Ο Καβάφης «επιστρέφει» στην Αθήνα: Το νέο γλυπτό που απέκτησε η πόλη
Το Ίδρυμα Ωνάση παρέδωσε στον Δήμο Αθηναίων το γλυπτό που απεικονίζει τον Κ. Π. Καβάφη, ένα νέο τοπόσημο στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου.
Ανήμερα της επετείου γέννησης και θανάτου του Αλεξανδρινού ποιητή (29/4), το Ίδρυμα Ωνάση σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων προσκαλούν από σήμερα και για πάντα κατοίκους, επισκέπτες και περαστικούς να καθίσουν δίπλα στον Κωνσταντίνο Καβάφη και να «συνομιλήσουν» μαζί του, έστω για λίγο, στρέφοντας το βλέμμα τους προς την πόλη και τον ζωντανό αστικό της ιστό.
Σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων, το Ίδρυμα Ωνάση παρέδωσε επίσημα χτες, στις 28 Απριλίου, το γλυπτό που απεικονίζει τον Κ. Π. Καβάφη, έργο του γλύπτη Πραξιτέλη Τζανουλίνου, στον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, μπροστά από την Ωνάσειο Βιβλιοθήκη και την Onassis Mandra. Ένα νέο τοπόσημο της πόλης που σηματοδοτεί μια ακόμα επιστροφή του Καβάφη στην Αθήνα, μετά τα εγκαίνια του Αρχείου Καβάφη τον Νοέμβριο του 2023 από το Ίδρυμα Ωνάση.
Το γλυπτό του Κ.Π Καβάφη είναι το νέο τοπόσημο της Δ. Αρεοπαγίτου
«Αγαπώ τόσο πολύ τας Αθήνας», έγραφε ο Καβάφης το 1903. Μια πόλη που πάντα τον γοήτευε. Εδώ αναζητούσε την αναγνώριση, εδώ δοκιμαζόταν η γραφή του κι εδώ ήθελε να ακουστεί. Από σήμερα ακούγεται πιο δυνατά.
Στην εκδήλωση παρέστησαν εκπρόσωποι της πολιτικής, πολιτιστικής, ακαδημαϊκής και καλλιτεχνικής ζωής της χώρας, ενώ ομιλίες απηύθυναν ο Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, Πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και ο Αντιδήμαρχος Οικονομικού Προγραμματισμού Γιώργος Γιάνναρος, εκ μέρους του Δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα.
Ο κ. Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, Πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση, δήλωσε: «Για το Ίδρυμα Ωνάση όλα είναι πολιτισμός – και σίγουρα ο πολιτισμός δεν περιορίζεται στους θεσμικούς χώρους. Αντιθέτως, αποτελεί μέρος της καθημερινής ζωής στον δρόμο, στον αστικό ιστό, στον χώρο των κοινών εμπειριών. Με το πνεύμα αυτό παραδίδουμε στην ήδη αναπλασμένη Διονυσίου Αρεοπαγίτου το γλυπτό έργο του Πραξιτέλη Τζανουλίνου που απεικονίζει τον Κ. Π. Καβάφη. Θυμίζοντας τον πολιτισμό της καθημερινότητας και εντάσσοντας την ποίηση στις καθημερινές διαδρομές μας».
Η κα Λίνα Μενδώνη, Υπουργός Πολιτισμού, δήλωσε: «Η Διονυσίου Αρεοπαγίτου είναι ίσως ο πιο κοσμοπολίτικος δρόμος της Αθήνας, το ιδανικό σημείο για την τοποθέτηση του γλυπτού του Κωνσταντίνου Καβάφη. Εδώ συναντώνται συμβολικά η κλασική Αθήνα και η Ρώμη, ενώ καθημερινά περνούν άνθρωποι από όλο τον κόσμο. Ο Πραξιτέλης Τζανουλίνος απέδωσε με εξαιρετική ευαισθησία τη μορφή του ποιητή. Ο Καβάφης δεν παρουσιάζεται ως συμβατική προτομή, αλλά καθισμένος σε ένα παγκάκι, προσκαλώντας τον καθένα να καθίσει δίπλα του, να διαβάσει, να σκεφτεί και να συνομιλήσει μαζί του. Πρόκειται για ένα ξεχωριστό τοπόσημο, το τρίτο που δημιουργείται για τον Καβάφη με τη συμβολή του Ιδρύματος Ωνάση, μετά το Αρχείο και την οικία του στην Αλεξάνδρεια».
Ο Αντιδήμαρχος Οικονομικού Προγραμματισμού κ. Γιώργος Γιάνναρος μετέφερε τη δήλωση του Δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα: «Κάθε γωνιά της Αθήνας μπορεί να γίνει ένα σημείο αναφοράς. Αρκεί να υπάρχει σχέδιο και έμπνευση. Με το γλυπτό παγκάκι του Καβάφη και την ηπιοποίηση της οδού Αισχίνου, το εμβληματικό τοπόσημο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου αποκτά νέα ταυτότητα. Σε συνεργασία με το Ίδρυμα Ωνάση κινηθήκαμε γρήγορα και αποτελεσματικά, εξασφαλίζοντας όλες τις απαραίτητες εγκρίσεις και άδειες, ώστε το έργο να προχωρήσει χωρίς καθυστερήσεις και να αναδειχθεί ο δημόσιος χώρος ως χώρος πολιτισμού και καθημερινής ζωής».
Το γλυπτό του Κ. Π. Καβάφη, δωρεά του Ιδρύματος Ωνάση στον Δήμο Αθηναίων, φιλοδοξεί να εντάξει τον ποιητή οργανικά στον αστικό ιστό, όχι ως μνημείο από απόσταση, αλλά ως μια ζωντανή παρουσία μέσα στην καθημερινότητα της πόλης.
Η πρόταση του γλύπτη Πραξιτέλη Τζανουλίνου αποτυπώνει τον Καβάφη καθιστό. Πρόκειται για γλυπτό φυσικού μεγέθους από χαλκό με πατίνα υψηλής αντοχής για εξωτερικό χώρο, που επιτρέπει στον επισκέπτη να καθίσει δίπλα στον ποιητή. Ο φωτισμός έχει σχεδιαστεί από τη διακεκριμένη Ελληνίδα σχεδιάστρια Ελευθερία Ντεκώ, σε διαρκή διάλογο με το περιβάλλον.
Η μορφή του Καβάφη αντλεί έμπνευση από φωτογραφία του αρχείου του, που τον απεικονίζει καθιστό σε ανάκλιντρο στο διαμέρισμά του στην Αλεξάνδρεια γύρω στο 1930. Στοιχεία όπως τα γυαλιά του ενσωματώθηκαν μέσω σύγχρονων τεχνολογιών τρισδιάστατης σάρωσης και εκτύπωσης, με βάση αυθεντικά αντικείμενα.
Το γλυπτό συνομιλεί με την ιστορία, αλλά ανήκει στο παρόν. Ένας Καβάφης παρών στο βλέμμα και στη στάση του δημόσιου χώρου.
Το Αρχείο Καβάφη στην Αθήνα
Το Αρχείο Καβάφη στην οδό Φρυνίχου στην Πλάκα φιλοξενεί το προσωπικό αρχείο του ποιητή, 966 βιβλία από τη βιβλιοθήκη του, τεκμήρια της ζωής και του έργου του, καθώς και σύγχρονες δημιουργίες καλλιτεχνών.
Μετά την ψηφιακή συλλογή του 2019, το Ίδρυμα Ωνάση δημιούργησε φυσικό χώρο το 2023. Το 2024 το αρχείο επεκτάθηκε με νέες αίθουσες και εκθέματα, ενώ συνεχώς εμπλουτίζεται και συνδέεται με διεθνείς συλλογές.
Το Ίδρυμα Ωνάση, σε συνεργασία με το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, αποκατέστησε, επίσης, την Οικία Καβάφη στην Αλεξάνδρεια, με στόχο να αναδειχθεί ως πολιτιστικός πόλος. Από τον Μάιο του 2024, το διαμέρισμα έχει αναδιαμορφωθεί ώστε να αποδίδει την ατμόσφαιρα της εποχής του ποιητή.
Το γλυπτό εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική του Ιδρύματος Ωνάση για τον δημόσιο χώρο. Μέσα από παρεμβάσεις σε γειτονιές, μνημεία και υποδομές, αναδεικνύεται ο «πολιτισμός της καθημερινότητας».
Σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων, υλοποιούνται επίσης έργα αναβάθμισης φωτισμού, αναπλάσεις δρόμων και παρεμβάσεις που ενισχύουν τη λειτουργικότητα και την αισθητική της πόλης.
