Η ζωγράφος Βαρβάρα Γεροδήμου: «Με την τέχνη δεν επιδιώκω να δώσω απαντήσεις, αλλά έναν τόπο σιωπής»
Από την Πολωνία έως την «ονειρεμένη» Ελλάδα, η καλλιτέχνιδα Βαρβάρα Γεροδήμου οικοδομεί έναν εικαστικό κόσμο όπου ο χρυσός, το φως και η σκέψη συνυπάρχουν - μια ζωγραφική με βάθος, που απαιτεί δεύτερη ανάγνωση από τον θεατή.
Η εικαστικός έζησε στην Πολωνία μέχρι τα 25 της χρόνια. Ύστερα, μετακόμισε στην Ελλάδα, μια χώρα που, όπως λέει η ίδια μιλώντας στο Bovary, «ζούσε μέσα μου από πολύ νωρίς, στην καρδιά μου, στις σκέψεις μου, αλλά και στις παιδικές μου ζωγραφιές».
Στα σχολικά τετράδια, στην πρώτη σελίδα, ζωγράφιζε πάντα τη θεά Αθηνά σκεπτόμενη. Δίπλα σημείωνε το μάθημα: μαθηματικά, βιολογία, οτιδήποτε, με την εικόνα να προηγείται πάντα της ύλης. Δεν είναι τυχαίο, ότι το φαινόμενο της σκέψης και το συναίσθημα παραμένουν έως σήμερα στον πυρήνα της δουλειάς της.
Βαρβάρα Γεροδήμου: Από την χρυσοχοΐα στον κόσμο της ζωγραφικής
Η ζωγραφική, εξηγεί, μπήκε στη ζωή της, όπως μπαίνει στη ζωή κάθε παιδιού. «Όμως στη δική μου ζωή έμεινε. Ή μάλλον εγώ την άρπαξα και δεν την άφησα να φύγει». Η διατύπωση αυτή είναι και μια δήλωση της επιμονής που την χαρακτηρίζει.
Παράλληλα με τη ζωγραφική, υπήρξε κι ένα ακόμη καλλιτεχνικό πάθος στη ζωή της: Η χρυσοχοΐα. «Δεν μπορώ να πω ότι πέρασα από τη χρυσοχοΐα στη ζωγραφική», διευκρινίζει. «Η ζωγραφική ήταν πάντα παρούσα. Η χρυσοχοΐα ήταν ένας έρωτας που έπρεπε να ολοκληρωθεί». Η εμπειρία της επεξεργασίας του χρυσού - να τον βλέπει να λιώνει, να μεταμορφώνεται σε ένα μικρό, ματ, κίτρινο ραβδάκι και έπειτα να εξελίσσεται σε αστραφτερό κόσμημα, υπήρξε, όπως λέει, «μαγεία».
Αυτή η εμπειρία της μεταμόρφωσης άφησε έντονα ίχνη στο εικαστικό της ιδίωμα. Το μεταλλικό, χρυσό χρώμα εμφανίζεται σε πολλά έργα της. Όχι ως φύλλο χρυσού - το απορρίπτει συνειδητά - αλλά ως ένα μεταλλικό χρώμα με λιγότερη λάμψη, το οποίο δημιουργεί η ίδια, ώστε «να έχει ακριβώς την απόχρωση που χρειάζομαι κάθε φορά».
Ο χρυσός, άλλωστε, δεν είναι για εκείνη διακοσμητικός. «Δεν είναι απλώς ένα μέταλλο, κουβαλά δύναμη, συμβολισμούς, ιστορία». Στη ζωγραφική της «δεν είναι μόνο ένα χρώμα», καθώς πίσω του κρύβονται «συναισθήματα, πλούτος, εξουσία, φως, ακόμη και πνευματικότητα».
Το φως, εξίσου, αποκτά αφηγηματική λειτουργία. Η σειρά «Φως» γεννήθηκε έπειτα από παρότρυνση της κόρης της, Σόνιας Γεροδήμου, που της ζήτησε να δημιουργήσει ένα έργο με φως. Η καλλιτέχνις γνώριζε εξαρχής το αποτέλεσμα που αναζητούσε, όχι όμως και τα υλικά. Χρειάστηκαν μήνες πειραματισμών μέχρι να καταλήξει στην τελική κατασκευή. Το έργο, με τη χρήση του φωτός, «κάνει διάλογο με τον θεατή». Η εικόνα αλλάζει, αποκαλύπτεται σταδιακά. «Είναι σαν να του αποκαλύπτεται ένα ακόμη κομμάτι της ίδιας ιστορίας», υπογραμμίζει η καλλιτέχνιδα.
Η ιδέα της δεύτερης ανάγνωσης διατρέχει και τη νεότερη ενότητα «Εκεί που μένουν τα όνειρά μου». Η Γεροδήμου δεν σχεδιάζει εκ των προτέρων το έργο της. «Οι εικόνες έρχονται μόνες τους», λέει. Συχνά τις βλέπει καθαρά λίγο πριν την πάρει ο ύπνος. Κάποιες φορές είναι τόσο ξεκάθαρες, ώστε την επόμενη ημέρα ξεκινά αμέσως. Άλλες φορές ωριμάζουν για μήνες - ήδη «έτοιμες» μέσα στο μυαλό της.
Η επιλογή των υλικών της, δεν υπακούει σε αισθητική μόδα, αλλά σε έναν ιδιότυπο διάλογο με την ύλη. Η λινάτσα, την οποία δεν καλύπτει ούτε κατά το ήμισυ με χρώμα, «μιλά από μόνη της». «Μπορώ να πω ότι δημιουργούμε το έργο μαζί», τονίζει. Το ίδιο ισχύει για τον χρυσό, για τη μαύρη σιδερένια λαμαρίνα με τη σκουριά της. Η προεργασία γίνεται με ακρυλικά, όμως τα λάδια παραμένουν τα αγαπημένα της, καθώς «έχουν βάθος, έχουν χρόνο, έχουν ανάσα».
Η αναγνώριση, οι εκθέσεις, οι διοργανώσεις αποτελούν μέρος της διαδρομής, όχι τον σκοπό. Οι πιο συγκινητικές στιγμές, όπως λέει, είναι όταν διαβάζει σχόλια ή λαμβάνει ένα γράμμα. «Αυτά δίνουν νόημα στη δουλειά μου».
Σε αυτή τη γραμμή κινήθηκε και η απόφαση να δωρίσει έργα σε οικογένειες που επλήγησαν από την τραγωδία στο Μάτι. Τα τηλεφωνήματα από ανθρώπους που έλαβαν τους πίνακες, της προκάλεσαν «μεγάλη συγκίνηση». Εκεί, όπως λέει, καταλαβαίνει κανείς, πως η τέχνη «μπορεί να γίνει παρηγοριά. Μπορεί να γίνει μια ήσυχη παρουσία μέσα σε ένα σπίτι που έχει γνωρίσει τον πόνο».
Η Βαρβάρα Γεροδήμου έχει παρουσιάσει το έργο της σε σημαντικές διοργανώσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό -από το Salon d’Automne στο Grand Palais στο Παρίσι έως τη Μπιενάλε του Πεκίνου-έχει συνεργαστεί με σημαντικές γκαλερί, ενώ είναι μέλος του Επιμελητηρίου Καλών Τεχνών και έχει τιμηθεί με χρυσό μετάλλιο σε πανελλαδική έκθεση στο Ζάππειο.
Για την καλλιτέχνιδα, η ζωγραφική είναι «ένας χώρος εσωτερικής ελευθερίας»: «Εκεί όπου η σκέψη συναντά το συναίσθημα και το φως αποκαλύπτει ό,τι δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά. Δεν επιδιώκω να δώσω απαντήσεις, επιδιώκω να δημιουργήσω έναν τόπο σιωπής, όπου ο θεατής μπορεί να σταθεί απέναντι στον εαυτό του».
