Γιατί τα υπερρεαλιστικά φρούτα έχουν γίνει viral τελευταία;
Τα ρεαλιστικά φρούτα, η τελευταία τάση που κατακτά τόσο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσο και τα σύγχρονα ζαχαροπλαστεία, αποτελούν ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της σύνδεσης.
Αν το μάτι τρώει πρώτο, τότε η ζαχαροπλαστική συνομιλεί με την τέχνη, όπως και η μόδα
Πρόκειται για δημιουργικά πεδία των οποίων η καλλιτεχνική υπόσταση έχει συχνά αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης, χωρίς όμως να αμφισβητείται η στενή σχέση τους με την αισθητική.
Γνωστή διεθνώς ως trompe-l'œil pastry, η τάση αυτή αντλεί την έμπνευσή της από το ομώνυμο καλλιτεχνικό ρεύμα. Το trompe-l'œil («εξαπάτηση του ματιού») είναι μια τεχνική ζωγραφικής που δημιουργεί την ψευδαίσθηση της τρισδιάστατης πραγματικότητας, μεταμορφώνοντας επίπεδες επιφάνειες σε εικόνες τόσο αληθοφανείς ώστε μοιάζουν να ζωντανεύουν. Με τον ίδιο τρόπο, οι δημιουργοί αυτών των γλυκών αξιοποιούν την οπτική ψευδαίσθηση για να παρουσιάσουν ατομικά επιδόρπια που εξωτερικά μοιάζουν απόλυτα με πραγματικά φρούτα. Κάτω όμως από το ρεαλιστικό τους περίβλημα κρύβεται μια σύνθετη ζαχαροπλαστική δημιουργία, η οποία μπορεί να διατηρεί μόνο μια γευστική αναφορά στο φρούτο που απεικονίζει.
Παρότι η δημοτικότητά τους εκτοξεύθηκε τα τελευταία χρόνια, τα ρεαλιστικά φρούτα δεν αποτελούν απλώς μια ακόμη γαστρονομική μόδα. Βασίζονται σε μια αισθητική αντίληψη με βαθιές ρίζες στην ιστορία της τέχνης και αντλούν τη γοητεία τους από τη διαχρονική ανθρώπινη έλξη προς την ψευδαίσθηση. Η έκπληξη που προκαλεί η ανατροπή της πρώτης εντύπωσης είναι εκείνη που μετατρέπει ένα γλυκό σε μια μικρή εμπειρία τέχνης.
Η ρεαλιστική τάση στα φρούτα δεν είναι κάτι καινούργιο
Τα ρεαλιστικά φρούτα δεν είναι απαραίτητα δημοφιλή επειδή τοποθετούν τα φρούτα στο επίκεντρο. Με την πάροδο του χρόνου, η τάση έχει επεκταθεί και σε άλλα συστατικά, από τα «ρεαλιστικά αλμυρά» μέχρι τη σφολιάτα, γεγονός που υποδηλώνει ότι ίσως είναι απλώς η ψευδαίσθηση που προσελκύει το κοινό.
Αυτό επιβεβαιώνεται και από τη viral τάση «Is It Real or Is It Cake?» («Είναι αληθινό ή είναι τούρτα;»), η οποία κατέκλυσε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πριν από μερικά χρόνια. Αμέτρητα βίντεο κατέκλυσαν τις οθόνες μας, παρουσιάζοντας καθημερινά αντικείμενα , ως ένα διαδραστικό κουίζ. .
Με μια σύντομη αντίστροφη μέτρηση, οι χρήστες καλούνταν να απαντήσουν στο ερώτημα: «Είναι αληθινό ή είναι τούρτα;». Μόνο στο τέλος, όταν το αντικείμενο κοβόταν με ένα μαχαίρι, αποκαλυπτόταν αν επρόκειτο πράγματι για τούρτα ή για πραγματικό αντικείμενο.
Η επιτυχία της ιδέας ήταν τόσο μεγάλη, ώστε σύντομα μεταφέρθηκε και στην τηλεόραση. Έτσι γεννήθηκε το «Is It Cake?», το τηλεπαιχνίδι του Netflix που έκανε πρεμιέρα το 2022 και συνεχίζει να γνωρίζει μεγάλη απήχηση, έχοντας ήδη φτάσει στην τρίτη του σεζόν.
Όταν η ψευδαίσθηση κάνει την πραγματικότητα πιο συναρπαστική: Γιατί μας γοητεύει τόσο πολύ αυτό που φαίνεται αλλά δεν είναι;
Πίσω από κάθε τάση που βασίζεται στην ψευδαίσθηση και την ανατροπή των προσδοκιών μας κρύβεται η ίδια θεμελιώδης ιδέα. Συγκεκριμένα, αυτό που φαίνεται αληθινό, χωρίς να είναι, έχει τη δύναμη να κάνει την πραγματικότητα πιο ενδιαφέρουσα. Από την τέχνη μέχρι τη γαστρονομία, η οπτική ψευδαίσθηση μάς προσκαλεί να ξεφύγουμε από την καθημερινότητα και να δούμε τον κόσμο με μια πιο παιχνιδιάρικη ματιά.
Δεν είναι τυχαίο ότι η ίδια λογική συναντάται και στον θρύλο της frutta martorana, του παραδοσιακού σικελικού γλυκού από αμυγδαλόπαστα (μαρτζιπάν) που μιμείται με εντυπωσιακό ρεαλισμό διάφορα φρούτα. Σύμφωνα με την παράδοση, οι μοναχές της μονής Martorana δημιούργησαν αυτά τα πολύχρωμα γλυκίσματα για να δώσουν σε έναν βασιλικό επισκέπτη την εντύπωση ότι τα δέντρα του κήπου παρέμεναν γεμάτα καρπούς ακόμη και μέσα στο φθινόπωρο. Η ψευδαίσθηση μεταμόρφωνε μια άδεια εποχή σε μια εικόνα αφθονίας, αψηφώντας τους φυσικούς κύκλους και χαρίζοντας μια στιγμή έκπληξης.
Στις μέρες μας, όμως, δεν αρκεί πλέον να απολαμβάνουμε ένα γλυκό ή να θαυμάζουμε ένα έργο τέχνης μόνο για την αισθητική ή τη γεύση του.
Εξίσου σημαντική είναι η εμπειρία της ανακάλυψης, η έκπληξη και, φυσικά, η δυνατότητα να μοιραστεί κανείς αυτή την εμπειρία. Σε έναν κόσμο όπου η εικόνα κυριαρχεί, η ψευδαίσθηση έχει αποκτήσει νέα αξία. Δεν αποτελεί μόνο καλλιτεχνικό μέσο, αλλά και έναν ισχυρό τρόπο αφήγησης και επικοινωνίας. Το trompe-l'œil υπήρξε από τις πρώτες μορφές τέχνης που αξιοποίησαν αυτή τη δύναμη. Σήμερα μπορούμε να πούμε πως εκφράζεται μέσα από τα σουρεάλ γλυκά που μοιάζουν με φρούτα και ποιος γνωρίζει τι μέλει γενέσθαι;
