Γιατί οι γυναίκες χάνουν πιο δύσκολα βάρος από τους άνδρες; Οι ειδικοί απαντούν
Το ότι μια γυναίκα δυσκολεύεται περισσότερο να χάσει βάρος σε σχέση με έναν άνδρα είναι μια πραγματικότητα.
Αν και πάντα υπάρχουν εξαιρέσεις και συχνά τείνουμε να πιστεύουμε ότι πρόκειται για ζήτημα πειθαρχίας ή συνέπειας, η αλήθεια είναι ότι το γυναικείο σώμα έχει μεγαλύτερη δυσκολία στην απώλεια βάρους από το ανδρικό.
Η κλινικός διαιτολόγος-διατροφολόγος Αναστασία Κόκκαλη, BSC (Hons) Glasgow Caledonian University, μας εξηγεί με σαφή και άμεσο τρόπο αυτή τη διαφορά: «Η μεγαλύτερη δυσκολία των γυναικών στο να χάσουν βάρος έχει βιολογική βάση. Το γυναικείο σώμα είναι σχεδιασμένο να διατηρεί ενέργεια και να ευνοεί την αποθήκευση λίπους, κάτι που συνδέεται με την αναπαραγωγική του λειτουργία. Αυτό μεταφράζεται, μεταξύ άλλων παραγόντων, σε μικρότερη μυϊκή μάζα και σε έναν ελαφρώς χαμηλότερο βασικό μεταβολισμό σε σχέση με τον άνδρα».
Για ποιους λόγους οι γυναίκες δυσκολεύονται να αδυνατίσουν σε σχέση με τους άνδρες;
Το σημείο εκκίνησης είναι διαφορετικό. Το γυναικείο σώμα, από τη φύση του, τείνει να είναι πιο ενεργειακά αποδοτικό, γεγονός που δυσκολεύει την απώλεια λίπους αν δεν ληφθούν υπόψη αυτοί οι παράγοντες. Όμως αν υπάρχει ένας καθοριστικός παράγοντας, αυτός είναι ο ορμονικός. «Σε αντίθεση με τον ανδρικό μεταβολισμό, που είναι πιο σταθερός, η γυναίκα ζει σε συνεχή ορμονική μεταβολή που επηρεάζει άμεσα την όρεξη, τον κορεσμό και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί την ενέργεια», επισημαίνει η ειδικός.
Όπως σχεδόν όλα όσα συμβαίνουν στο σώμα της γυναίκας, οι ορμόνες παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην ευεξία και την εμφάνισή της. Μια διαδικασία που, μακριά από το να είναι περιστασιακή, είναι συνεχής. Έτσι «κατά τη διάρκεια του εμμηνορρυσιακού κύκλου, και ιδιαίτερα σε στάδια όπως η περιεμμηνόπαυση ή η εμμηνόπαυση, αυτές οι διακυμάνσεις μπορούν να ευνοήσουν μεγαλύτερη αντίσταση στην απώλεια λίπους, ειδικά στην κοιλιά».
Πέρα όμως από το προφανές, υπάρχουν και λιγότερο ορατοί παράγοντες που παίζουν επίσης καθοριστικό ρόλο: «Η κατάσταση της εντερικής μικροχλωρίδας, για παράδειγμα, παίζει βασικό ρόλο στη ρύθμιση του βάρους. Γνωρίζουμε ότι ορισμένες βακτηριακές συνθέσεις ευνοούν μεγαλύτερη εξαγωγή ενέργειας από τις τροφές, αυξάνουν τη χαμηλού βαθμού φλεγμονή και διαταράσσουν τα σήματα πείνας και κορεσμού, κάτι που μπορεί να δυσκολέψει την απώλεια λίπους ακόμη και με μια φαινομενικά σωστή διατροφή».
Η απώλεια βάρους είναι ένα αρκετά σύνθετο θέμα. Αν και πριν χρόνια όλα φαίνονταν να συνδέονται με δίαιτες που, σε πολλές περιπτώσεις, έφερναν και το φαινόμενο του γιο-γιο, η πραγματικότητα είναι ότι υπάρχει ένα ολόκληρο πλέγμα λόγων που μπορούν να δυσκολέψουν τη διαδικασία.
Ο τρόπος ζωής είναι ένας ακόμη λόγος που επηρεάζει την απώλεια βάρους «είναι ο αντίκτυπος του χρόνιου στρες. Η παρατεταμένη αύξηση της κορτιζόλης όχι μόνο ευνοεί τη συσσώρευση κοιλιακού λίπους, αλλά παρεμβαίνει και στην ευαισθησία στην ινσουλίνη και στη ρύθμιση της όρεξης. Παράλληλα, η έλλειψη ύπνου λειτουργεί ως ισχυρός μεταβολικός απορρυθμιστής, αλλάζοντας ορμόνες όπως η γκρελίνη και η λεπτίνη, γεγονός που αυξάνει την πείνα και μειώνει τον κορεσμό».
Τι να τρώμε για να βοηθήσουμε την απώλεια βάρους;
Μπροστά σε αυτό το πλαίσιο, η λύση δεν είναι απλώς ο περιορισμός των θερμίδων. Οι θαυματουργές δίαιτες δεν έχουν πλέον θέση σε κανένα διατροφικό πλάνο, αλλά υπάρχει πολύ περισσότερα στα οποία πρέπει να δώσουμε προσοχή:
«Περισσότερο από το να επιμένουμε στον θερμιδικό περιορισμό, τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι το μυστικό είναι η βελτίωση του μεταβολικού και ορμονικού περιβάλλοντος του οργανισμού. Δηλαδή, δεν έχει σημασία μόνο πόσο τρώμε, αλλά πώς ανταποκρίνεται το σώμα σε αυτό που κάνουμε». Πώς; Η ειδικός αναφέρει διάφορους τομείς:
- Ρύθμιση της γλυκόζης: «Οι συνεχείς αυξομειώσεις σακχάρου (συχνές σε ακανόνιστα διατροφικά πρότυπα ή σε διατροφή με υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα), ευνοούν την αντίσταση στην ινσουλίνη και δυσκολεύουν τη χρήση του λίπους ως πηγή ενέργειας. Σε αυτό το πλαίσιο, η προτίμηση σε φρέσκιες τροφές, ο συνδυασμός υδατανθράκων με πρωτεΐνη και λίπος και η οργάνωση των γευμάτων μπορούν να έχουν σημαντική επίδραση στον μεταβολισμό».
- Υγεία της εντερικής μικροχλωρίδας:«Μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, πολυφαινόλες και ζυμωμένα τρόφιμα μπορεί να βελτιώσει την ποικιλομορφία των βακτηρίων, να μειώσει τη χαμηλού βαθμού φλεγμονή και να συμβάλει σε καλύτερη ρύθμιση της όρεξης και του ενεργειακού μεταβολισμού».
- Ξεκούραση και διαχείριση στρες:«Ο ανεπαρκής ύπνος ή η συνεχής κατάσταση εγρήγορσης διαταράσσει βασικές ορμόνες όπως η γκρελίνη, η λεπτίνη και η κορτιζόλη, αυξάνοντας την όρεξη και την αποθήκευση λίπους. Γι’ αυτό παρεμβάσεις που στοχεύουν στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου και στη μείωση του στρες έχουν πραγματική μεταβολική επίδραση, πέρα από τη γενική ευεξία».
«Συνολικά, η βελτίωση της κατάστασης δεν σημαίνει να κάνουμε περισσότερα, αλλά να τα κάνουμε καλύτερα: να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον στο οποίο το σώμα αισθάνεται σε ισορροπία. Όταν αυτό συμβαίνει, η απώλεια λίπους παύει να εξαρτάται αποκλειστικά από την προσπάθεια και γίνεται συνέπεια της σωστής λειτουργίας του οργανισμού».
Πώς η προπόνηση συμβάλλει στην απώλεια βάρους της γυναίκας
Από την πλευρά της προπόνησης, την οπτική δίνει ο personal trainer Μηνάς Μαλάτος, δίνει έμφαση στο πώς προπονούμαστε, όχι μόνο στο πόσο.
Είναι ξεκάθαρο τι είναι αυτό που λειτουργεί περισσότερο για την απώλεια βάρους (και για τη σωματική και ψυχική υγεία): «Η προπόνηση δύναμης είναι, χωρίς αμφιβολία, ένας από τους θεμελιώδεις πυλώνες για κάθε άνθρωπο, και ειδικά για μια γυναίκα που δυσκολεύεται να αδυνατίσει. Ωστόσο, πρώτα πρέπει να αναλυθεί το ατομικό πλαίσιο: συνήθειες, ιατρικό ιστορικό, επίπεδο δραστηριότητας, επίπεδο στρες και σχέση με το φαγητό σε κάθε περίπτωση ξεχωριστά, ώστε να σχεδιαστεί ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα προσαρμοσμένο στο επίπεδο και στους στόχους, εξασφαλίζοντας ότι η προπόνηση θα έχει κατάλληλη ένταση και προοδευτικότητα στον χρόνο», σχολιάζει.
Όταν μια γυναίκα θέλει να χάσει βάρος, συχνά στρέφεται στην αερόβια. Ωστόσο, παρότι είναι απαραίτητο, αυτή η τάση αποτελεί ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη. Το μυστικό, επιμένει ο ειδικός, βρίσκεται στη συνολική προσέγγιση: «Η απώλεια λίπους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διατήρηση ενός βιώσιμου θερμιδικού ελλείμματος, σε συνδυασμό με ισορροπημένη διατροφή και επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης».
Επίσης, όπως συμβαίνει και με τη διατροφή, ο τρόπος ζωής είναι καθοριστικός. Γι’ αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ό,τι συμβαίνει και έξω από την προπόνηση: «Είναι σημαντικό να αυξηθεί η καθημερινή δραστηριότητα (περπάτημα, περισσότερη κίνηση), να υπάρχει ξεκούραση και να γίνεται διαχείρηση του στρες, καθώς όλοι αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν άμεσα τα αποτελέσματα», σημειώνει ο ειδικός.
«Η προπόνηση δύναμης όχι μόνο βελτιώνει την υγεία και τη φυσική κατάσταση, αλλά βοηθά στη διατήρηση και ανάπτυξη της μυϊκής μάζας, κάτι που ευνοεί την απώλεια λίπους και μειώνει τον κίνδυνο επαναπρόσληψης βάρους».
Και, ως κλείσιμο, μια ιδέα που συνοψίζει όλη τη φιλοσοφία: «Δεν ωφελεί να προπονούμαστε περισσότερο, αλλά να χτίζουμε βιώσιμες συνήθειες στον χρόνο». Γιατί η κατανόηση του πώς λειτουργεί το γυναικείο σώμα δεν βοηθά μόνο στην απώλεια βάρους: επιτρέπει να γίνει αυτό με πιο συνειδητό, πιο ρεαλιστικό και, πάνω απ’ όλα, πιο σεβαστό τρόπο προς το ίδιο το σώμα.
