Οι αυτοδίδακτοι συχνά δεν το αντιλαμβάνονται, όμως σύμφωνα με την ψυχολογία ο τρόπος που αντιμετωπίζουν τα προβλήματα διαφέρει ουσιαστικά από εκείνον των περισσότερων
Η Ψυχολογία εξηγεί ότι τα αυτοδίδακτα άτομα ακολουθούν ένα εντελώς διαφορετικό μοτίβο στον τρόπο σκέψης.
Πολλές φορές παρατηρούμε ότι άτομα που είναι αυτοδίδακτα σε κάτι, μπορούν να επιλύσουν ένα πρόβλημα πιο γρήγορα και δημιουργικά από κάποιον συνάδελφο για παράδειγμα, με μία τυπική εκπαίδευση.
Η διαφορά εδώ δεν έγκειται μόνο στη μέθοδο τους, αλλά σε ολόκληρο τον τρόπο σκέψης και προσέγγισης. Έρευνες μάλιστα, αποδεικνύουν ότι τα άτομα που μαθαίνουν μόνα τους σκέφτονται πράγματι διαφορετικά για τα προβλήματα σε σύγκριση με εκείνους που έχουν παρακολουθήσει κάποια εκπαίδευση.
Αντιμετωπίζουν τα προβλήματα σαν προκλήσεις
Ένα χαρακτηριστικό των αυτοδίδακτων είναι ότι βλέπουν τα προβλήματα ως γρίφους και όχι ως θέματα πάνω στα οποία εξετάζονται. Όταν τα άτομα που έχουν εκπαιδευτεί σε κάτι αντιμετωπίζουν ένα πρόβλημα, συχνά το προσεγγίζουν σαν μια άσκηση με σωστή ή λάθος απάντηση και μια συγκεκριμένη μέθοδο που έχουν διδαχθεί για να φτάσουν από το Α στο Β.
Αντίθετα, οι αυτοδίδακτοι δεν έχουν κάποιον καθηγητή ή βαθμολογία να τους κρίνει. Αυτό τους αφήνει ελεύθερους να πειραματιστούν, να αποτύχουν εντυπωσιακά και να ξαναδοκιμάσουν από εντελώς διαφορετική οπτική γωνία.
Η πρακτική εμπειρία αποκαλύπτει τη διαφορά ανάμεσα στη θεωρητική γνώση και στην πραγματική εφαρμογή. Οι αυτοδίδακτοι συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες που η τυπική εκπαίδευση δεν προετοίμασε, αλλά αυτές οι προκλήσεις γίνονται κινητήριος δύναμη για την εκμάθηση νέων δεξιοτήτων που δεν καλύφθηκαν ποτέ στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο.
Το πλεονέκτημα της έλλειψης προνομίων
Υπάρχει κάτι παραδόξως αντίθετο με την κοινή λογική και συγκεκριμένα αναφέρεται στην έλλειψη πόρων από την πλευρά των αυτοδίδακτων που που είναι όμως η κινητήριος δύναμη που τους οδηγεί σε πιο δημιουργικές λύσεις. Χωρίς καθηγητή να ρωτήσουν ή εγχειρίδιο με όλες τις απαντήσεις, οι αυτοδίδακτοι αναγκάζονται να γίνουν δημιουργικοί. Για παράδειγμα, συνθέτουν λύσεις από βίντεο στο YouTube, δημοσιεύσεις σε φόρουμ και μετά προχωρούν σε μία πειραματική διαδικασία. Αυτός ο περιορισμός λοιπόν, γεννά καινοτομία.
Έρευνες στην γνωστική ψυχολογία δείχνουν ότι οι άνθρωποι που μαθαίνουν υπό περιορισμούς αναπτύσσουν πιο ευέλικτες στρατηγικές επίλυσης προβλημάτων και είναι καλύτεροι στη μεταφορά δεξιοτήτων μεταξύ διαφορετικών τομέων, καθώς έχουν μάθει να δημιουργούν συνδέσεις που δεν διδάσκονται άμεσα.
Αναγνώριση προτύπων αντί απομνημόνευσης
Η παραδοσιακή εκπαίδευση συχνά δίνει έμφαση στην απομνημόνευση τύπων, γεγονότων και διαδικασιών. Οι αυτοδίδακτοι δεν μπορούν να βασιστούν απλά σε μία απομνημόνευση, αλλά πρέπει να κατανοήσουν πρώτα αυτό που διαβάζουν.
Αυτή η ικανότητα αναγνώρισης προτύπων επιτρέπει στους αυτοδίδακτους να εφαρμόζουν λύσεις από ένα πεδίο σε άλλο. Μια προσέγγιση που λειτουργεί για παράδειγμα στον προγραμματισμό μπορεί να έχει εφαρμογή στη μαγειρική ή στην ξυλουργική κι έτσι βλέπουμε ότι όλα συνδέονται.
Άνεση με το χάος
Οι αυτοδίδακτοι αισθάνονται μεγαλύτερη άνεση με την αβεβαιότητα και τις ελλιπείς πληροφορίες. Συχνά πρέπει να προχωρήσουν ακόμη και αν κατανοούν μόνο ένα μέρος της έννοιας. Αυτό δημιουργεί ασυνήθιστη ανεκτικότητα στην αβεβαιότητα, ένα χαρακτηριστικό που οι τυπικά εκπαιδευμένοι συχνά δεν κατέχουν.
Η υπερδύναμη της μάθησης
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα των αυτοδίδακτων είναι η ικανότητά τους να μαθαίνουν πώς να μαθαίνουν. Κάθε νέα δεξιότητα που αποκτούν δεν είναι μόνο γνώση, αλλά βελτιώνει και τη διαδικασία της μάθησης. Αποκτούν λοιπόν ένα προσωπικό σύστημα εκμάθησης που καθιστά ευκολότερη την αντιμετώπιση νέων θεμάτων, σαν να διαθέτουν ένα πολυεργαλείο για την απόκτηση γνώσεων.
Ο τρόπος που οι αυτοδίδακτοι λύνουν
προβλήματα δεν είναι καλύτερος ή
χειρότερος από τις παραδοσιακές μεθόδους
απλά είναι θεμελιωδώς διαφορετικός.
Δημιουργούν δίκτυα γνώσης αντί για
ιεραρχίες, αποδέχονται την αβεβαιότητα
αντί να την αποφεύγουν και βλέπουν τη
μάθηση σαν ένα ταξίδι αντί για απλή
απορρόφηση γνώσεων.
Για όσους μαθαίνουν μόνοι τους, αυτή η διαφορετική προσέγγιση είναι πλεονέκτημα. Οι ασυνήθιστες συνδέσεις, η άνεση με το άγνωστο και η ικανότητα να συνθέτουν λύσεις από διάσπαρτους πόρους δεν είναι αδυναμίες, αλλά χαρακτηριστικά δύναμης.
