Έλη Δρίβα στο Bovary: Ποια είναι η 40χρονη ηθοποιός του «Ριφιφί» που σπάει τα στερεότυπα -Η ζωή με αναπηρικό αμαξίδιο και η υποκριτική
Η Έλη Δρίβα είναι η ηθοποιός που υποδύεται τη Χριστίνα Γιαννακοπούλου στο «Ριφιφί» του Σωτήρη Τσαφούλια, τη σειρά του Alpha που είναι εμπνευσμένη από αληθινά γεγονότα.
Είναι η πρώτη γυναίκα ηθοποιός, εγγεγραμμένη στο Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών, που χρησιμοποιεί αναπηρικό αμαξίδιο και έχει μια σταθερή παρουσία στο ελληνικό θέατρο και την οθόνη, διεκδικώντας κάτι πολύ περισσότερο από μια θέση «εκπροσώπησης».
Η ίδια έχει μιλήσει ανοιχτά για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την αναπηρία. «Η βλάβη είναι ένα χαρακτηριστικό, τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο», έχει πει, επιμένοντας πως η αναπηρία δεν «κατασκευάζεται» από το σώμα των ανθρώπων αλλά από τη στάση της κοινωνίας και τα στερεότυπα που αυτή καλλιεργεί.
Η 40χρονη ηθοποιός έχει κινητική βλάβη εκ γενετής. Έχει συμμετάσχει, μεταξύ άλλων, στις «Τρωάδες» του Jean-Paul Sartre, σε σκηνοθεσία της Σοφίας Σταυρακάκη και του Βασίλη Οικονόμου, στην «Άνοιξη» της Γιούλας Μπούνταλη στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, καθώς και στην παράσταση «Η Playlist μιας faultless μητρότητας». Έχει επίσης συμμετάσχει στην παράσταση «Ενενήντα» της Βαλέριας Δημητριάδου στο Φεστιβάλ Αθηνών.
Τη γνωρίσαμε και μέσα από τη σειρά «Στα 4», την πρώτη ελληνική σειρά με επίκεντρο την αναπηρία και πρωταγωνίστρια ένα άτομο με αναπηρία, τη Γεωργία Καλτσή, η οποία έκανε πρεμιέρα το 2023 στην streaming πλατφόρμα ΑΝΤ1+. Παράλληλα, συμμετείχε στην ταινία «We all come from somewhere», στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος POWER – Performances Of Wide Enrichment to Raise awareness on different abilities and promote integration.
Η Έλη Δρίβα έχει σπουδάσει Ιστορία και Αρχαιολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ, έχει εκπαιδευτεί στη Διατροφή και τη Διαχείριση Διατροφικών Διαταραχών στο ΚΕΑΔΔ και έχει ολοκληρώσει σπουδές στο Life Coaching, διαπιστευμένες από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Coaching (ICF). Είναι απόφοιτη του Εργαστηρίου της Μαίρης Μαραγκουδάκη και του Εργαστηρίου Δραματικής Τέχνης ΘΕΑΜΑ, ενώ συμμετέχει στην ομάδα ΘΕΑΜΑ, την επαγγελματική συμπεριληπτική θεατρική ομάδα που ίδρυσε ο Βασίλης Οικονόμου και αποτελείται από ανάπηρους και μη ανάπηρους ηθοποιούς.
Τώρα, ως Χριστίνα Γιαννακοπούλου στο «Ριφιφί», συναντά έναν χαρακτήρα που χρειάστηκε να προσεγγίσει με προσοχή, αλλά και με τη δική της ανάγκη να τον δει ολόκληρο. Όπως λέει, δεν θέλησε να κρατήσει από τη Χριστίνα μόνο το χαρακτηριστικό της αναπηρίας της, αλλά να αναζητήσει όλα εκείνα που συνθέτουν έναν άνθρωπο: τις επιθυμίες, τις σχέσεις, τις αντιφάσεις, τη σεξουαλικότητα, την ανάγκη για ανεξαρτησία.
Στη συνέντευξή της στο Bovary, μιλά για τη Χριστίνα, τη συνεργασία της με τον Σωτήρη Τσαφούλια, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας ανάπηρος ηθοποιός όταν ο χώρος της εργασίας δεν έχει σχεδιαστεί για να τον συμπεριλάβει, αλλά και για τα «καλούπια» στα οποία, όπως λέει, συχνά προσπαθούμε να χωρέσουμε ανθρώπους και τέχνη.
Τι ήταν αυτό που σε κέρδισε στη Χριστίνα Γιαννακοπούλου όταν διάβασες για πρώτη φορά το σενάριο του «Ριφιφί»;
Η αλήθεια είναι πως, γνωρίζοντας έναν ρόλο έτσι ώστε να τον δομήσω, οφείλω να με απογυμνώσω. Στη Χριστίνα δυσκολεύτηκα κι αυτό έχει να κάνει με το ότι ζούσε σε ένα ιατροκεντρικό πλαίσιο από την κοινωνία των ’90s, απομονωμένη χωρίς αυτό να σηματοδοτεί την αδιαφορία για ζωή.
Η ύπαρξή μου ως Έλη παλεύει να αντισταθεί σε αυτό το μοτίβο και με προβλημάτισε η απουσία αυτής της κοινωνικής μετάβασης, από το 1990 στο 2026. Ήταν σημείο σύγκρουσης, δηλαδή, στο πρώτο πέρασμα ανάγνωσης.
Έχω προλάβει την εποχή εκείνη που ενήλικες άνθρωποι εγκλωβίζονταν ακούσια σε πατρικές στέγες. Η Χριστίνα δεν ήθελε να ζει εις βάρος άλλων, να χρωστά την ανάσα της στον πατέρα ή στον πολυαγαπημένο της αδερφό (είχα την αίσθηση πως τον λάτρευε). Αυτό δεν σήμαινε πως δεν ήθελε το σώμα της, την προσωπικότητά της ή τη σεξουαλική της ταυτότητα. Δεν ήταν θέμα αποδοχής βλάβης.
Ίσως διαβάζοντας την περιγραφή, να κρίνετε ότι είχε έλλειψη αυτοπεποίθησης. Αντιστέκομαι σε αυτό, αισθανόμενη πως η πατρίδα της τής φύτευσε τη μοναξιά της. Ακολούθησα αυτόν τον δρόμο για τη Χριστίνα με πλήρη ελευθερία από τον Σωτήρη, τον Βασίλη (Ρίσβα) και τη Δήμητρα (Σακαλή). Θα κρατήσω τη Χριστίνα στο σύνολό της κι όχι ένα χαρακτηριστικό που με κέρδισε. Ένας άνθρωπος έχει τόσα χαρακτηριστικά που να τον ορίζουν ή να τον αναιρούν.
Πώς ήταν η συνεργασία σου με τον Σωτήρη Τσαφούλια;
Είμαι τόσο ευγνώμων που τον γνώρισα. Είναι φράση που πρέπει να λέγεται από ηθοποιό για τον σκηνοθέτη του; Άνθρωποι που δεν τον έχουν συναντήσει, έχουν δικαίωμα να είναι επιφυλακτικοί και να πουν «Έλα, καλά!». Δίνει τόση ελευθερία και χώρο στους ηθοποιούς του που δεν μπορούσε ο νους μου να το συλλάβει.
Είναι άνθρωπος που ήθελα να συναντήσω πολλά χρόνια πριν κι αισθάνομαι τυχερή που βρεθήκαμε χωρίς να το επιδιώξω. Πήγαινα στις παραστάσεις του -όπου είχε πρόσβαση- κι έφευγα προτού τον πετύχω σε είσοδο ή διάδρομο.
Υπήρξε κάποια σκηνή ή στιγμή στα γυρίσματα που σε δυσκόλεψε ή που αισθάνεσαι ότι θα θυμάσαι για καιρό;
Ο σκηνοθέτης, η παραγωγή κι η Καρολίνα οργάνωσαν ενδελεχώς το πρόγραμμά μας τόσο που δεν είχα περιθώριο να δυσκολευτώ ή να ταλαιπωρηθώ με δυσφορικά συναισθήματα ή σκέψεις.
Είμαι άνθρωπος εσωστρεφής, οπότε αυτό που θυμάμαι είναι το άγχος της πρώτης γνωριμίας με συναδέλφους και τεχνικούς. Το γεγονός ότι ήταν για όλους η πρώτη μέρα βοήθησε στο να με επαναφέρει και να σκεφτώ πώς ίσως κι άλλο άτομο αισθάνεται άβολα στις πρώτες σκηνές στο σετ. No more drama queen για την εξισορρόπηση!
Υπάρχει η νοσταλγία κάθε εικόνας που αποτυπώθηκε στη μνήμη μου: από το μηχανάκι που δεν έπαιρνε μπρος, τα προβατάκια που συναντήσαμε, η θερμή αγκαλιά του Σωτήρη όταν φεύγαμε, ο Πάνος κι ο Βασίλης που ήταν συνεπείς και δοτικοί, η Ευαγγελία που έτρεμα να πω «γεια σας» όσο χτενιζόμασταν την πρώτη φορά και μου μιλούσε τόση ώρα με τόσο φως στα μάτια της ή η σκηνή της πάστας χωρίς ήχο από το μόνιτορ!
Πόσο δύσκολο ήταν να διεκδικήσεις χώρο ως επαγγελματίας ηθοποιός σε έναν χώρο που για χρόνια δεν είχε σχεδιαστεί ώστε να συμπεριλαμβάνει ανάπηρους καλλιτέχνες;
Θεωρώ πως είναι αστείο να επιβεβαιώσω πως έχω διεκδικήσει χώρο όταν δεν μπορώ να δουλεύω είτε λόγω γραφής, σκηνοθεσίας ή δομής, όπως πολλοί συνάδελφοι τα καταφέρνουν.
Ένας συμπολίτης καταχωρείται στα δεδομένα της κοινωνίας βάσει φύλου, μη βλάβης/αριθμού μελών, θρησκείας, χρώματος, σχήματος, σεξουαλικής φύσης, τόπου κατοικίας και όχι λόγω της παρουσίας του ή της δράσης του στη δουλειά, στις ανθρώπινες σχέσεις, στα πολιτικά του δικαιώματα, στις υποχρεώσεις.
Δυστυχώς, επηρεάζονται παραγωγές, κανάλια. Θα πρέπει ως ηθοποιός να παίζω πάντα έναν ρόλο; Αντιδρώ. Είναι κουραστικό, για την εξέλιξη της ανθρωπότητας, να βλέπεις φιγούρες σε καλούπια. Καλούπια στη ζωή. Καλούπια στην τέχνη.
Θέατρο ή τηλεόραση, ποιο μέσο αισθάνεσαι ότι σου δίνει μεγαλύτερη ελευθερία ως ηθοποιό;
Έχω σχεδόν δέκα χρόνια που εργάζομαι σε παραστάσεις μικρότερων παραγωγών, ενώ ο κινηματογράφος ήταν η ασφάλειά μου σε δύσκολες στιγμές.
Αλλάζει η απεύθυνση, το μέσο. Δύσκολη η σύντομη απάντηση! Θα απαντούσα θέατρο αλλά όχι για την ελευθερία όσο για τον χρόνο (προετοιμασίας, έρευνας, τριβής), την πειθαρχία και την αίσθηση που δίνει ως ένα σπιτικό.
Ελευθερία δεν δίνει τόσο η συνθήκη ή ο τόπος αλλά οι άνθρωποι που συναντάς και που από κοινού εξελίσσετε όραμα.
Υπήρξε κάποια στιγμή που σκέφτηκες να εγκαταλείψεις την υποκριτική;
Πριν από πρώτο γύρισμα ή πριν από προτελευταία παράσταση γιατί ξέρω ότι έρχεται το τέλος. Η εργασία αυτή φέρει δυσκολίες, εμπόδια, ανασφάλειες. Δεν είναι χόμπι. Πληρότητα για λίγο ή απόλυτο κενό; Τι προτιμάς εσύ;
Έχεις πει ότι η αναπηρία δεν «κατασκευάζεται» από το σώμα, αλλά από τη στάση της κοινωνίας. Ποιο είναι το στερεότυπο που θα ήθελες περισσότερο να καταρρεύσει;
Δεν θυμάμαι τι λέω αλλά ακόμα το πιστεύω! Να επιλέξω, δηλαδή, ποιος πολίτης θα μπορούσε να αναπνεύσει σε κοινωνικό σύνολο χωρίς να του δοθεί χάρη ως εξαίρεση ή ποια χώρα μπορεί να ευδοκιμήσει χωρίς στερεότυπα;
Με συγχωρείς, δεν μπορώ να το πω γιατί η μοναδικότητα κάθε «κατασκευής» δεν υπερέχει της άλλης κι αυτό είναι ατομική ευθύνη.
Τι ετοιμάζεις για το επόμενο διάστημα; Υπάρχει κάποια θεατρική παράσταση ή άλλο επαγγελματικό σχέδιο που μπορείς να μοιραστείς μαζί μας;
Εικάζω ότι δεν μπορώ να ανακοινώσω ακόμα ούτως ώστε να φτιάξω προφίλ αλλά, καταδικασμένη στην ειλικρίνεια, θα πω πως δεν έχω κλείσει κάτι.
Όταν ο κόσμος κλείσει την τηλεόραση μετά το «Ριφιφί», τι θα ήθελες να έχει αλλάξει μέσα του μέσα από τη δική σου παρουσία στη σειρά;
Βλέπω το «Ριφιφί» ως μία συλλογική εμπειρία κι όχι ως αξιοθαύμαστη παρουσία μιας ανάπηρης που «κάπως τα λέει» αν οδηγούμαστε σε αυτό. Άλλωστε, ο Σωτήρης με προσέγγισε ως ηθοποιό κι όχι γιατί έψαχνε ανάπηρη γυναίκα.
Το κάθε πρόσωπο είναι λιθαράκι σύνδεσης: δράσης, πλοκής, σκηνής, συνέχειας, ό,τι κι αν παρακολουθείς. Ο καφές που σερβίρεις, ο άνθρωπος που βλέπεις, το φιλί που δίνεις, τα ξόρκια μαγισσών, η σιωπή, ένας πυροβολισμός... δίνουν τη σκυτάλη για να πας ως το τέλος μιας ιστορίας. Όλα αφηγούνται για να έρθει η λύτρωση.
