και ούσα παρούσα το παρόν», όπως την περιέγραψε η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, εκείνη που τη βοήθησε να μεγαλώσει.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, στη δίψα για το νέο, στην έμφυτη περιέργεια στην ανάγκη να εκτεθείς στα πολλά και διαφορετικά ερεθίσματα της ζωής, η μόδα έρχεται να προστεθεί σε ένα πρόγραμμα γεμάτο θέατρο, σινεμά, χορό, εικαστικά και νέες τεχνολογίες, στέκοντας ισότιμα με τις άλλες πτυχές του πολιτισμού. Αυτή που μπορεί να είναι αποκομμένη στη λαμπερή φούσκα του lifestyle, όμως εδώ συνυπάρχει με άλλα πεδία της τέχνης, συνδιαλέγεται και επικοινωνεί σε ένα ευρύτερο φάσμα. Για να γίνει το πιο όμορφο κομμάτι αυτών των ζυμώσεων.
Αν η τέχνη είναι «ο συνδετικός ιστός που ενώνει την κοινωνία, την παιδεία, την υγεία», κατά τον Πρόεδρο του Ιδρύματος Ωνάση, Αντώνη Παπαδημητρίου, η μόδα είναι το τολμηρό νέο βήμα που δηλώνει ότι η Στέγη θέλει να συμβαδίζει με τους ανθρώπους με κάθε δημιουργικό τρόπο, που τους αφορά.
Η μόδα μπαίνει πλέον στη Στέγη «όχι ως γκλαμουριά και έκφραση status αλλά ως χώρος δημιουργίας και ως χώρος, στον οποίον μπορεί κάποιος να στραφεί όταν δεν μπορεί να δηλώσει εύκολα πώς νιώθει, ποιος είναι, σε τι πιστεύει. Ένας σιωπηλός άνθρωπος μπορεί να δείξει ποιος είναι, τι πιστεύει και πώς νιώθει μέσα από τα ρούχα που φοράει», διακρίνει η Αφροδίτη Παναγιωτάκου.
Η μόδα αντικείμενο μελέτης και πειραματισμού μέσα από τη σύμπραξη με το Central Saint Martins
«Είπαμε να πάμε στην εκκίνηση των πραγμάτων κι αυτό σημαίνει για εμάς εκπαίδευση», μας εισάγει σε αυτή τη νέα κατεύθυνση ο Σταύρος Καρέλης. «Το ξεκίνημα σε έναν τομέα που πολύ γενναία και διορατικά επιλέγεται να ενταχθεί παράλληλα με όλες τις άλλες μορφές τέχνης».
Στα πλαίσια του προγράμματος υποτροφιών Onassis AiR, τα Onassis AiR Fashion residencies 2026-2027 σηματοδοτούν μια αποκλειστική συνεργασία με τον πιο αναγνωρισμένο πανεπιστημιακό θεσμό σε σχέση με τη μόδα, το Central Saint Martins του Λονδίνου. Εκεί από όπου έχουν αποφοιτήσει ονόματα που έχουν σημαδέψει τη μόδα, όπως ο Alexander McQueen και το αμφιλεγόμενο πρόσωπο των ημερών, ο John Galliano. Κι εκεί γίνεται και η αναπόφευκτη αναφορά στο εμβληματικό τραγούδι, που καθόρισε τη γενιά των ‘90s, το “Common People” των Pulp: “She came from Greece, she had a thirst for knowledge, she studied sculpture at Saint Martin's College” και τη φημολογία για το ποια ήταν εκείνη η Ελληνίδα για την οποία τραγουδούσε ο Jarvis Cocker. Το ουσιαστικό εγχείρημα γίνεται υπό την επίβλεψη του Διευθυντή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Μόδας, Fabio Piras ως μέντορα, επιλέγοντας τέσσερις προσκεκλημένους σχεδιαστές (residents), οι οποίοι μέσα στο 2026 και στο 2027 θα βρεθούν στην Αθήνα.
Στο βίντεο που παίζει λέξεις κλειδί, όπως δεξιοτεχνία, design, βιωσιμότητα, το να δημιουργείς με τα χέρια, κοινωνική υπευθυνότητα, κληρονομιά, κουλτούρα, οριοθετούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα ανθίσει αυτή η αγάπη για το ένδυμα. Εικόνες και δημιουργίες των τεσσάρων υποτρόφων, του Ινδού Dhruv Bandil, της Βελγίδας Saskia Lenaerts, του Έλληνα Μάρκελλου Πολυδώρου και του Βρετανού Yodea-Marquell Williams μας προδιαθέτουν για το δικό τους δημιουργικό σύμπαν.
Φέτος, το Onassis AiR συμπληρώνει οκτώ χρόνια που υποστηρίζει την καλλιτεχνική έρευνα και διαδικασία, «ένα πρόγραμμα που αφουγκράζεται τι συμβαίνει στον κόσμο κι αλλάζει», όπως δήλωσε η Νεφέλη Μυρωδιά πολιτιστική παραγωγός και επικεφαλής του προγράμματος. Και η μόδα ως ζωηρή, πολύχρωμη έκφανση της κοινωνίας και της ζωής, δεν μπορεί να παραβλεφθεί.
Το Onassis AiR αγκαλιάζει πλέον και την έκφραση μέσω του fashion design, δίνοντας τον χώρο να αναπτυχθούν fashion studios στον πρώτο όροφο των εγκαταστάσεων του Onassis Ready. Τα δημιουργικά «ατελιέ» των ανερχόμενων σχεδιαστών, που ήδη έχουν αρχίσει την επαγγελματική τους πορεία διεθνώς, χτίζοντας τις δικές τους συλλογές, θα ανοίξουν κατά τη διάρκεια των open days, τρεις φορές, για τις ημέρες 27 και 28 Νοεμβρίου 2026, 9 και 10 Απριλίου 2027, καθώς και 25 και 26 Ιουνίου 2027. Μέσα από αυτή την ανοικτότητα, καλούν το κοινό να ανακαλύψει εκ των έσω τη δημιουργική διαδικασία και τα εν εξελίξει έργα, μέσα και από τη γνώριμη παρουσίαση ενός ντεφιλέ. Μέσα στο βιομηχανικό τοπίο του Ρέντη θα προστεθεί και ο «βιομηχανικός οίκος των ραπτομηχανών», όπως προσθέτει χαριτολογώντας η Αφροδίτη Παναγιωτάκου.
Ρωτώντας τη Νεφέλη Μυρωδιά ποιο ήταν το κριτήριο με το οποίο επιλέχθηκαν οι τέσσερις υπότροφοι μοιράζεται στο Bovary πως «πέρα από το portfolio και τα δυναμικά τους πρότζεκτ, εκείνο που είχε ιδιαίτερη βαρύτητα ήταν το πώς τα καινούργια τους σχέδια συνδέονται με την Αθήνα ή το κατά πόσο οι ίδιοι θέλουν να εμπνευστούν από την Αθήνα, όχι κάτι το αποκομμένο με το εδώ, οπότε οι άνθρωποι που επιλέξαμε να έρθουν είναι και άνθρωποι που μπορούν να εμπνευστούν από το τοπίο, να κάνουν νέες γνωριμίες και αυτό που θα προκύψει να έχει μία σύνδεση με την Ελλάδα».
Όσο για το πώς επιλέχθηκε τώρα να ενταχθεί η μόδα στον καλλιτεχνικό προγραμματισμό της Στέγης; «Θέλουμε πλέον και οι εφαρμοσμένες τέχνες στις οποίες ανήκει η μόδα να γίνουν μέρος της ευρύτερης καλλιτεχνικής σκηνής. Θεωρούμε ότι έχουν θέση μέσα σε αυτό και θέλουμε να δώσουμε ευκαιρίες σε αυτούς τους δημιουργούς, που έρχονται από τη μόδα και το design να συνυπάρξουν με δημιουργούς από τα υπόλοιπα πεδία, οπότε όλο αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον, γιατί μέσα στο πρόγραμμα Onassis AiR μπορεί ένας άνθρωπος που κάνει σχεδιασμό μόδας να συνυπάρξει με μία μουσικό ή έναν εικαστικό και θέλουμε να δούμε το πώς αυτή η συνύπαρξη μπορεί να εμπνεύσει η μία την άλλη, σαν ένα οικοσύστημα. Γιατί συνήθως οι άνθρωποι της μόδας λειτουργούν μέσα στον δικό τους κύκλο, ενώ τώρα θα έχουν την ευκαιρία να συνυπάρξουν με δημιουργούς από άλλα πεδία και έχουμε δει ότι δημιουργούνται πολύ ενδιαφέρουσες συνεργασίες αλλά και το πώς εμπνέει και μπορεί να επηρεάσει η μία τέχνη την άλλη», είναι η σκέψη με την οποία καλωσορίζει τη μόδα στη Στέγη.
