Η υπερκατανάλωση χρημάτων και πώς μπορεί να περιοριστεί, σύμφωνα με financial therapist
Υπάρχουν τρόποι να σταματήσετε τα υπερβολικά έξοδα, αρκεί να ακολουθήσετε τα παρακάτω απλά tips.
Η υπερκατανάλωση -εκείνες οι ύπουλες σκέψεις τύπου «μάλλον δεν το χρειάζομαι, αλλά… γιατί όχι;»- μπορεί αθόρυβα να «ροκανίσει» το πορτοφόλι σου, ειδικά όταν τα οικονομικά είναι ήδη πιεσμένα. Και με τις εκπτώσεις να διαδέχονται η μία την άλλη, μέσα σε ένα αβέβαιο οικονομικό περιβάλλον, τώρα είναι ίσως η καλύτερη στιγμή για να είμαστε πιο συνειδητοί με τα έξοδά μας.
Η αντίσταση στην παρόρμηση για αυθόρμητες αγορές μπορεί να μοιάζει με τιμωρία, όμως δεν χρειάζεται να είναι έτσι. Κανείς δεν λέει ότι δεν μπορείς ποτέ να ενδώσεις σε λίγο αυθόρμητο shopping therapy. Άλλωστε, όπως εξηγεί η Lindsay Bryan-Podvin, πιστοποιημένη οικονομική θεραπεύτρια και συγγραφέας του βιβλίου «The Financial Anxiety Solution», οι αγορές «μπορούν να απελευθερώσουν ορμόνες ευεξίας, όπως η ντοπαμίνη». Το πρόβλημα, όμως, ξεκινά όταν οι τυχαίες αγορές επηρεάζουν συστηματικά την ικανότητά σου να πληρώνεις τους λογαριασμούς σου ή όταν χρησιμοποιούνται ως μηχανισμός αντιμετώπισης του άγχους.
Επειδή η παρορμητική κατανάλωση είναι, από τη φύση της, απρογραμμάτιστη και συναισθηματικά φορτισμένη, είναι εύκολο να υποκύψεις αμέσως σε ό,τι σου τραβήξει την προσοχή. Εκεί ακριβώς έρχονται να βοηθήσουν οι παρακάτω συμβουλές των ειδικών, που στόχο έχουν να «χαμηλώσουν την ένταση» αυτών των στιγμιαίων παρορμήσεων.
Πώς να σταματήσετε τα υπερβολικά έξοδα
Δώσε στον εαυτό σου 24 ώρες -ή ακόμη καλύτερα, μέχρι το τέλος της εβδομάδας
Όταν βαριέσαι, είσαι αγχωμένη ή πέφτεις πάνω σε μια δελεαστική προσφορά, ό,τι και να δεις μπορεί ξαφνικά να μοιάζει απολύτως απαραίτητο. Η Traci Williams, κλινική ψυχολόγος και οικονομική θεραπεύτρια, εξηγεί στο Glamour ότι η παρορμητική αγορά συνήθως γίνεται μέσα σε δευτερόλεπτα: «Βλέπεις κάτι, νομίζεις ότι το θέλεις, το αγοράζεις αμέσως και μετά συνειδητοποιείς ότι ίσως δεν άξιζε τα χρήματα ή ότι δεν το ήθελες πραγματικά». Γι’ αυτό, όλοι οι ειδικοί προτείνουν να περιμένεις τουλάχιστον 24 ώρες πριν ολοκληρώσεις μια αγορά.
Μια παρόμοια στρατηγική είναι να κρατάς μια λίστα επιθυμιών με όσα σκέφτεσαι να αγοράσεις -από μια καινούργια τοστιέρα μέχρι ένα vintage παλτό ή μια ακριβή συσκευή περιποίησης. Στο τέλος της εβδομάδας, δες τι εξακολουθεί να σου προκαλεί ενθουσιασμό και τι έχει ήδη χάσει τη γοητεία του. Πολύ συχνά, η αίσθηση του «επείγοντος» εξαφανίζεται απλώς και μόνο αν το αφήσεις να «καθίσει» λίγο στο μυαλό σου. Και αυτός ο χρόνος είναι που κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια παρορμητική και μια συνειδητή απόφαση.
Χρησιμοποίησε το ακρωνύμιο TAPER
Η Megan McCoy, αναπληρώτρια καθηγήτρια χρηματοοικονομικού σχεδιασμού, προτείνει να κάνεις στον εαυτό σου τις εξής ερωτήσεις πριν αγοράσεις κάτι:
- Timing: Το ήθελα εδώ και καιρό ή είναι μια ξαφνική επιθυμία;
- Οικονομική δυνατότητα (Affordability): Μπορώ να το αγοράσω χωρίς πιστωτική κάρτα ή χωρίς να στερηθώ βασικά έξοδα;
- Σκοπός (Purpose): Αντικαθιστά ή αναβαθμίζει κάτι πραγματικά απαραίτητο;
- Συναισθηματική κατάσταση (Emotional state): Αγοράζω από βαρεμάρα, λύπη ή ενθουσιασμό;
- Πιθανή μεταμέλεια (Regret potential): Θα το μετανιώσω αν δεν το πάρω τώρα και το χάσω;
Αν, μετά από αυτή την παύση, εξακολουθείς να το θέλεις, τότε πιθανότατα δεν πρόκειται για παρόρμηση.
Κάνε unsubscribe από διαφημιστικά emails
Τα καθημερινά emails με προσφορές και υπενθυμίσεις τύπου «άφησες κάτι στο καλάθι σου» δεν βοηθούν καθόλου τον τραπεζικό σου λογαριασμό. Γι’ αυτό οι ειδικοί προτείνουν να καθαρίσεις το inbox σου από τέτοιους πειρασμούς. Το ίδιο ισχύει και για λογαριασμούς influencers που προωθούν ακριβά shopping hauls. Αν συνήθως καταλήγεις να χαζεύεις online καταστήματα από βαρεμάρα, δοκίμασε μια πιο υγιή εναλλακτική -μια βόλτα, μια σειρά ή ένα τηλεφώνημα σε φίλη.
Αφαίρεσε τις αποθηκευμένες κάρτες πληρωμής
Όταν τα στοιχεία της κάρτας σου είναι ήδη αποθηκευμένα, η αγορά γίνεται υπερβολικά εύκολη. Διαγράφοντάς τα ή απενεργοποιώντας την αυτόματη αποθήκευση, βάζεις ένα μικρό «εμπόδιο» που σε αναγκάζει να σκεφτείς ξανά πριν αγοράσεις.
Υιοθέτησε τη χρήση μετρητών
Έρευνες δείχνουν ότι τα μετρητά μας κάνουν πιο συνειδητούς καταναλωτές, γιατί βλέπουμε κυριολεκτικά τα χρήματα να φεύγουν από τα χέρια μας. Αυτή η αίσθηση μπορεί να περιορίσει τη νοοτροπία «δεν το σκέφτομαι, απλώς πληρώνω» που συνοδεύει τις ανέπαφες πληρωμές.
Ο στόχος δεν είναι να στερείσαι, αλλά να βεβαιώνεσαι ότι τα χρήματά σου πηγαίνουν σε πράγματα που έχουν πραγματική και μακροπρόθεσμη αξία. Είτε αυτό σημαίνει αποταμίευση, κάλυψη βασικών αναγκών χωρίς άγχος, είτε μια αγορά που πραγματικά θα απολαύσεις. Το ζητούμενο, όπως λένε οι ειδικοί, είναι να μετατρέψεις την υπερκατανάλωση από αυτόματη αντίδραση σε συνειδητή επιλογή.
