Γιατί κάποιοι λένε συνεχώς «όπως θέλεις»; Τι κρύβεται πίσω από αυτή τη φράση, σύμφωνα με την ψυχολογία
Πολλοί ξέρουν πολύ καλά τι προτιμούν, αλλά επιλέγουν τη σιωπή. Τι κρύβεται πίσω από το «όπως θέλεις» και τι αποκαλύπτουν αυτές οι τρεις λέξεις για τη σχέση μας με τους άλλους, σύμφωνα με την Ψυχολογία.
Όταν πρέπει να διαλέξουμε εστιατόριο, ταινία ή προορισμό, πολλοί δυσκολεύονται να πουν ανοιχτά τη γνώμη τους. Το «διάλεξε εσύ» και το «όλα μου κάνουν» ακούγονται σαν απλή ευγένεια ή ευελιξία. Η ψυχολογία, όμως, βλέπει πίσω τους έναν πολύ πιο σύνθετο μηχανισμό.
Οι ψυχολόγοι Ρόμπερτ Αλμπέρτι και Μάικλ Έμονς, στο κλασικό τους βιβλίο «Your Perfect Right», περιγράφουν την παθητική συμπεριφορά ως τη συστηματική σιωπή των δικών μας αναγκών υπέρ των αναγκών των άλλων. Όπως σημειώνουν: «Υιοθετώντας μια μη διεκδικητική συμπεριφορά, επιτρέπεις στις επιλογές των άλλων να έχουν μεγαλύτερη αξία από τις δικές σου, αρνούμενος έτσι τα δικαιώματα και τα συναισθήματά σου».
Τι σημαίνει όταν κάποιοι απαντούν «όπως θέλεις»
Όσοι απαντούν «όπως θέλεις» δεν το κάνουν επειδή δεν έχουν γνώμη ή επειδή τους είναι αδιάφορο. Έχουν άποψη και είναι προσεκτικοί απέναντι στον άλλον. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ένας άρρητος φόβος: να ενοχλήσουν, να προκαλέσουν διαφωνία ή να σηκώσουν το βάρος μιας κακής επιλογής.
Ο Γάλλος ψυχίατρος Φρεντερίκ Φανζέ, στο βιβλίο του «Oser», υπενθυμίζει: «Το να διεκδικείς σημαίνει να σέβεσαι τις δικές σου ανάγκες και ταυτόχρονα τις ανάγκες των άλλων. Το να λες πάντα ναι ή να αφήνεις τον άλλον να αποφασίζει από φόβο σύγκρουσης σημαίνει να σβήνεις τον εαυτό σου». Η άρνηση να αποφασίσουμε είναι συχνά μια προσπάθεια να διατηρηθεί η άμεση αρμονία, με αντίτιμο όμως την ευεξία μας μακροπρόθεσμα.
Άλλοτε, το «όπως θέλεις» εξηγείται από το φαινόμενο της κόπωσης λήψης αποφάσεων. Μελέτες της γνωστικής ψυχολογίας δείχνουν ότι η ικανότητα του εγκεφάλου να κάνει συνειδητές επιλογές μειώνεται σταδιακά μέσα στη μέρα. Το βράδυ, το να αναθέτουμε μια μικρή απόφαση στον άλλον δεν δείχνει έλλειψη επιθυμίας, αλλά μια στρατηγική εξοικονόμησης της νοητικής ενέργειας που μας απομένει. Αυτό το βραδινό «όπως θέλεις» δεν έχει αρνητικές συνέπειες για την ψυχική υγεία, σε αντίθεση με εκείνο που επαναλαμβάνεται από το πρωί ως το βράδυ.
Όταν αναθέτουμε συστηματικά τις αποφάσεις στους άλλους, προσπαθούμε στην πραγματικότητα να προστατευτούμε από μια πιθανή απόρριψη ή κριτική σε περίπτωση που δεν μείνουμε ικανοποιημένοι. Η συμπεριφορά αυτή, ωστόσο, συσσωρεύει απογοήτευση: κρατάμε τις επιθυμίες μας για τον εαυτό μας, αλλά τρέφουμε σιωπηλή πικρία όταν η τελική επιλογή δεν μας ταιριάζει.
Γι' αυτό είναι σημαντικό να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να εκφράζει τις προτιμήσεις του. Δεν είναι πράξη εγωισμού, αλλά μια καθοριστική σχεσιακή δεξιότητα για την προσωπική εξέλιξη. Αρκεί να πούμε απλά: «Προτιμώ το Χ, αλλά είμαι ανοιχτός και σε άλλες επιλογές».
Έτσι ξεφεύγουμε από την παθητικότητα χωρίς να δημιουργούμε σύγκρουση. Στόχος δεν είναι να επιβάλλουμε συστηματικά τη θέληση μας, αλλά να χτίσουμε μια διαφανή επικοινωνία όπου ο καθένας νιώθει ότι συμπεριλαμβάνεται, ώστε οι σχέσεις μας να στηρίζονται στην αυθεντικότητα και όχι στην αυτοϋπονόμευση.
