Γιατί κάποιοι καθαρίζουν την κουζίνα πριν κοιμηθούν; Τι αποκαλύπτει η ψυχολογία για αυτή τη συνήθεια
Το βραδινό καθάρισμα της κουζίνας μπορεί να φαίνεται σαν μια απλή καθημερινή συνήθεια. Για κάποιους όμως λειτουργεί ως ένας τρόπος να κλείνει η ημέρα, να μειώνεται η αίσθηση χάους και να ξεκινά το επόμενο πρωί με πιο καθαρό μυαλό.
Για αρκετούς ανθρώπους, το να μείνουν πιάτα στον νεροχύτη πριν από τον ύπνο είναι σχεδόν αδιανόητο. Τα πιάτα, τα ψίχουλα στον πάγκο και οτιδήποτε έχει μείνει στη θέση του πρέπει να τακτοποιηθούν πριν μπορέσουν να ξαπλώσουν ήρεμα.
Εκ πρώτης όψεως, αυτή η συμπεριφορά μοιάζει με μια απλή συνήθεια του νοικοκυριού. Από ψυχολογικής πλευράς, όμως, μπορεί να σημαίνει κάτι περισσότερο.
Γιατί κάποιοι καθαρίζουν πάντα τον νεροχύτη
Όπως εξηγεί ο κλινικός ψυχολόγος Τζόρνταν Πίτερσον στο βιβλίο του «12 Rules for Living: An Antidote to Chaos», η τακτοποίηση του χώρου όπου ζούμε μπορεί να αποτελεί έναν τρόπο να παρέμβουμε σε κάτι που βρίσκεται υπό τον έλεγχό μας.
«Οι άνθρωποι που καθαρίζουν την κουζίνα τους πριν πάνε για ύπνο δεν το κάνουν για να βρουν μια καθαρή κουζίνα το πρωί, αλλά επειδή δεν θέλουν να ξυπνήσουν μέσα στην ακαταστασία, κάτι που θα έδινε αμέσως τον τόνο για μια χαοτική ημέρα», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η ακαταστασία στον φυσικό χώρο μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση γενικότερου χάους και να επιβαρύνει συναισθηματικά το άτομο. Μέσα στην καθημερινότητα, όπου πολλά πράγματα βρίσκονται ήδη εκτός ελέγχου, μια τόσο απλή πράξη όπως το πλύσιμο των πιάτων ή το συμμάζεμα του πάγκου προσφέρει την αίσθηση ότι κάτι μπήκε ξανά στη θέση του. Πρόκειται για μια μικρή, συγκεκριμένη ενέργεια που μπορεί να λειτουργήσει ως τρόπος ανάκτησης ελέγχου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα ακατάστατο σπίτι αποτελεί από μόνο του ένδειξη ψυχολογικού προβλήματος ή ότι όποιος δεν καθαρίζει την κουζίνα του πριν κοιμηθεί κάνει κάτι λάθος. Η σχέση με την τάξη διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Για ορισμένους, ωστόσο, η εικόνα ενός γεμάτου νεροχύτη και ενός ακατάστατου πάγκου μπορεί να παραμένει στο μυαλό ακόμη και όταν η ημέρα έχει τελειώσει.
Η επιστημονική έρευνα έχει επίσης εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στο περιβάλλον και στην ψυχική κατάσταση. Όταν πολλά αντικείμενα βρίσκονται ταυτόχρονα στο οπτικό πεδίο, διεκδικούν μέρος της προσοχής. Ένας χώρος με πολλά αντικείμενα, εκκρεμότητες και ορατές υποχρεώσεις μπορεί επομένως να κάνει πιο δύσκολη τη μετάβαση από την εγρήγορση στη χαλάρωση.
Η εικόνα ενός σπιτιού που μοιάζει γεμάτο εκκρεμότητες μπορεί να επηρεάσει και τον τρόπο με τον οποίο βιώνεται η καθημερινότητα. Έρευνα που εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι περιέγραφαν το σπίτι τους διαπίστωσε ότι οι γυναίκες που αντιλαμβάνονταν το περιβάλλον τους ως πιο ακατάστατο ή γεμάτο ανολοκλήρωτες εργασίες εμφάνιζαν μεγαλύτερη επιβάρυνση στη διάθεση και διαφορετικό ημερήσιο μοτίβο κορτιζόλης, της ορμόνης που συνδέεται με την απόκριση στο στρες.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η βραδινή τακτοποίηση αποκτά διαφορετική σημασία. Δεν αφορά απαραίτητα την αισθητική τελειότητα ούτε την ανάγκη για ένα σπίτι που μοιάζει διαρκώς άψογο. Μπορεί να λειτουργεί ως ένα μικρό τελετουργικό που σηματοδοτεί ότι η ημέρα ολοκληρώθηκε και ότι οι εκκρεμότητες μπορούν, έστω προσωρινά, να περιμένουν μέχρι το επόμενο πρωί.
Ο Τζόρνταν Πίτερσον έχει επίσης συνδέσει την τακτοποίηση του άμεσου περιβάλλοντος με την ανάληψη ευθύνης για όσα βρίσκονται μπροστά μας. «Συνεχίστε να το κάνετε: ξεκινάτε από τα μικρά πράγματα, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τον άμεσο χώρο γύρω σας, ώστε να αποτρέψετε το μελλοντικό χάος», σημειώνει.
Από αυτή την οπτική, τα λίγα λεπτά που χρειάζονται για να καθαριστεί η κουζίνα πριν από τον ύπνο δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζονται ως μία ακόμη υποχρέωση που πρέπει να προστεθεί στο τέλος μιας κουραστικής ημέρας. Μπορούν να αποτελέσουν ένα ήρεμο κλείσιμο της ημέρας, έναν τρόπο να περιοριστούν οι ορατές εκκρεμότητες και να δημιουργηθεί ένα πιο τακτοποιημένο περιβάλλον για το πρωί.
