Γιατί φερόμαστε πιο σκληρά σε όσους αγαπάμε περισσότερο, σύμφωνα με ειδικό στην ψυχολογία
Πολλές φορές παρατηρούμε ότι με άτομα που έχουμε την περισσότερη οικειότητα και δείχνουμε να έχουμε πιο ισχυρούς δεσμούς αγάπης, αντιδράμε απότομα και η συμπεριφορά ίσως να ξεφεύγει πολλές φορές και σύμφωνα με ψυχολόγο δεν φταίει πάντα ο «χαρακτήρας» μας.
Μιλάμε για αντιδράσεις και συμπεριφορές που δεν θα δοκιμάζαμε ποτέ να εκφράσουμε στον εργασιακό χώρο, αλλά βλέπουμε ότι με άτομα που κατέχουν έναν πιο σημαντικό ρόλο στη ζωή μας κάπως αφήνουμε τον εαυτό μας να χαλαρώσει. Αυτή η συμπεριφορά ωστόσο έχει μία ψυχολογική εξήγηση και συνδέεται τόσο με την προσωπικότητα, όσο και με τις ταμπέλες ή την υπερβολική οικειότητα που αναπτύσσεται σε μία σχέση.
Όταν δεν κρύβεται απλά ο χαρακτήρας από πίσω
Οι άνθρωποι που αγαπάμε περισσότερο, έχουν δει και γνωρίζουν την χειρότερη πλευρά του εαυτού μας, μία αληθινή πλευρά που δεν κρύβεται σε φίλτρα και βγαίνει αυθόρμητα. Εκείνοι που μας στηρίζουν, μας φροντίζουν και μας αγαπούν είναι συνήθως αυτοί που δέχονται τις πιο κοφτές απαντήσεις μας, την έλλειψη υπομονής μας ή τις πιο αιχμηρές μας κριτικές. Και εδώ είναι που μπαίνει στο παιχνίδι η προκατάληψη γύρω από τον χαρακτήρα.
Συχνά, οι άνθρωποι με «πολύ έντονο χαρακτήρα» συνδέονται με όσους είναι πιο απότομοι, άμεσοι και ωμοί. Στα μάτια του κόσμου, αυτοί συνήθως θεωρούνται εκείνοι που φέρονται χειρότερα στους ανθρώπους, είτε ανήκουν στον στενό τους κύκλο είτε όχι. Αντίθετα, σε όσους θεωρείται ότι έχουν «πιο ήπιο χαρακτήρα» αποδίδονται τα στοιχεία αδυναμίας, ευαλωτότητας και ενδεχομένως της υποτακτικότητας.
Πρόκειται για ένα συνηθισμένο φαινόμενο
Ωστόσο όλοι, ανεξάρτητα από την προσωπικότητα του καθένα, τείνουμε να ξεσπάμε στους ανθρώπους που αγαπάμε περισσότερο, είτε είμαστε πιο ήρεμοι, είτε πιο έντονοι χαρακτήρες.
Η διδάκτωρ ψυχολογίας και γενική ψυχολόγος υγείας Μαρία Μόγια, προειδοποιεί ότι για να το κατανοήσουμε, είναι θεμελιώδες να απονευρώσουμε αυτές τις προκαταλήψεις. Πολλές φορές μιλάμε για την προσωπικότητά μας με ανακρίβεια: «είναι ένας καθημερινός τρόπος να ορίζουμε την προσωπικότητα κάποιου, όπως όταν, για παράδειγμα, αποδίδουμε ψυχικές ασθένειες ως κοινωνικές ταμπέλες («είναι διπολικός»). Είναι λανθασμένοι τρόποι να ορίσουμε κάτι. Η Διπολική Διαταραχή είναι ένα σοβαρό και σημαντικό ζήτημα το οποίο δεν μπορεί (ή δεν πρέπει) να υποτιμηθεί, και με τον χαρακτήρα και την προσωπικότητα πρέπει να ισχύει ακριβώς το ίδιο».
Στην καθημερινότητα, συχνά αποδίδουμε στοιχεία του χαρακτήρα μας για να εξηγήσουμε, ή να δικαιολογήσουμε, το πώς φερόμαστε στους άλλους. Λέμε «εγώ έτσι είμαι» μετά από έναν καβγά όπου μιλήσαμε άσχημα, όταν επιβάλλουμε την άποψή μας ή όταν δεν μετράμε τον αντίκτυπο των λόγων μας, ειδικά με όσους νιώθουμε ότι δεν πρόκειται να φύγουν και θεωρούνται κάπως δεδομένοι.
Η Μαρία Μόγια εξηγεί πώς λειτουργούν αυτές οι ταμπέλες: «Τείνουμε να πιστεύουμε ότι οι πιο εσωστρεφείς άνθρωποι είναι μάλλον υποτακτικοί, αποδέχονται οποιοδήποτε σενάριο και δεν έχουν μια δυνατή και ξεκάθαρη άποψη. Αντίθετα, όσοι είναι πιο άμεσοι συνήθως ταυτίζονται με ένα άτομο «σκληρό», που έχει την τάση επιτίθεται λεκτικά και που λόγω χαρακτήρα δεν μπορούμε να πούμε εύκολα κάτι εξαιτίας της πιθανής αντίδρασής τους». Και σε αυτό το σημείο η ψυχολόγος θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα: «Είναι ο ένας τύπος χαρακτήρα καλύτερος από τον άλλον;».
Από την πλευρά της ψυχολογίας, η απάντηση είναι ξεκάθαρη. «Βεβαίως, το ψυχολογικό πρίσμα δεν θεωρεί τον έναν καλύτερο από τον άλλον, αλλά μάλλον και οι δύο κατηγοριοποιούνται ως ανταγωνιστικοί, δηλαδή “αντίθετοι πόλοι του ίδιου χώρου”. Το ιδανικό, και αυτό που επιδιώκεται, είναι η ενσυναίσθηση και το να μπαίνει κανείς στη θέση του άλλου», διευκρινίζει η ειδικός.
Η εμπιστοσύνη είναι το κλειδί
Σε αυτό το πλαίσιο, η ψυχολόγος σχολιάζει ότι, ανεξάρτητα από το πώς είμαστε, φερόμαστε χειρότερα σε εκείνους που βρίσκονται πιο κοντά μας. Και αυτό γιατί, όταν υπάρχει εμπιστοσύνη, πέφτει κάθε είδους άμυνα.
Όταν νιώθουμε ότι ο δεσμός είναι εξασφαλισμένος, σταματάμε να βάζουμε φρένα στον εαυτό μας. Γι’ αυτό, το να μετριάσουμε αυτές τις δυναμικές φαίνεται να είναι απαραίτητο στην περίπτωσή μας.
Γιατί φροντίζεις λιγότερο τον πιο κοντινό σου δεσμό
Πέρα από την ασφάλεια που νιώθουμε με τον κάθε δεσμό, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που τροφοδοτούν αυτή τη συμπεριφορά:
Φαινόμενο του περιορισμού- Κατά τη διάρκεια της ημέρας συσσωρεύουμε άγχος και απογοήτευση σε περιβάλλοντα όπου πρέπει να είμαστε καθώς πρέπει και πολιτικά ορθοί. Όταν φτάνουμε στο σπίτι, το ασφαλές περιβάλλον μετατρέπεται σε έναν συναισθηματικό «σκουπιδότοπο» όπου αδειάζουμε όλη τη συσσωρευμένη ένταση.
Οικονομία της προσπάθειας-Το να είμαστε ευγενικοί, υπομονετικοί και να έχουμε ενσυναίσθηση απαιτεί γνωστική ενέργεια. Με άγνωστα άτομα επενδύουμε αυτή την ενέργεια για να κάνουμε καλή εντύπωση, ενώ με τους οικείους μπαίνουμε σε μια «λειτουργία εξοικονόμησης» που, αν δεν τη διαχειριστούμε σωστά, καταλήγει σε απότομη συμπεριφορά.
Πλάνη της διαφάνειας- Πιστεύουμε λανθασμένα ότι, επειδή μας γνωρίζουν τόσο καλά, «θα έπρεπε ήδη να ξέρουν» πώς νιώθουμε ή ότι «δεν το λέμε με κακή πρόθεση» ή μάλλον «έτσι είμαστε». Δυστυχώς, συχνά ξεχνάμε ότι οι λέξεις πονάνε το ίδιο, ακόμη κι αν προέρχονται από κάποιον που μας αγαπά.
Στρατηγικές για μία πιο υγιή συμπεριφορά στο περιβάλλον
Πολλές από τις άσχημες συμπεριφορές συμβαίνουν λόγω της αλλαγής καταστάσεων (για παράδειγμα, το άγχος της δουλειάς μεταφέρεται στην οικογένεια). Γι’ αυτό, πριν μπείτε στο σπίτι ή πριν ξεκινήσετε μια συζήτηση μετά από μια αγχωτική στιγμή, μπορείτε να κάνετε μια συνειδητή παύση για να αποτρέψετε την ένταση που έχετε μέσα σας. Αν τυχόν ξεσπάσετε σε κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο, είναι σημαντικό να εκφράσετε μία ειλικρινή συγγνώμη.
