Δημήτρης Μάρκος: «Ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι η στασιμότητα»
Με δύο συμμετοχές σε Ολυμπιακούς Αγώνες, σημαντικές διακρίσεις και πανελλήνια ρεκόρ στο ενεργητικό του, ο Δημήτρης Μάρκος έχει καταφέρει να ξεχωρίσει ως ένας από τους πιο ταλαντούχους Έλληνες κολυμβητές της γενιάς του.
Πίσω όμως από τις επιδόσεις και τις αμέτρητες ώρες προπόνησης βρίσκεται ένας νέος άνθρωπος που έχει μάθει να κυνηγά τους στόχους του, αλλά και να διαχειρίζεται την πίεση που συνοδεύει τον πρωταθλητισμό.
Ο Δημήτρης Μάρκος μίλησε στο Bovary.gr για τη σχέση του με την κολύμβηση, που ξεκίνησε σε ηλικία μόλις τεσσάρων ετών, τη στήριξη της οικογένειάς του, τις δυσκολίες που αντιμετώπισε και τη μοναχικότητα που πολλές φορές συνοδεύει τη ζωή ενός αθλητή.
Με το βλέμμα στραμμένο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λος Άντζελες το 2028, θυμάται όσα έχει μάθει μέχρι σήμερα, τονίζει τη σημασία της ψυχικής ισορροπίας και εξηγεί γιατί, για εκείνον, ο μεγαλύτερος φόβος δεν είναι η αποτυχία, αλλά η στασιμότητα.
Δημήτρη, καλώς ήρθες στο Bovary Faces. Σε πετυχαίνουμε σε μια πολύ καλή αθλητική φάση. Βγήκες πέμπτος στο Ευρωπαϊκό, με την έβδομη καλύτερη επίδοση στον κόσμο, έσπασες το δικό σου πανελλήνιο ρεκόρ και στη συνέχεια βγήκες πρώτος στους Μεσογειακούς, πάλι με πανελλήνιο ρεκόρ. Πώς νιώθεις για αυτές τις επιδόσεις;
Γενικά, αυτή η σεζόν ήταν, μπορώ να πω, η καλύτερη σεζόν της καριέρας μου, διότι άρχισα να πλησιάζω τους μεγάλους στόχους που είχα θέσει αρκετά χρόνια πριν. Είμαι έβδομος στον κόσμο αυτή τη στιγμή στα 800 μέτρα. Έχω κάνει πολύ καλή εμφάνιση στα 200 και στα 400 και πλέον, ενώ το είχα στο μυαλό μου σαν ένα όνειρο και το πίστευα πολύ, έχω αποδείξει και σε όλο τον κόσμο γύρω μου ότι το 2028 μπορώ να πρωταγωνιστήσω.
Οπότε τώρα σε τι φάση σε πετυχαίνουμε;
Τώρα είμαστε φουλ. Ξεκινήσαμε την προετοιμασία μας, σε πρώτη φάση για το Παγκόσμιο που είναι τον Ιούλιο του 2027 και, σε πλάνο διετίας, για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2028.
Πάμε λίγο πίσω. Πώς ξεκίνησε όλο αυτό το ταξίδι της κολύμβησης; Έχεις πει ότι ξεκίνησες στα τέσσερα. Ήταν κάτι που ζήτησες εσύ;
Όχι. Τεσσάρων χρονών με έγραψαν οι γονείς μου. Ο πατέρας μου είχε σχέση με τον αθλητισμό, έκανε πυγμαχία. Η μητέρα μου φοβόταν τις μπουνιές και όλα αυτά, οπότε έψαξαν ένα άλλο άθλημα το οποίο να γυμνάζει όλο το σώμα, για φυσική κατάσταση και υγεία ουσιαστικά. Και έτσι κάπως με έγραψαν.
Κολυμπούσα από τα τέσσερα μέχρι τα δεκαπέντε, χωρίς να πολυσκέφτομαι το μέλλον, μέχρι να καταλάβω λίγο ποιος είμαι και τι θέλω να κάνω. Δεν είχα ως στόχο μια Ολυμπιάδα. Εκεί, στα δεκαπέντε ή δεκαέξι, μου έγινε το «κλικ» και είπα ότι θέλω πλέον συνειδητά να ακολουθήσω αυτό το άθλημα και να το πάω επαγγελματικά.
Τι θυμάσαι από τα πρώτα χρόνια στην πισίνα; Τι εικόνες έχεις από τα πρώτα μαθήματα;
Θυμάμαι σίγουρα και δύσκολες καταστάσεις. Να μη θέλω να μπω στο νερό, να κλαίω, να βγαίνω, να πηγαίνω στη μητέρα μου και να της λέω «δεν θέλω να κολυμπήσω». Σαν παιδάκι έβλεπα μια τεράστια πισίνα, 50 μέτρα, 2,5 μέτρα βάθος, και έλεγα «τώρα πού θα μπω; Θα πνιγώ».
Αυτό είναι το ένα. Σίγουρα θυμάμαι και τις καλές στιγμές με τους φίλους, που περνούσαμε καλά. Ήταν, ξέρεις, σαν την «ώρα του παιδιού». Μετά το σχολείο πήγαινα με τους φίλους μου, κάναμε χαβαλέ, κάναμε πλάκα και παράλληλα κάναμε προπόνηση.
Έχω πάρα πολλές αναμνήσεις που δεν θα ξεχάσω ποτέ. Και μέσα από όλα αυτά έχω πάρει πολλά μαθήματα και έχω ωριμάσει κιόλας. Γιατί ένα παιδί που ζει τόσα πολλά συναισθήματα και παίρνει τόσα πολλά ερεθίσματα μέσα από ένα άθλημα, μαθαίνει πράγματα που ένας άνθρωπος ο οποίος δεν έχει ασχοληθεί με τον αθλητισμό και τον πρωταθλητισμό μπορεί να χρειαστεί πολύ περισσότερο χρόνο για να τα μάθει. Οπότε, σίγουρα με έχει βοηθήσει και σαν Δημήτρη, σαν άνθρωπο, πέρα από αθλητή.
Λες ότι στα 15-16 έγινε το «κλικ». Συνέβη κάτι συγκεκριμένο που σε έκανε να πεις «τώρα θέλω να το κυνηγήσω επαγγελματικά»;
Γενικά, πάντα από μικρός είχα μέσα μου κάτι που με οδηγούσε και με έκανε να θέλω να κερδίζω.
Ήσουν ανταγωνιστικός;
Ήμουν πολύ ανταγωνιστικός από μικρός. Σε ό,τι κι αν κάναμε. Είτε στο σχολείο παίζαμε κυνηγητό είτε ποδόσφαιρο, σε οτιδήποτε.
Γύρω στα 15-16, ενώ ήθελα στην ομάδα που ήμουν τότε, στο Καλαμάκι, να είμαι ο καλύτερος, είχα πάει στο Πανελλήνιο Πρωτάθλημα Κατηγοριών και είχα βγει ένατος. Δεν το είχα πάρει πολύ στα σοβαρά μέχρι τότε και έτυχε να δω μια απονομή των τριών πρώτων. Τους έβλεπα από μακριά να ανεβαίνουν στο βάθρο και κάτι ένιωσα μέσα μου, ένα δέος. Το ζήλεψα, με την καλή έννοια. Είπα «θέλω να το ζήσω κι εγώ, θέλω να νιώσω αυτό».
Θαύμασα τους αθλητές τότε και είπα ότι την επόμενη χρονιά θέλω κι εγώ να είμαι εκεί. Αυτό ήταν το «κλικ» που σου λέω. Το πήρα στα σοβαρά και ξεκίνησα κάθε μέρα να δίνω τον καλύτερό μου εαυτό στην προπόνηση. Τελικά, έναν χρόνο μετά, στο επόμενο Πανελλήνιο, πήρα την πρώτη μου πανελλήνια διάκριση -τρίτος στην Ελλάδα.
Δηλαδή το είπες και το έκανες.
Το είπα και το έκανα. Το έβαλα στο μυαλό μου βασικά και το έκανα. Και κάπως έτσι μετά βγήκα πρώτος στην Ελλάδα, πήγα στην πρώτη μου αποστολή με την Εθνική Ομάδα, πρώτο Ευρωπαϊκό, πρώτο Παγκόσμιο, πρώτη Ολυμπιάδα. Έτσι κάπως πήγε.
Φαντάζομαι ότι ήσουν πάντα αθλητικός τύπος. Είχες σκεφτεί ποτέ να ασχοληθείς με κάποιο άλλο άθλημα; Για παράδειγμα, την πυγμαχία του μπαμπά τη δοκίμασες ποτέ;
Όχι, δεν τη δοκίμασα. Ξέρω τα βασικά, μας έχει μάθει κάποια πράγματα εμένα και τον αδελφό μου, αλλά ποτέ δεν έκανα προπονήσεις ή αγώνες. Με τράβηξε το κολύμπι. Μου αρέσουν και τα άλλα αθλήματα, είμαι αθλητικός τύπος και γουστάρω να δοκιμάζω, να παίζω με φίλους και τέτοια, αλλά έχω κάνει μόνο κολύμπι.
Ο Δημήτρης εκτός πισίνας, σαν παιδί, πώς ήταν; Ήσουν κοινωνικό παιδί ή πιο κλειστός χαρακτήρας;
Γενικά είμαι κλειστός χαρακτήρας, μπορώ να πω. Δεν ανοίγομαι τόσο εύκολα. Παρ' όλα αυτά, όταν κάποιος με γνωρίζει, τότε με καταλαβαίνει και ίσως αλλάζει και η εικόνα του για εμένα.
Νομίζω ότι έχω γίνει έτσι και μέσω του αθλητισμού. Έχω μάθει να τα καταπίνω όλα, να τα κρατάω μέσα μου και να προσπαθώ να τα αντιμετωπίσω όλα μόνος μου. Αυτό με έχει κάνει πολύ δυνατό χαρακτήρα. Να μη με ρίχνει τίποτα και, όταν βάζω κάτι στο μυαλό μου, να αποφεύγω τα «βέλη» πολύ εύκολα.
Είσαι focused.
Είμαι focused, ναι. Υπάρχει, βέβαια, μια παγίδα σε όλο αυτό όσον αφορά τον συναισθηματικό κόσμο και την προσωπική μου ζωή. Χρειάζεται δουλειά για να μπορώ να διαχωρίσω τον κολυμβητή Δημήτρη από τον άνθρωπο Δημήτρη.
Να μπορώ να έχω έναν διακόπτη και να λέω ότι τώρα πρέπει να ανοιχτώ στους ανθρώπους, να είμαι λίγο πιο κοινωνικός, να μοιραστώ τα προβλήματά μου, να επικοινωνήσω, και μετά να τον κλείνω και να κάνω προπόνηση, να τα έχω όλα στο μυαλό μου και να προχωράω.
Ως έφηβος, όταν οι υπόλοιποι έκαναν τις πρώτες τους εξόδους και τα πρώτα ξενύχτια, ένιωσες ποτέ ότι στερήθηκες πράγματα;
Όχι, δεν το έχω νιώσει. Και θα σου πω γιατί. Από την πρώτη στιγμή άκουγα πολλές συνεντεύξεις στις οποίες αθλητές έλεγαν ότι κάνουν θυσίες και έχω ξαναπεί ότι, για μένα, εγώ δεν έχω κάνει καμία θυσία.
Έχω κάνει επιλογές. Δεν είναι θυσίες, είναι επιλογές. Γιατί όταν ξέρεις ότι, για να φτάσεις εκεί που θέλεις, δεν πρέπει να πίνεις κάθε μέρα. Θα πιεις μια φορά κάποιο Σάββατο, θα βγεις με τους φίλους σου. Ξέρεις ότι πρέπει να είσαι ξύπνιος στις πέντε το πρωί. Ξέρεις ότι πρέπει να προσπαθείς κάθε μέρα. Ξέρεις ότι όταν βρέχει, εσύ θα είσαι σε ένα ανοιχτό κολυμβητήριο, θα βρέχεσαι, θα κρυώνεις και θα προπονείσαι. Εφόσον τα ξέρεις όλα αυτά και τα επιλέγεις, είναι επιλογή.
Πόσο εύκολο είναι να διατηρείς φιλίες με ανθρώπους που δεν μπορούν να κατανοήσουν ακριβώς αυτό που βιώνεις;
Δεν είναι καθόλου εύκολο. Συνήθως ο κύκλος είναι αθλητικός. Είναι δύσκολο να «απαιτήσεις» από κάποιον που δεν έχει επαφή με τον πρωταθλητισμό να ανεχτεί μια καθημερινότητα στην οποία θα του λες «δεν μπορώ σήμερα, δεν μπορώ αύριο, δεν μπορώ τότε, έχω αγώνες, φεύγω».
Παράλληλα, υπάρχουν άνθρωποι που σε στηρίζουν, σε καταλαβαίνουν και με αυτούς τους ανθρώπους μπορείς να έχεις μια επαφή, να τα συνδυάσεις.
Σε μια σχέση πιστεύεις ότι μπορεί να λειτουργήσει αυτό;
Και αυτό είναι πολύ δύσκολο. Πάνω απ' όλα είναι η επικοινωνία και η κατανόηση. Άμα υπάρχουν αυτά, τότε όλα γίνονται. Αλλά σκέψου πόσο δύσκολο είναι να υπάρχει επικοινωνία και κοινός τρόπος σκέψης ανάμεσα σε δύο ανθρώπους που έχουν οριακά διαφορετική κοσμοθεωρία.
Γι' αυτό είναι πιο συνηθισμένο να υπάρχει σχέση μεταξύ αθλητών. Χωρίς αυτό να είναι αναγκαστικό, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις, στον κύκλο αυτό, κάπως έτσι πάει.
Με το σχολείο τι σχέση είχες;
Καλή σχέση είχα. Ήμουν καλός μαθητής μέχρι την τρίτη Γυμνασίου. Ήμουν και απουσιολόγος στην τρίτη Γυμνασίου. Ήμουν πολύ καλός γενικά, μαθητής του 19. Τα έπαιρνα, δηλαδή, αλλά δεν με τράβηξε.
Στην Α' Λυκείου, γύρω στα 16, όταν ξεκίνησα να ασχολούμαι πιο σοβαρά, επέλεξα συνειδητά τον δρόμο του αθλητισμού. Άρχισα να αφήνω λίγο και το διάβασμα για αυτό.
Παρ' όλα αυτά έδωσα Πανελλήνιες. Δεν είχα κάποια διάκριση τότε που να μου δίνει κάποιο άνευ, οπότε έδωσα κανονικά. Εκείνη ήταν η πιο δύσκολη σεζόν της ζωής μου μέχρι και σήμερα.
Αθλητικά;
Ναι. Είχα να προετοιμαστώ για τις Πανελλήνιες και ταυτόχρονα να κυνηγάω να πάω στην πρώτη μου αποστολή με την Εθνική Ομάδα στα 18. Έπρεπε να κάνω μεγάλη υπέρβαση αθλητικά και παράλληλα να διαβάσω.
Η καθημερινότητά μου ήταν πρωινή προπόνηση 6 με 8. Μετά, κατευθείαν σχολείο. Μέσα σε ένα τέταρτο έπρεπε να έχω ντυθεί και να έχω πάει στο σχολείο, όπου ήμουν μέχρι τις 2. Ιδιαίτερα από τις 3 μέχρι τις 5 και μετά απογευματινή προπόνηση. Και μετά στο σπίτι με έπιανε η μάνα μου να κοιμάμαι με το βιβλίο πάνω μου.
Τελικά, τελειώνεις το Λύκειο και περνάς σε κάποια σχολή;
Ναι. Παρ' όλη αυτή την καθημερινότητα, κατάφερα να πάω στην πρώτη μου αποστολή με την Εθνική, στο πρώτο μου Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα, και να γράψω σχετικά καλά στις Πανελλήνιες. Πέρασα ΤΕΦΑΑ, στη Γυμναστική Ακαδημία.
Ήταν μια χρονιά πολύ πιεστική, με μεγάλους στόχους και πολύ σκληρή καθημερινότητα. Αλλά είναι αυτό που είπα πριν: λόγω του πρωταθλητισμού ήμουν πολύ πιο ώριμος και μπορούσα να επιλέξω συνειδητά την καθημερινότητά μου. Πράγμα σπάνιο για ένα παιδί 17 χρονών.
Φαντάζομαι ότι οι γονείς σου σε στήριζαν πολύ στις επιλογές σου.
Είμαι τυχερός που έχω μια τέτοια οικογένεια. Οι γονείς μου ήταν πάντα δίπλα μου, και ψυχολογικά και οικονομικά. Γιατί απαιτούνται χρήματα για να φτάσεις σε ένα τέτοιο επίπεδο. Φυσικοθεραπείες, αγωνιστικά μαγιό που κοστίζουν 300 ευρώ το ένα, διατροφολόγος, γυμναστής…
Είναι πράγματα που ένα 17χρονο παιδί, αν δεν το στηρίζει η οικογένειά του, δεν υπάρχει περίπτωση να μπορέσει να τα κάνει. Οπότε, μέχρι να ξεκινήσω να βγάζω κάποια χρήματα ώστε να μπορώ να συντηρούμαι μόνος μου, ήταν οι γονείς μου εκεί. Και τους ευχαριστώ πολύ, γιατί αν δεν ήταν εκεί, το πιο πιθανό είναι ότι δεν θα είχα φτάσει μέχρι εδώ.
Έχεις και έναν αδελφό. Είναι κι εκείνος αθλητικός τύπος;
Είναι πολύ αθλητικός και αυτός. Παρ' όλα αυτά, εκείνος διάλεξε τον δρόμο των Πανελληνίων, σε εκείνο το σταυροδρόμι που είπαμε πριν. Έγραψε 18.000 μόρια, πέρασε Φυσικοθεραπεία και είναι φυσικοθεραπευτής. Έχει ανοίξει δικό του φυσικοθεραπευτήριο, το Soma Physio στον Άγιο Δημήτριο. Με έχει αναλάβει πλέον και στην ενδυνάμωση και στην αποθεραπεία μου.
Υπήρξε κάποια στιγμή στη μέχρι τώρα πορεία σου σαν αθλητής που σκέφτηκες να τα παρατήσεις;
Όχι, δεν υπήρξε κάποια τέτοια στιγμή. Παρ' όλα αυτά, έχω περάσει δύσκολα. Η σεζόν 2022-2023 ήταν πολύ δύσκολη για μένα ψυχολογικά. Είχα μπει σε ένα τρυπάκι στο οποίο μπαίνουν πάρα πολλοί αθλητές, που χάνεις τον εαυτό σου ουσιαστικά. Κυνηγάς, πετυχαίνεις και μετά δεν σου φτάνει η επιτυχία.
Δεν νιώθεις κάτι, δεν έχεις καθίσει να κάνεις ένα βήμα πίσω και να πεις «είμαι ευγνώμων, μπράβο σου». Να πεις ένα «μπράβο» στον εαυτό σου. Γιατί θέλεις συνέχεια το παραπάνω. Κυνηγάς πάντα τον επόμενο στόχο και φτάνεις σε ένα σημείο να λες «τώρα τι; Γιατί το κάνω αυτό;». Αμφισβητείς τον εαυτό σου, αμφισβητείς τη φύση σου, αμφισβητείς τους ανθρώπους γύρω σου.
Είχα χάσει λίγο τον εαυτό μου. Μιλούσα άσχημα στους προπονητές, είχα απομονωθεί πολύ. Παρ' όλα αυτά, είχα σωστούς ανθρώπους δίπλα μου και κατάφερα να ξεπεράσω αυτό το δύσκολο σημείο, κυρίως ψυχολογικά. Εκείνη η σεζόν δεν είχε πάει όπως ήθελα, γιατί είχα περάσει δύσκολα.
Από τότε, όμως, πήρα ένα πολύ μεγάλο μάθημα -ότι πρέπει να χαίρεσαι τις νίκες σου. Να κάνεις ένα step back, ένα zone out, να βλέπεις λίγο τη ζωή και να χαίρεσαι τη στιγμή.
Πάμε, για παράδειγμα, σε ένα Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα και είμαστε όλοι εκεί focused, με παρωπίδες, χωρίς να βλέπουμε τίποτα γύρω μας. Δεν χαιρόμαστε αυτό που ζούμε. Αν κάνεις όμως ένα zone out, θα δεις ότι είμαστε δέκα αθλητές πολύ υψηλού επιπέδου, στην ίδια ηλικία, πάμε ταξίδια… Να το χαρείς. Να ζήσεις τη στιγμή. Γιατί αυτή είναι η ζωή μας και πρέπει να τη ζούμε και να τη χαιρόμαστε.
Από εκείνη τη σεζόν πήρα αυτό το μάθημα. Να κάνω ένα zone out και να χαίρομαι τη στιγμή. Και αυτό φαίνεται και στις επιδόσεις μου. Γιατί με καθαρό μυαλό πηγαίνεις όλο και καλύτερα.
Έχεις μάθει, δηλαδή, πλέον να λες και ένα «μπράβο» στον εαυτό σου.
Τώρα πλέον, ναι. Υπάρχει μια φράση στον κολυμβητικό κόσμο που λέει ότι «ένας χαρούμενος κολυμβητής είναι και γρήγορος κολυμβητής». Και αυτό είναι κάπως αυτό που λέω τώρα. Πρέπει να ζεις τη στιγμή, να χαίρεσαι, να φτιάξεις μια καθημερινότητα η οποία να σε γεμίζει.
Γιατί, στο κάτω κάτω, αυτή είναι η ζωή μας και γράφεται η ιστορία μας. Αν δεν τη ζεις, θα φτάσεις 30 χρονών και θα πεις «δεν χάρηκα τίποτα». Όσο προσηλωμένος κι αν είσαι, αν δεν κάνεις αυτό το zone out για να ευχαριστηθείς τη στιγμή, δεν θα αποδώσεις. Θα πνιγείς στη μαυρίλα, στις σκέψεις σου και στη σκληρή προσωπικότητα που έχεις χτίσει.
Μια αποτυχία ή, καλύτερα, μια στιγμή που δεν πήγε όπως θα ήθελες, πώς την ξεπερνά ένας αθλητής;
Είναι πάρα πολύ δύσκολο συναίσθημα. Θέλει πολλή εμπειρία, θέλει χρόνο και πρέπει να το ζήσεις κάποιες φορές για να μπορέσεις να φτάσεις σε ένα σημείο να το αντιμετωπίζεις τέλεια.
Δεν υπάρχει κανένας αθλητής παγκοσμίως που θα έχει μια αποτυχία και θα πει «εντάξει, δεν με νοιάζει, πάμε κατευθείαν για το επόμενο». Σίγουρα θα κλάψει, θα στεναχωρηθεί, θα αμφισβητήσει πράγματα μέσα στο μυαλό του. Το θέμα είναι πόσο γρήγορα μπορεί να αποβάλει αυτή την αρνητική σκέψη και να προχωρήσει μπροστά. Πόσο γρήγορα μπορεί να βρει το θετικό μέσα στο αρνητικό.
Για μένα είναι δεδομένο ότι όλοι στεναχωριούνται, όλοι απογοητεύονται, όλοι αμφισβητούν. Αυτά δεν μπορείς να τα αποφύγεις. Αυτό που μπορείς να κάνεις είναι να μετατρέψεις το μαύρο σε άσπρο.
Πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες στα 19 στο Τόκιο και μετά στο Παρίσι. Ο Δημήτρης του Τόκιο με τον Δημήτρη του Παρισιού τι διαφορά είχαν;
Τρελή διαφορά. Καμία σχέση. Και θα σου πω γιατί. Η πρώτη μου αποστολή με την Εθνική Ομάδα, σαν έφηβος, ήταν το 2019. Από το Πανελλήνιο πήγα στο Ευρωπαϊκό Εφήβων το 2019 και το 2020 κυνηγούσα όριο για Ολυμπιάδα.
Αυτό που έκανα ήταν ένα τρελό άλμα. Για έναν αθλητή που έναν χρόνο πριν κυνηγούσε να βγει πρώτος στην Ελλάδα, το να πάει στην Ολυμπιάδα είναι πάρα πολύ δύσκολο να το διαχειριστεί. Είναι πάρα πολλά τα ερεθίσματα, πάρα πολλά πράγματα να σκεφτείς.
Οπότε, το μόνο που μπορούσα να κάνω στο Τόκιο ήταν να ζήσω τη στιγμή. Να πάρω εμπειρίες, να πάρω εικόνες, να δω τους κορυφαίους αθλητές του κόσμου και να χαρώ έναν αγώνα στην Ολυμπιάδα. Δεν ήμουν σε κατάσταση να διακριθώ στην πρώτη μου Ολυμπιάδα. Σε καμία περίπτωση. Οπότε πήγα συνειδητά εκεί και έζησα τη στιγμή. Πήρα ερεθίσματα, εικόνες και εμπειρίες. Το απόλαυσα πάρα πολύ και συνέχισα την πορεία μου.
Παρ' όλα αυτά, θυμάμαι χαρακτηριστικά ότι πήρα τηλέφωνο τον προπονητή μου, επειδή δεν είχε έρθει εκείνος. Μου λέει «πώς περνάς;» και του απαντάω «πάρα πολύ ωραία. Αλλά δεν θέλω να ξαναβρεθώ σε Ολυμπιάδα σε αυτή την κατάσταση».
Ήμουν σε μια Ολυμπιάδα, το όνειρο κάθε αθλητή, και ένιωθα άσχημα που δεν ήμουν ανάμεσα στους κορυφαίους. Του είπα «Στην επόμενη Ολυμπιάδα δεν θέλω να νιώσω ξανά έτσι. Θέλω να είμαι στους κορυφαίους». Και συνεχίσαμε την προετοιμασία μας. Είχαμε τρία χρόνια, γιατί το Τόκιο έγινε το 2021.
Και φτάνουμε στο Παρίσι το 2024. Στο Παρίσι ήμουν εμφανώς βελτιωμένος. Είχα κατεβάσει πάρα πολύ το ρεκόρ μου στα 800 μέτρα και ήμουν πάρα πολύ έτοιμος για την Ολυμπιάδα. Έναν μήνα πριν ήταν το Ευρωπαϊκό, όπου βγήκα δεύτερος στην Ευρώπη στα 800 μέτρα.
Στην Ολυμπιάδα, παρόλο που ήμουν πάρα πολύ έτοιμος, δεν κατάφερα να αποδώσω. Ανέβασα τον χρόνο μου, γιατί είχα μπει σε μια μαύρη τρύπα του «πρέπει». «Πρέπει να αποδώσω. Με βλέπουν οι χορηγοί. Με βλέπει όλη η Ελλάδα. Με πιστεύει. Έχει προσδοκίες από εμένα. Πρέπει, πρέπει, πρέπει».
Δεν έζησα καθόλου τη στιγμή. Αυτό που λέγαμε πριν, το zone out, δεν το έκανα. Έχω πολλά κενά μνήμης από εκείνη την Ολυμπιάδα. Blackout κανονικότατο. Δεν έζησα τίποτα. Δεν το ευχαριστήθηκα καθόλου. Δεν θυμάμαι καν πόσες μέρες ήμασταν εκεί. Πάνω από δέκα. Και μπορεί να θυμάμαι μία ή δύο μέρες. Τόσο πολύ.
Και τώρα, με το βλέμμα στο 2028, τι θα κάνεις διαφορετικά;
Τώρα είμαι ακόμα πιο αλλαγμένος, ακόμα πιο ώριμος. Στα καλύτερά μου, μπορώ να πω, και κολυμβητικά και σαν άνθρωπος. Χαίρομαι κάθε στιγμή και νομίζω ότι αυτό είναι το μυστικό.
Θέλω να πάω στην Ολυμπιάδα του 2028 πάρα πολύ σίγουρος για τον εαυτό μου, χωρίς κανένα «πρέπει». Έχω απομυθοποιήσει αυτή την κατάσταση πλέον και ξέρω ότι είμαστε άνθρωποι κι εμείς. Δεν είμαστε ρομπότ. Έχουμε άγχος.
Πρέπει να το δεχτείς. Να νιώσεις το άγχος. Να συνειδητοποιήσεις ότι έχεις άγχος. Γιατί, αν το πνίγεις, υπάρχει μέσα σου, υποβόσκει και θα σου βγει στον αγώνα. Πρέπει να χαρούμε τον αγώνα, να δώσουμε το 100%, να συναγωνιστούμε, να κερδίσουμε. Και νομίζω ότι με αυτή τη νοοτροπία δεν μπορείς να πάθεις blackout.
Εκείνα τα τελευταία δευτερόλεπτα πριν βουτήξεις στο νερό, τι σκέφτεσαι;
Δεν σκέφτομαι τίποτα. Θα σου πω γιατί. Στην κολύμβηση κάνουμε προπόνηση έναν χρόνο, μια ολόκληρη σεζόν, μπορεί και δύο ή τρία χρόνια, για έναν αγώνα. Εγώ σκέφτομαι κάθε μέρα εκείνη την κούρσα. Κάθε μέρα την κάνω visualize στο κεφάλι μου.
Προσπαθώ να νιώσω τα συναισθήματα που θα νιώσω εκεί. Να μπω σε καταστάσεις, να οραματιστώ μια νίκη, να οραματιστώ μια ήττα, για να νιώσω από πριν τα συναισθήματα που θα νιώσω εκεί. Να σκεφτώ ότι είμαι πριν από την κούρσα, ότι ανεβαίνω στον βατήρα, να νιώσω το άγχος, έτσι ώστε οποιοδήποτε συναίσθημα έχω εκεί να το έχω ξανανιώσει.
Θέλω να μου είναι οικεία όλα αυτά τα συναισθήματα. Οπότε, πριν από την κούρσα, δεν σκέφτομαι τίποτα. Έχω προετοιμαστεί σκληρά, μπαίνω μέσα και εκτελώ αυτά που έχω δουλέψει στην προπόνηση.
Παρ' όλα αυτά, μέσα στην κούρσα πολλές φορές μπορεί να επηρεαστείς από τον διπλανό σου, γιατί είμαστε οκτώ άτομα σε μια σειρά. Μπορεί να δεις ότι κάποιος ξεκινάει πολύ γρήγορα. Ξέρεις ποιος είναι αυτός, ξέρεις ότι αυτός ξεκινάει έτσι και μετά κουράζεται. Ξέρεις ότι κάποιος άλλος ανεβαίνει στο τέλος. Οπότε προσαρμόζεις λίγο την τακτική σου, σε μικρό ποσοστό όμως. Η βάση υπάρχει, απλώς μπορείς να κάνεις κάποιες αλλαγές με βάση τους αντιπάλους σου.
Έχεις κάποιο ritual ή κάτι που θεωρείς ότι σου φέρνει τύχη; Κάνεις κάποια προσευχή;
Όχι. Έχω τον σταυρό μου, που τον φοράω και τον βγάζω λίγο πριν ανέβω στον βατήρα. Αυτό. Δεν έχω κάτι άλλο, γιατί πιστεύω περισσότερο στη δύναμη της προετοιμασίας παρά στην τύχη.
Θεωρώ ότι η τύχη δεν υπάρχει. Και θα σου πω έναν στίχο που μου έχει μείνει: «Η τύχη μού φέρεται σαν το λουλούδι. Αν δεν την ποτίσω, μαραίνεται». Αν η τύχη είναι το λουλούδι, δηλαδή, και δεν την ποτίσεις, αν δεν προσπαθήσεις -το πότισμα είναι η προσπάθεια-, θα μαραθεί.
Αν προσπαθήσεις, τότε θα βρεις και την τύχη. Είναι κάπως αλληλένδετα. Αν προσπαθείς κάθε μέρα και βρεθείς στη σωστή στιγμή, θα σου έρθει και η τύχη. Αλλά πρέπει να είσαι πάντα έτοιμος.
Πάμε λίγο στον Δημήτρη εκτός πρωταθλητισμού. Φαντάζομαι ότι είναι σπάνιες οι στιγμές που δεν προπονείσαι ή δεν είσαι focused. Τι κάνεις για να χαλαρώσεις όταν είσαι στο σπίτι;
Μέσα στην εβδομάδα θα γυρίσω στο σπίτι γύρω στις 7:30 μ.μ. και θα πω «τώρα κλείνουν τα κινητά, κλείνουν τα πάντα». Θα βάλω κάποια σειρά, θα διαβάσω κάποιο βιβλίο και θα χαλαρώσω. Δεν θέλω να έχω καμία ανάμειξη με κάτι που σχετίζεται με την κολύμβηση. Τα σβήνω όλα και απλώς αράζω και ξεκουράζομαι.
Τα Σαββατοκύριακα μπορεί να πάω στο εξοχικό μου, να ψαρέψω με τον αδελφό μου, να κάνω τέτοια πράγματα. Μου αρέσει πολύ η φύση. Ασχολούμαι με τον κήπο. Κάνω τέτοια απλά πράγματα. Μου αρέσει η γη.
Το εξοχικό σας πού είναι;
Στην Αμάρυνθο, μετά την Ερέτρια, στην Εύβοια. Είναι ένα πολύ όμορφο χωριουδάκι και εκεί είναι το καλύτερό μου.
Η σχέση σου με τον καθρέφτη ποια είναι; Σου αρέσει να προσέχεις την εμφάνισή σου όταν βγαίνεις, να φροντίζεις τον εαυτό σου;
Μου αρέσει πολύ, η αλήθεια είναι. Πάντα θα έχω φτιάξει το μαλλί μου, θα έχω προσέξει τον εαυτό μου, θα έχω ξυριστεί, ακόμα και αν βγω απλώς για έναν καφέ. Μου αρέσει η εικόνα.
Νομίζω ότι είναι και χαρακτηριστικό του εαυτού μου, ότι θέλω να τα έχω όλα τέλεια. Συνδέεται και με τον πρωταθλητισμό. Όσο μπορώ, θέλω να προσέχω τον εαυτό μου. Μου αρέσει, με γεμίζει και μου δίνει αυτοπεποίθηση.
Το στιλ σου πώς θα το περιέγραφες;
Είναι ανάλογα. Μου αρέσει μια μέρα να ντυθώ πολύ καλά. Μου αρέσει το ωραίο ντύσιμο, να φορέσω ένα πουκάμισο, ένα παντελόνι, ένα ωραίο παπούτσι. Μπορεί κάποια άλλη μέρα να ξυπνήσω και να φορέσω παντόφλες, σορτς, καπέλο και να βγω. Δηλαδή, έχω δύο-τρία διαφορετικά στιλ.
Υπάρχει κάποιος του οποίου το στιλ σου αρέσει και σε εμπνέει;
Όχι, δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος. Βλέπω, ασχολούμαι γενικά, αλλά παίρνω στοιχεία από ό,τι μου αρέσει. Δεν θα φορέσω κάτι επειδή το φοράει κάποιος συγκεκριμένος. Αν μου αρέσει κάτι, όποιος κι αν το φοράει, θα το κάνω κι εγώ και θα βάλω τη δική μου προσωπική νότα, ώστε να φτιάξω κάτι δικό μου. Ας πούμε, αυτό το τατουάζ, σε αυτό το σημείο, είναι κάτι δικό μου. Δεν το έχει κανείς άλλος στον κόσμο αυτό το τατουάζ σε αυτό το σημείο.
Με τα social media τι σχέση έχεις;
Προσπαθώ να τα δουλέψω. Προσπαθώ να κρατάω ένα πιο καθαρό προφίλ. Θέλω να ανεβάζω καλές δουλειές, καλό υλικό, γιατί το θεωρώ και αυτό μια τέχνη. Ας πούμε, τώρα έχω φτιάξει στο προφίλ μου κάτι με 12 φωτογραφίες, πολύ καλλιτεχνικές και ωραίες, και ανεβάζω κάθε μέρα από μία. Αν τις συνδέσεις, οι λεζάντες από κάτω γράφουν μια ιστορία η οποία ενώνεται. Μου αρέσει να το δουλεύω, να δίνω μια καλλιτεχνική νότα. Έχω μέσα μου αυτό το στοιχείο και μου αρέσει να το βγάζω και εκεί.
Άρα δεν ανεβάζεις τόσο πολύ προσωπικές στιγμές;
Όχι, όχι πολύ. Είμαι πιο προσεκτικός.
Θεωρείς ότι πλέον είναι σημαντικό για έναν αθλητή να έχει ισχυρή παρουσία στα social media;
Ναι, το θεωρώ πολύ σημαντικό. Ο καθένας δίνει τη δική του αισθητική μέσα από το προφίλ του και δείχνει αυτό που νιώθει. Δεν είναι ότι κάτι μου αρέσει ή δεν μου αρέσει. Ο καθένας κάνει αυτό που τον γεμίζει, αυτό που θέλει να βγάλει προς τα έξω. Εμένα μου αρέσει αυτή η προσέγγιση της καλής δουλειάς, της καλής φωτογραφίας. Να είναι κάτι επαγγελματικό και όμορφο.
Θα σκεφτόσουν να χρησιμοποιείς το προφίλ σου και ως content για εταιρείες, για συνεργασίες; Έχεις ήδη ξεκινήσει;
Προσπαθώ όσο μπορώ. Γιατί είμαστε σε μια εποχή που τώρα ξεκινάει, θεωρώ, η προβολή και της ελληνικής κολύμβησης αλλά και γενικότερα των ερασιτεχνικών αθλημάτων στην Ελλάδα. Να προβάλλονται, ο κόσμος να μας ακολουθεί. Το έχω δει και έμπρακτα. Τα τελευταία δύο χρόνια έχουν ανέβει πολύ οι followers μου.
Προσπαθώ, μαζί και με την εταιρεία μου την Panik που συνεργάζομαι, να προσεγγίζουμε εταιρείες που θέλουν να συνδέσουν το όνομά τους με αυτό το προφίλ. Με ένα καλλιτεχνικό προφίλ, με έναν αθλητή που προσπαθεί καθημερινά, που δεν βάζει ταβάνι στα όνειρά του και θέλει να πετύχει τους στόχους του. Αν κάποια εταιρεία θέλει να συνδέσει το όνομά της με ένα τέτοιο προφίλ, νομίζω ότι θα συνεργαστούμε καλά και μαζί θα οδηγηθούμε στην κορυφή.
Το ελεύθερο το διάλεξες εσύ; Υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος που σε κέρδισε αυτό το στιλ;
Δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος λόγος. Είχα ξεκινήσει με πεταλούδα. Είχα κάνει παλιότερα, όταν ήμουν πιο μικρός, και μικτή. Αλλά λόγω της σωματοδομής μου, λόγω της απόδοσής μου, κάτι με τράβηξε από τα τέσσερα στιλ και αυτό ήταν το ελεύθερο. Μου αρέσει γιατί είναι και το πιο γρήγορο αγώνισμα. Μου αρέσει η ταχύτητα και νομίζω ότι είναι και το πιο εμπορικό. Ειδικά τα 200 μέτρα ελεύθερο, που κυνηγάω πολύ, νομίζω ότι είναι ένα από τα κορυφαία αγωνίσματα στους Ολυμπιακούς Αγώνες και μου αρέσει αυτό.
Μπορεί να έχει περισσότερες συμμετοχές και πολύ μεγαλύτερο ανταγωνισμό από άλλα αγωνίσματα, αλλά εγώ είμαι φτιαγμένος γι' αυτό. Θέλω να είμαι πρώτος στο πιο δύσκολο αγώνισμα. Θεωρώ ότι τα 200 μέτρα είναι από τα πιο δύσκολα αγωνίσματα. Και αυτό με τριγκάρει, να σου πω την αλήθεια.
Αυτό που σου δίνει δύναμη όταν νιώθεις ότι έχεις πέσει, τι είναι; Πού την αναζητάς;
Αυτό που μου δίνει δύναμη είναι το discipline. Έχω καταλάβει πλέον ότι και όρεξη να μην έχω και στεναχωρημένος να είμαι, θα πάω και θα κάνω πέντε πράγματα στην προπόνηση τα οποία, για εκείνη την ημέρα, θα είναι το καλύτερο που μπορώ να κάνω.
Αυτή είναι η διαφορά ενός πρωταθλητή από έναν αθλητή -ότι ό,τι κι αν γίνει, θα είσαι εκεί. Και σε όλους τους τομείς θεωρώ ότι οι άνθρωποι πρέπει να λειτουργούν με αυτόν τον τρόπο. Στη δουλειά τους μπορεί να μη νιώθουν καλά, αλλά πρέπει να αποδώσουν όπως και να έχει. Πρέπει να σηκωθείς το πρωί. Και στεναχωρημένος να είσαι και κουρασμένος να είσαι, θα τα κάνεις κουρασμένος και στεναχωρημένος. Αυτό είναι που με κρατάει και με οδηγεί πλέον.
Και οι άνθρωποι που ξέρεις ότι, αν τους πάρεις τηλέφωνο, θα είναι πάντα εκεί για σένα, ποιοι είναι;
Έχω τέτοιους ανθρώπους, ευτυχώς, αλλά δεν θα τους πάρω. Έχω μάθει να τα αντιμετωπίζω όλα μόνος μου. Δεν θέλω κιόλας να μεταφέρω στους ανθρώπους μου τις δυσκολίες και το άγχος μου. Είμαι ο τύπος που τα παίρνει όλα πάνω του και προχωράει έτσι. Τα αντιμετωπίζω όλα μόνος μου.
Αυτό, όμως, δεν φέρνει και μια μοναξιά;
Φέρνει μια μοναχικότητα, ναι. Επειδή όλοι οι αθλητές κάνουν και ψυχολόγο, κάνουν συνεδρίες κ.λπ., το έχω εντάξει κι εγώ στο πρόγραμμά μου τον τελευταίο χρόνο. Με έχει βοηθήσει πάρα πολύ σε αυτόν τον τομέα.
Τελευταία μπορώ να πω ότι ανοίγομαι και προσπαθώ να μοιράζομαι κάποια πράγματα, χωρίς όμως να φορτώνω στον άλλον άγχος. Θεωρώ ότι κάθε άνθρωπος πρέπει πρώτα να αντιμετωπίζει πρώτα τα προβλήματά του, για να γίνει η καλύτερη εκδοχή του εαυτού του, και μετά να τα συζητάει με τους κοντινούς του ανθρώπους, χωρίς όμως να τους βαραίνει και να τους μεταφέρει τα αρνητικά.
Ο μεγαλύτερός σου φόβος ποιος είναι;
Πολύ ωραία ερώτηση. Και σου έχω απάντηση γι' αυτό, γιατί το έχω σκεφτεί πολλές φορές μόνος μου. Ο μεγαλύτερός μου φόβος είναι η στασιμότητα. Δεν μπορώ καθόλου τη στασιμότητα. Με φοβίζει πάρα πολύ, σε όλους τους τομείς. Δεν μπορώ να κάνω τα ίδια πράγματα με την προηγούμενη σεζόν.
Θέλω ο φετινός Δημήτρης να είναι καλύτερος από τον περσινό. Όχι μόνο στον πρωταθλητισμό και στο αθλητικό μου κομμάτι, αλλά και ως άνθρωπος. Θέλω να προσθέτω πράγματα στη ζωή μου. Από το να διαβάσω ένα βιβλίο μέχρι να εντάξω κάτι καινούργιο στην καθημερινότητά μου. Να βρω ένα λάθος στο στιλ μου, στο ελεύθερο, και να το φτιάξω. Να βρω αδυναμίες μου και να δουλέψω πάνω σε αυτές, ενώ δεν τις δούλευα τις προηγούμενες σεζόν. Και νομίζω ότι αυτό με έχει φτάσει ως εδώ. Δεν μπορώ να σκεφτώ ότι αυτό που έκανα πέρυσι θα το κάνω ακριβώς ίδιο και φέτος.
Και τι είναι αυτό που σου δίνει χαρά μέσα στην ημέρα σου; Κάτι απλό που μπορεί να σε κάνει να χαμογελάσεις;
Όπως είπα και πριν, έχω φτιάξει μια καθημερινότητα στην οποία περνάω καλά. Έχω ανθρώπους γύρω μου, έχω φτιάξει το team μου, την ομάδα μου, με ανθρώπους που είναι μεν επαγγελματίες αλλά είναι και φίλοι.
Με τον προπονητή μου έχουμε μια άψογη σχέση, μπορούμε να πούμε και δύο κουβέντες παραπάνω. Με τον φυσικοθεραπευτή και γυμναστή μου, που είναι ο αδελφός μου, περνάω επίσης καλά. Έχω φτιάξει μια καθημερινότητα που με γεμίζει χαρά.
Όταν πάω σπίτι μου και μιλήσω με τους δικούς μου ανθρώπους, αυτό με γεμίζει. Θεωρώ ότι είμαστε επαγγελματίες, αλλά εγώ δεν μπορώ να λειτουργήσω καθαρά επαγγελματικά. Δεν μπορώ να έχω συνεργάτες με τους οποίους δεν θα νιώθω καλά ή να βρίσκομαι σε ένα περιβάλλον όπου θα κάνουμε πολύ καλή δουλειά, αλλά εγώ δεν θα αισθάνομαι καλά.
Θεωρώ ότι πάνω απ' όλα πρέπει να νιώθεις ελεύθερος και άνετος σε όποιο περιβάλλον βρίσκεσαι. Και από εκεί και πέρα δεν υπάρχει όριο. Δύο άνθρωποι με κοινούς στόχους, κοινό όραμα, που παράλληλα περνούν καλά μαζί, μπορούν να φτάσουν πάρα πολύ ψηλά. Αν η ψυχολογία είναι καλή, τα ξεπερνάς όλα. Υπάρχουν προβλήματα, φυσικά, αλλά τα ξεπερνάς. Νιώθεις δυνατός και δεν στέκεσαι τόσο πολύ στα προβλήματα.
Είναι σαν τις σχέσεις. Όταν χαλάσει η χημεία, μετά μπορεί να σε ενοχλεί μέχρι και το πώς ο άλλος πατάει την οδοντόκρεμα. Αν όμως είναι καλό το κλίμα και περνάς όμορφα, δεν σε νοιάζει πώς την πατάει. Κάπως έτσι το βλέπω. Κοιτάω να έχω γύρω μου ανθρώπους με τους οποίους περνάω καλά και να πορευόμαστε μαζί, με τους ίδιους στόχους και το ίδιο όραμα.
Πριν κλείσουμε, έχεις σκεφτεί καθόλου τι θα κάνεις μετά τον πρωταθλητισμό, όταν κάποια στιγμή σταματήσουν οι αγώνες; Ποιο είναι το όραμα;
Όπως σου είπα, μου αρέσει η εξέλιξη και δεν μου αρέσει η στασιμότητα. Πριν από περίπου δυόμισι χρόνια είχα πιάσει τον εαυτό μου να νιώθει ότι θέλω να εξελιχθώ σε κάποιον ακόμη τομέα και αυτός ήταν η επιχειρηματικότητα.
Άρχισα, λοιπόν, να διαβάζω βιβλία από ανθρώπους πολύ επιτυχημένους σε αυτόν τον τομέα, οικονομικά βιβλία κ.λπ. Και βρήκα την ευκαιρία το 2024, μετά την Ολυμπιάδα. Επειδή εμείς λειτουργούμε σε κύκλους τετραετίας στην προπόνηση μέχρι την επόμενη Ολυμπιάδα, ο πρώτος χρόνος είναι λίγο πιο χαλαρός.
Βρήκα, λοιπόν, εκείνη την ευκαιρία και μαζί με τον αδελφό μου ανοίξαμε το φυσικοθεραπευτήριο-wellness center που είπαμε προηγουμένως. Έχουμε βάλει και σάουνα, κρυομπανιέρες, πράγματα τα οποία εγώ έβλεπα στο εξωτερικό από άλλους αθλητές. Αυτό ήταν το πρώτο μου βήμα στον επιχειρηματικό κόσμο και με ωρίμασε πολύ, με εξέλιξε πάρα πολύ, γιατί το χτίσαμε οι δυο μας χωρίς τη βοήθεια κανενός -από το λογιστήριο και τον χώρο μέχρι τους προμηθευτές, όλα αυτά πέρασαν από εμάς. Ήμασταν δύο παιδιά που το ζούσαμε πρώτη φορά, φοβισμένοι. Αλλά είναι αυτό που λένε: «Αν φοβάσαι κάτι, κάν' το φοβισμένος».
Αυτό ήταν το πρώτο βήμα. Θέλω να ασχοληθώ γενικότερα με την επιχειρηματικότητα, γιατί νιώθω ότι φτιάχνεις κάτι, έναν ζωντανό οργανισμό, και αυτό το συναίσθημα είναι μοναδικό. Να μπαίνεις κάπου που το έχεις σκεφτεί εσύ, το έχεις υλοποιήσει, το βλέπεις να παίρνει μορφή και είναι κάτι ζωντανό. Νομίζω ότι αυτό το συναίσθημα είναι εθιστικό και παράλληλα είναι η μεγαλύτερη ανταμοιβή. Οπότε θέλω να ασχοληθώ με αυτό το κομμάτι.
Μέχρι τότε, μπορεί να μου έρθει να φτιάξω και τραγούδι! Ποτέ δεν ξέρεις. Έχω καλλιτεχνικό πνεύμα. Δεν στοχεύω τόσο μακριά. Με ό,τι μου έρχεται εκείνη τη στιγμή θέλω να ασχολούμαι και να βλέπω πώς πηγαίνει, πώς εξελίσσεται.
