Σύνδρομο της Κασσάνδρας: Όταν η διαίσθησή σου είναι πάντα σωστή αλλά δεν σε ακούει κανείς
Αν συχνά νιώθεις απογοήτευση επειδή οι προειδοποιήσεις σου αγνοούνται, ίσως βιώνεις το λεγόμενο σύνδρομο Κασσάνδρας. Μάθε πώς εκδηλώνεται και πώς μπορείς να το διαχειριστείς.
Η έννοια του σύνδρομου Κασσάνδρας πρωτοδιατυπώθηκε από τον Γάλλο φιλόσοφο Γκαστόν Μπασελάρ το 1949 και περιγράφει ανθρώπους που προβλέπουν καταστάσεις, συνήθως σοβαρές, αλλά δεν τους πιστεύει κανείς. Η ψυχολόγος Άνχελα Λόπεθ Μπαρέιρα εξηγεί στο ισπανικό Hola: «Το άτομο με έντονη διαίσθηση νιώθει παραμελημένο και παρεξηγημένο από όσους το περιβάλλουν». Το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται συχνά σε ανθρώπους με ισχυρή διαίσθηση και ευαισθησία, που βλέπουν προβλήματα πριν εμφανιστούν.
Η πραγματική δυσφορία έρχεται από το αίσθημα ότι δεν ακούγεται η φωνή σου. Η ψυχολόγος Ροσάνα Πλάσα προσθέτει: «Το σύνδρομο Κασσάνδρας μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ψυχική υγεία και την καθημερινότητα ενός ατόμου, με συμπτώματα που αλλάζουν την καθημερινή του ζωή».
Τι είναι το σύνδρομο της Κασσάνδρας και πώς να το διαχειριστείτε
Η ρίζα του συνδρόμου βρίσκεται στην ελληνική μυθολογία, στην ιστορία της Κασσάνδρας, κόρης του βασιλιά και της βασίλισσας της Τροίας. Ήταν ιέρεια αγαπημένη από τον Απόλλωνα, που της έδωσε το χάρισμα της πρόβλεψης με αντάλλαγμα την αγάπη της.
Όταν εκείνη αρνήθηκε, το δώρο έγινε κατάρα: κανείς δεν πίστευε τα λόγια της. Όταν προειδοποίησε για την πτώση της Τροίας, κανείς δεν την άκουσε, αφήνοντάς την ανήμπορη να αποτρέψει την καταστροφή.
Η ψυχολόγος Μπαρέιρα σημειώνει ότι το σύνδρομο δεν είναι κλινική διάγνωση, αλλά ένα σύνολο χαρακτηριστικών και συμπτωμάτων:
- Διαρκής κακή διάθεση: Η απογοήτευση από το να μην γίνεται κατανοητός κάποιος οδηγεί σε μελαγχολία.
- Υπερευαισθησία και εγρήγορση: Το άτομο νιώθει ότι πάντα περιμένει την επόμενη δυσάρεστη εξέλιξη, κάτι που μερικές φορές μπορεί να επηρεάσει την πραγματικότητα γύρω του.
- Απομόνωση: Για να αποφευχθεί η κριτική ή η απόρριψη, πολλοί επιλέγουν να κλείνονται στον εαυτό τους, περιορίζοντας την κοινωνική ζωή τους.
- Χαμηλή αυτοεκτίμηση: Οι αντιδράσεις των άλλων μπορούν να κάνουν κάποιον να αμφισβητεί την κρίση του και την αντίληψη της πραγματικότητας.
- Συνεχής ανησυχία για το μέλλον: Έντονος και διαρκής φόβος για όσα έρχονται.
- Αίσθημα αδυναμίας: Προκύπτει όταν οι προφητικές προβλέψεις επαληθεύονται αλλά κανείς δεν έδωσε σημασία.
- Χρόνιο στρες: Η έλλειψη αναγνώρισης δημιουργεί μόνιμη ένταση που μπορεί να εξελιχθεί σε κατάθλιψη.
«Αν το σύνδρομο συνεχιστεί, μπορεί να προκαλέσει βαθιά μοναξιά και απομόνωση», επισημαίνει η Μπαρέιρα. «Σε ακραίες περιπτώσεις, το άτομο αμφισβητεί ακόμα και τη δική του λογική».
Ορισμένα άτομα είναι πιο ευάλωτα, κυρίως εκείνα με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη, που διαθέτουν έντονη διαίσθηση και ευαισθησία. Η Μπαρέιρα τονίζει ότι το σύνδρομο συνδέεται συχνά με γυναίκες, καθώς η κοινωνία τις συνδέει με τη συναισθηματική αντίληψη και τη διαίσθηση. «Ιδέες που δεν είναι τυπικά ανδρικές ή αναλυτικές έχουν συχνά αμφισβητηθεί, με αποτέλεσμα η ψυχική τους κατάσταση να αμφισβητείται λόγω του φύλου τους».
Η ψυχολόγος αναφέρει τους κύριους παράγοντες κινδύνου:
- Υψηλή ευαισθησία: Άτομα με έντονη συναισθηματική αντίληψη.
- Ιστορικό τραύματος: Παλαιότερα τραύματα ή κακοποιητικές εμπειρίες αυξάνουν την ευαλωτότητα.
- Αυταρχικά περιβάλλοντα: Όταν οι απόψεις ορισμένων ομάδων υποτιμώνται συστηματικά.
- Χαμηλή αυτοεκτίμηση: Η έλλειψη στήριξης εντείνει την πιθανότητα εκδήλωσης του συνδρόμου.
Η Πλάσα εξηγεί ότι η ανάκαμψη είναι δυνατή, αν και απαιτεί υπομονή. «Η διαδικασία ξεκινά με την αναγνώριση των αιτιών, τόσο μέσα στον εαυτό όσο και στο περιβάλλον. Κατανόηση και αναγνώριση των μοτίβων συμπεριφοράς είναι η αρχή της αλλαγής».
Η Μπαρέιρα προτείνει πρακτικά βήματα:
- Αναγνώρισε και έκφρασε τα συναισθήματά σου.
- Επικοινώνησε με άλλους για να καταλάβεις γιατί οι απόψεις σου αμφισβητούνται.
- Άκου την εσωτερική σου φωνή και μείωσε την αμφιβολία για τον εαυτό σου.
- Βρες υποστηρικτικά δίκτυα που σε ακούν και σε κατανοούν.
- Παρακολούθησε ψυχοθεραπεία σε ασφαλές περιβάλλον χωρίς κριτική.
- Εκπαίδευση στην αποτελεσματική επικοινωνία.
- Αποδοχή και αναγνώριση της αξίας σου ανεξάρτητα από την εξωτερική επιβεβαίωση.
- Ανάπτυξη δεξιοτήτων διαχείρισης άγχους και πίεσης.
«Κάθε άτομο χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση για να ξεπεράσει το σύνδρομο Κασσάνδρας», επισημαίνει η Μπαρέιρα. «Η επαγγελματική βοήθεια μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό σημείο».
