Η εξέλιξη της μόδας: Πότε και γιατί επιστρέφουν τα στιλ, σύμφωνα με την επιστήμη
Η μόδα μπορεί να δείχνει απρόβλεπτη και συνεχώς μεταβαλλόμενη, όμως η επιστήμη αποκαλύπτει ότι στην πραγματικότητα ακολουθεί συγκεκριμένους, επαναλαμβανόμενους ρυθμούς στον χρόνο.
Πρόσφατη μελέτη επιβεβαιώνει κάτι που οι fashion lovers υποψιάζονταν εδώ και χρόνια: οι τάσεις επιστρέφουν και μάλιστα με μαθηματική ακρίβεια, περίπου κάθε 20 χρόνια.
Σε μια εκτενή ανάλυση, ερευνητές μελέτησαν περίπου 37.000 εικόνες γυναικείας μόδας από τα τελευταία 150 χρόνια. Εστίασαν σε βασικά στοιχεία, όπως το μήκος της φούστας, τη γραμμή της μέσης και το ντεκολτέ, για να καταγράψουν πώς αλλάζει το στυλ στον χρόνο. Το συμπέρασμα; Οι τάσεις δεν εξαφανίζονται ποτέ πραγματικά, απλώς μπαίνουν σε «παύση» πριν κάνουν δυναμικό comeback.
Η επικεφαλής συγγραφέας Emma Zajdela εξήγησε: «Από όσο γνωρίζουμε, είναι η πρώτη φορά που δημιουργείται μια τόσο ολοκληρωμένη και ακριβής βάση δεδομένων με μετρήσεις μόδας που καλύπτει πάνω από έναν αιώνα».
Και πρόσθεσε: «Ο κύκλος των 20 ετών που εντοπίσαμε στα δεδομένα ευθυγραμμίζεται με όσα ήδη γνώριζε η βιομηχανία. Μέχρι σήμερα, η έλλειψη δεδομένων αποτελούσε εμπόδιο για την ποσοτική μελέτη αυτού του φαινομένου».
Πάρτε για παράδειγμα το μήκος της φούστας. Τα στριφώματα έγιναν πιο κοντά στις αρχές του 1900, φτάνοντας στο αποκορύφωμα με τα flapper styles της δεκαετίας του 1920. Στη συνέχεια μάκρυναν γύρω στα μέσα του αιώνα, κονταίνουν ξανά με τις μίνι φούστες των ’60s, μακραίνουν με τους χίπις των ’70s και έπειτα γίνονται και πάλι πιο κοντά.
Ωστόσο, η εικόνα γίνεται πιο σύνθετη μετά τη δεκαετία του 1980. Η επιτάχυνση της μόδας και η αυξανόμενη κοινωνική αποδοχή διαφορετικών στιλ έχουν οδηγήσει σε μεγαλύτερη ποικιλία: πολλαπλές τάσεις συνυπάρχουν ταυτόχρονα, καθιστώντας τον κύκλο λιγότερο εμφανή αλλά όχι ανύπαρκτο.
Πώς εξηγούνται τα ευρήματα
Η έρευνα εξηγεί γιατί κομμάτια που κάποτε θεωρούνταν ξεπερασμένα επιστρέφουν ξαφνικά στο προσκήνιο. Δεν πρόκειται για τυχαίες αναβιώσεις, αλλά για μέρος ενός επαναλαμβανόμενου κύκλου που καθοδηγείται από την ίδια την ανθρώπινη ψυχολογία.
Κεντρικός μηχανισμός αυτής της επανάληψης είναι η ανάγκη των ανθρώπων να ξεχωρίζουν, χωρίς όμως να απομακρύνονται υπερβολικά από το σύνολο. Όπως επισημαίνεται, οι δημιουργοί αναζητούν καινοτομία, αλλά όχι σε βαθμό που να καθιστά τα ρούχα μη αποδεκτά κοινωνικά . Αυτή η ισορροπία οδηγεί σε ταλαντώσεις των τάσεων μέσα στον χρόνο.
Παράλληλα, όταν ένα στιλ γίνεται υπερβολικά διαδεδομένο, εγκαταλείπεται και αντικαθίσταται από κάτι διαφορετικό, το οποίο συχνά αντλεί στοιχεία από παλαιότερες εποχές. Έτσι εξηγείται και η επιστροφή τάσεων όπως τα χαμηλοκάβαλα παντελόνια ή οι καμπάνες .
Επιπλέον, παράγοντες όπως το κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον επηρεάζουν την επιστροφή των στυλ, ενώ η σύγχρονη κουλτούρα επιτρέπει στους καταναλωτές να υιοθετούν διαφορετικές «ταυτότητες» μέσα από την ένδυση.
Οι ερευνητές πρόσθεσαν ότι αυτό το μοτίβο ενδέχεται να αντικατοπτρίζει το πώς εξελίσσονται και άλλες τάσεις, όπως η μουσική, η τέχνη, οι ράτσες σκύλων και τα ονόματα μωρών.
