Από το 1910 στο σήμερα: Η εντυπωσιακή μεταμόρφωση ενός παραδοσιακού σπιτιού στα Κύθηρα
Ένα παλιό σπίτι στα Κύθηρα επανασυστήνεται μέσα από μια προσεγμένη αρχιτεκτονική αποκατάσταση, με σεβασμό στα αυθεντικά του χαρακτηριστικά και στην ιδιαίτερη φυσιογνωμία της κυθηραϊκής παράδοσης.
Η μελέτη της κατοικίας στα Κύθηρα είναι του αρχιτέκτονα Παναγιώτη Παπανικολάου (Panagiotis Papanikolaou Design Studio), με στόχο την επαναφορά του αρχικού χαρακτήρα ενός κτίσματος που αποτελεί δείγμα της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής του νησιού.
Η προσέγγιση του έργου βασίστηκε στη διατήρηση των αυθεντικών στοιχείων και στη διακριτική ενσωμάτωση νέων παρεμβάσεων. Η κατοικία βρίσκεται στο νότιο τμήμα των Κυθήρων και χρονολογείται περίπου από το 1910.
Η κομψή ανακαίνιση ενός σπιτιού του 1910 στα Κύθηρα
Οι πέτρινοι τοίχοι, οι χαρακτηριστικές καμινάδες και τα μικρά ανοίγματα μαρτυρούν την παραδοσιακή της κατασκευή και τη φρουριακή λογική που συναντάται σε αρκετά παλαιότερα κτίσματα του νησιού.
Με την πάροδο των χρόνων, το σπίτι είχε δεχθεί επεμβάσεις και είχε παρουσιάσει φθορές που είχαν επηρεάσει την αρχική του εικόνα.
Η αποκατάσταση επικεντρώθηκε στην επανασύνδεση της κατοικίας με την αρχιτεκτονική της ταυτότητα, επαναφέροντας την εξωτερική μορφή της σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά της τοπικής παραδοσιακής δόμησης.
Στο εσωτερικό, η κάτοψη αναδιαμορφώθηκε ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες διαβίωσης, χωρίς να χάνει τη σχέση της με το παρελθόν του κτιρίου.
Τα δύο μπροστινά δωμάτια ενώθηκαν και δημιούργησαν έναν ενιαίο χώρο καθημερινής χρήσης, ενώ το μικρότερο βοηθητικό κτίσμα μετατράπηκε σε ξενώνα.
Στον νέο ξενώνα διατηρήθηκε ο παραδοσιακός φούρνος, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του χώρου.
Η έντονη κλίση του εδάφους καθόρισε τη διαδρομή προσέγγισης της κατοικίας. Σκαλοπάτια και διαφορετικά επίπεδα οδηγούν σταδιακά προς την αυλή, αποκαλύπτοντας τη θέα προς το κυθηραϊκό τοπίο. Η αυλή λειτουργεί ως το κέντρο της σύνθεσης, συνδέοντας τα δύο κτίσματα και δημιουργώντας έναν υπαίθριο χώρο συνάντησης.
Η ενοποίηση των δύο όγκων επιτυγχάνεται μέσα από μια ελαφριά μεταλλική πέργκολα με καλαμωτή, μια σύγχρονη κατασκευή που διαφοροποιείται από τη στιβαρότητα των υφιστάμενων πέτρινων κτισμάτων. Παράλληλα, προσφέρει σκίαση και διαμορφώνει ένα πλαίσιο θέασης προς το φυσικό περιβάλλον.
Στην εξωτερική μορφή της κατοικίας διατηρήθηκαν τα παραδοσιακά αρχιτεκτονικά στοιχεία, ενώ οι καμινάδες που είχαν σχεδόν καταρρεύσει επανασχεδιάστηκαν με βάση το τοπικό μορφολογικό πρότυπο. Οι μεταγενέστερες προσθήκες διαχωρίστηκαν ογκομετρικά από τους βασικούς όγκους, ώστε να αναδεικνύεται η αρχική σύνθεση και η ιεράρχηση ανάμεσα στα κύρια και τα δευτερεύοντα τμήματα του κτιρίου.
Η επιλογή των υλικών ακολουθεί τη λογική της απλότητας και της διάρκειας. Πέτρινες πλάκες χρησιμοποιήθηκαν στα δάπεδα, έγχρωμος πατητός σοβάς στις εξωτερικές επιφάνειες και πατητή τσιμεντοκονία στους χώρους των λουτρών. Η ήρεμη χρωματική παλέτα επιτρέπει στην κατοικία να εντάσσεται ομαλά στο τοπίο, ενώ συνομιλεί με τα βασικά στοιχεία του αρχικού κτιρίου, όπως η πέτρα και η ξύλινη οροφή.
Η αποκατάσταση της κατοικίας στα Κύθηρα αποτελεί ένα παράδειγμα σύγχρονης επέμβασης σε ένα ιστορικό κτίσμα, όπου η μνήμη του τόπου παραμένει βασικό μέρος της αρχιτεκτονικής εμπειρίας.
Το έργο παρουσιάστηκε στην 11η Biennale Νέων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων, που διοργανώθηκε από το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής το 2024. Την ίδια χρονιά απέσπασε το BigSEE Architecture Award και το DNA Paris Architecture Refurbishment Award, ενώ το 2025 βραβεύτηκε ως Best Traditional Architecture Project in Greece από το Build Magazine του Λονδίνου.
ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΓΟΥ
Τίτλος: Κατοικία στα Κύθηρα
Αρχιτέκτονας: Παναγιώτης Παπανικολάου -Panagiotis Papanikolaou Design Studio
Τοποθεσία: Κύθηρα, Ελλάδα
Συνολική επιφάνεια: 100 τ.μ.
Φωτογραφίες: Παναγιώτης Παπανικολάου
